Een tapijt als een sterrenhemel op aarde

AMSTERDAM - “Majesteit, het ligt er!” In die bewoordingen presenteerde kunstenares Ria van Eyk gistermiddag aan koningin Beatrix het nieuwe tapijt dat bij feestelijke gelegenheden de Burgerzaal van het Paleis op de Dam zal sieren.

FRED LAMMERS

Met een oppervlakte van bijna zeshonderd vierkante meter is het het grootste tapijt dat in Nederland is te vinden. Het vloerkleed vervangt het honderd jaar oude Oriëntaalse tapijt dat na intensief gebruik dusdanige slijtageplekken ging vertonen dat het niet langer representatief meer was. Het nieuwe tapijt is er in opdracht van de rijksgebouwendienst gekomen. Koningin Beatrix heeft er zich in het voorbereidende stadium intensief mee bemoeid. Het eindresultaat, dat zij gisteren als eerste officieel mocht betreden, was dan ook geen echte verrassing meer.

Ria van Eyk kreeg twee jaar geleden de opdracht een ovaal kleed te ontwerpen dat recht doet aan de ruimte van de Burgerzaal, zoals die in de 17e eeuw door Jacob van Campen is ontworpen. Zij mocht zich daarbij een grote mate van vrijheid veroorloven, zolang ze maar voor ogen hield dat het niet de bedoeling was dat ze een autonoom kunstwerk ging creëren. Die opdracht vervulde de kunstenares, naar zij gisteren bekende, met 'een aangename schrik'.

Tijdens uitgebreide bezoeken aan het paleis liet zij de sfeer op zich inwerken. In haar atelier achter het tijdelijk Van Abbemuseum in Eindhoven ging zij aan de slag. De wereldkaarten op de marmeren vloer, de historische schilderijen en daarboven de monumentale Atlas verwijzend naar de hemel werkten inspirerend.

“Bij het uiteindelijke ontwerp ben ik uitgegaan van een foto van de sterrenhemel gemaakt vanuit de radiotelescoop in Westerbork. Daarin heb ik de komeet Hale Bobb, die in april 1997 als een heldere vallende ster aan de nachtelijke hemel zichtbaar was geprojecteerd.”

Een gedigitaliseerde foto van de sterrenhemel werd omgezet in aansturingscommando's voor de weefmachine van de firma Desso in Oss. Drie weken lang is er in ploegendienst onafgebroken aan dat weven gewerkt. Voor Desso was het een prestige-object, al leveren zij wel vaker honderden meters tapijt aan banken en cruiseschepen.

Het tapijt bestaat uit zestien banen die elk tachtig kilo wegen. Op speciaal daarvoor ontworpen karretjes worden de tapijtrollen, als ze geen dienst hoeven te doen bij staatsdiners en andere officiële plechtigheden, opgeborgen. Er is ook een systeem bedacht dat voorkomt dat het tapijt verkeerd wordt uitgelegd. Voor een omgevallen sauskom of wijnvlekken hoeft men niet al te bang te zijn. Het tapijt is voor honderd procent uit wol vervaardigd en bovendien behandeld met een stof die snelle reiniging bevordert. Desso heeft voorgesteld een duplicaattapijt te maken om op alle eventualiteiten voorbereid te zijn. Dat idee werd vanwege de kosten afgewezen. Het tapijt heeft de rijksoverheid ruim 400 000 gulden gekost.

Staatssecretaris Johan Remkes van Vrom sprak bij de overdracht van het in overwegend blauwe tinten uitgevoerde tapijt aan koningin Beatrix van een 'verbluffend geslaagde opdracht'.

Ria van Eyk is er volgens Remkes in geslaagd met haar sterrenhemel de 20e eeuw letterlijk de 17e eeuw te laten bedekken. “Zij heeft de hemel op aarde gerealiseerd.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden