Een taboe verdwijnt: de nood komt de kerk binnen

Hub Crijns ziet al een kwart eeuw hoe armoede de kerken binnenkomt. Dat ging tot voor kort via een zijdeur, via kennissen in de kerk, die de vraag om hulp doorspeelden aan diaconie of caritas. Sinds 2009 kloppen mensen die geld tekortkomen ook op de voordeur van een kerk, viel Crijns op bij het onderzoek dat vandaag verschijnt naar kerkelijke hulp bij armoede in Nederland. "De nood komt de kerk binnen. Het betekent ook dat het taboe op het vragen om hulp minder groot is."

De kerk helpt vooral mensen die niet bij een kerk betrokken zijn. Voedselbanken draaien grotendeels op kerkelijke vrijwilligers. Crijns: "Zonder de kerk zou de Voedselbank omvallen."

Opvallend is ook de groei van de rooms-katholieke hulp, zowel de vraag als het aanbod. Crijns denkt dat dit te danken is aan fusies van parochies. Hierdoor werden ook caritasinstellingen groter. "Sinds ze over meer geld en meer mensen beschikken, is de werkwijze veranderd. Actiever, meer gericht op bekendheid naar buiten." Ook de samenwerking met protestantse kerken heeft bijgedragen aan deze groei, meent hij. "De diakonale structuur van de protestantse kerken had altijd al grote bekendheid. De laatste tijd is de kerkelijke hulp, bijvoorbeeld in de vorm van ruilwinkels, maaltijdprojecten, inloophuizen, steeds oecumenischer geworden."

Over de rol van de overheid is Crijns niet positief: "Sociale zekerheid is van een basisvoorziening een kostenpost geworden. De drempels zijn verhoogd." Alleen wie lange en ingewikkelde formulieren foutloos per computer kan invullen, krijgt een uitkering. Zo niet, dan blijven uitkeringen uit, volgen er boetes, en staan er al snel mannen voor de deur om huisraad op te eisen of zelfs het huis. Bijna alle diakonale medewerkers van kerken klagen dat de digitalisering van de hulpverlening het probleem van armoede vooral groter maakt.

Carla van der Vlist, werkzaam bij Kerk in Actie en een van de onderzoekers van Armoede in Nederland: "De bureaucratie is een van de grootste veroorzakers van armoede, naast de stapeling van eigen bijdragen en kosten." Het schuldhulpmaatje, die orde brengt in de papierwinkel, voorkomt vaak grotere ellende.

Nieuw is dat de onderzoekers hebben uitgerekend hoeveel de inzet van kerkelijke vrijwilligers waard is, uitgedrukt in uren met een passende vergoeding. Dat bedrag van 53 miljoen euro maakt indruk, beaamt Carla van der Vlist. "We hebben besloten dat bedrag te noemen, om aan te geven hoe groot de informele bijdrage van kerken is aan de aanpak van het sociale probleem. Dit is de participatiemaatschappij waar Rutte het over heeft. Die 53 miljoen is een cadeau van de kerken aan de samenleving."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden