Een te net jongetje voor het grote succes

Zeven jaar geleden richtte Freek ten Broeke een reisbureau met idealen op. Multatuli Travel organiseerde vakantiereizen waarvan de opbrengst niet bij grote touroperators terechtkwam maar bij lokale mensen. Reisbegeleiders gingen discussies over politiek en armoede niet uit de weg en via bezoeken aan dorpen en ontwikkelingsprojecten werd een reëele indruk van het gastland gegeven.

Het lukte echter niet om de 'vakanties met een goed gevoel' aan de man te brengen. De afdeling vakantiereizen van Multatuli Travel houdt daarom op te bestaan. De directeur trekt daaruit niet de conclusie dat de consument geen behoefte heeft aan dit soort reizen. ,,Er is zeker ruimte voor eerlijke en duurzame vakanties, maar het is Multatuli Travel jammer genoeg niet gelukt daarmee de markt te veroveren'', zegt Freek ten Broeke, die nog steeds in de tegenwoordige tijd over zijn reisbureau spreekt.

Hij weet werkelijk niet waarom het aantal boekingen achterbleef bij de verwachtingen. Aan vrije publiciteit ontbrak het niet en op bijeenkomsten over duurzaam toerisme wordt Ten Broeke steevast als spreker uitgenodigd. Multatuli Travel heeft een goede naam, maar wellicht is het reisbureau te oprecht geweest in de brochure, die bol staat van de goede bedoelingen, maar niet genoeg overbrengt dat het om onvergetelijke vakanties gaat.

,,Misschien wilde Multatuli Travel te veel het netste jongetje van de klas zijn en hebben we te weinig benadrukt hoe uniek en leuk de reizen zijn'', beaamt Freek ten Broeke. Toch heeft hij nooit concessies aan de opzet willen doen, al zou dat misschien meer boekingen hebben opgeleverd. Met zijn ideële opstelling haalde hij zich de nodige kritiek van de reiswereld op de hals. Ten Broeke zou inspelen op valse sentimenten door zijn reizen als 'eerlijk' en 'duurzaam' aan te prijzen.

Inmiddels worden die termen te pas en te onpas gebruikt, omdat producten er beter door verkopen. Maar volgens Ten Broeke is het doorgaans puur toeval als reisorganisaties erin slagen om mens en natuur in het te bezoeken land niet al te veel te belasten. Hij is op zich niet bitter over de nieuwe ontwikkelingen. Integendeel. Het is geweldig dat de consument geïnteresseerd is in duurzaamheid. Maar hij vindt het jammer als 'duurzaam' beperkt blijft tot het minder vaak verschonen van handdoeken in hotels.

,,We hebben het onszelf niet makkelijk gemaakt door uitsluitend met ontwikkelingsorganisaties samen te werken in de landen die we bezoeken'', meent Ten Broeke. ,,Hulporganisaties kennen de commerciële reiswereld niet. Snel reageren en scherp onderhandelen moeten ze nog leren. Maar het voordeel van die clubs is dat je met hen op plekken komt die je anders niet zou bezoeken.''

Uit reacties van mensen die met Multatuli reisden, blijkt dat dat erg wordt gewaardeerd. Overnachtingen bij mensen thuis, het optrekken met een onderwijzer of een dag meewerken op het land, blijven de meeste reizigers een levenlang bij. Veel Multatuli-reizigers vinden het jammer dat de reisorganisatie ermee stopt. Er is volgens hen geen enkel reisbureau in Nederland dat de leemte opvult.

,,Ik denk dat de tijd rijp is voor veranderingen. De grotere reisbureaus zullen hun programma's op onderdelen duurzamer gaan maken'', voorspelt Ten Broeke, die bekend is met de commerciële reiswereld. Hij kocht voor grote reisorganisaties vliegtuigstoelen in en maakte calculaties. Snel en slim opereren op de zakelijke markt beviel hem goed, maar hij miste betrokkenheid. Bij Artsen zonder Grenzen, waarvoor hij tussendoor in vluchtelingenkampen werkte, ontmoette hij mensen die vanuit een ideaal werkten. Dat sprak hem aan. Maar tegelijkertijd miste hij de uitdaging van de zakenwereld, waarin je snel en efficiënt moet handelen om goede resultaten te boeken. Bij Multatuli Travel kon hij die twee dingen combineren: zaken doen vanuit een ideaal.

De organisatie bestaat uit twee poten: een ticketingbureau dat goed draait en voornamelijk vliegreizen verkoopt aan non-profit-organisaties en het reisbureau, dat met winst uit de eerste onderneming werd opgezet en nu ophoudt te bestaan. Bij Multatuli Travel werken twaalf mensen, die niet worden ontslagen. ,,De meeste ticketingbureaus hebben moeite om hun personeel vast te houden, maar wij hebben daar geen last van. Blijkbaar vinden medewerkers het prettig om voor een ideële organisatie te werken.''

Hoewel een ambitieuze ondernemer, is het de directeur niet te doen om het grote geld. Het leven is te kort en te kostbaar om alleen aan winst te denken. ,,Het is fijn dat we het in Nederland goed hebben, dat er een sociaal vangnet is en iedereen van zijn vrijheid geniet. Maar we zijn op het materiële vlak een beetje doorgeslagen, er is weinig oog voor de medemens.''

Ten Broeke is niet aangeslagen door het besluit om met de vakantiereizen van Multatuli Travel te stoppen. Hij zit wel in over de mensen met wie zijn reisorganisatie in ontwikkelingslanden samenwerkte. Hij heeft plannen om een nieuwe stichting bij Multatuli Travel onder te brengen met als doel het ondersteunen van kleinschalige en duurzame toeristische projecten in de Derde Wereld.

,,Ik ben ervan overtuigd dat er een markt is voor eerlijke reizen en het zou zonde zijn als onze kennis daarover verloren gaat.''

Hij voorziet dat er ooit een Europees netwerk komt van kleine reisorganisaties met eenzelfde doelstelling als Multatuli Travel. Door het uitwisselen van kennis en ervaringen die zijn opgedaan met partners in ontwikkelingslanden zullen die laatsten meer kans hebben om te overleven omdat ze, als ze goed werk leveren, grotere bekendheid en dus meer passagiers krijgen.

Als man met een missie is Freek ten Broeke zeer te spreken over wat Multatuli Travel de afgelopen zeven jaar tot stand heeft gebracht. Met de oprichting van zijn reisorganisatie is er een discussie op gang gekomen over de negatieve effecten van toerisme. Klanten zijn kritischer geworden, toerisme-opleidingen besteden meer aandacht aan de ongewenste gevolgen van toerisme en ontwikkelingsorganisaties die niets van toerisme wilden weten, beseffen dat cultureel toerisme, mits goed doordacht, kan helpen bij armoedebestrijding.

Ten Broeke heeft niet de illusie dat bedrijfjes zoals het zijne de wereld zullen veranderen, maar hij is er de man niet naar om alles dan maar bij het oude te laten. ,,Voor de lokale mensen met wie we werken, is elke gulden die via cultureel toerisme binnenkomt er een.'' Daarom, en om de scheve verhoudingen in de reiswereld een beetje recht te trekken, gaat Ten Broeke gewoon door met het uitvoeren van zijn idealen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden