Een streep door het klimaatbeleid

Tegengas Spreekverboden, censuur en een plan voor veel meer fossiele energie. De regering Trump maakt in de eerste week duidelijk dat het klimaatbeleid radicaal verandert. Bedrijven proberen het Witte Huis op andere gedachten te brengen.

De aanval is geopend

Sorry, maar deze pagina bestaat niet! Een blauw scherm verschijnt na een klik op een tweet van Badlands National Park. Het bericht vanuit het natuurgebied in South Dakota over klimaatverandering is verwijderd. De lange arm van het Witte Huis heeft ingegrepen in de eerste week dat Donald Trump president van de Verenigde Staten is. Het overkoepelende account van de National Park Service ging daarvoor al op zwart nadat het foto's van de menigte bij de inauguraties van Trump en Obama vergeleek. Het werkt weer, er zijn nu onschuldige berichten over prachtige bergen, sledehonden en aantrekkelijke fietsroutes te lezen.


Het is een voorbeeld van de aanval die de ploeg van Trump afgelopen week heeft geopend op organisaties die zich bezighouden met milieu en klimaatverandering. Het milieuagentschap van de VS, de Evironmental Protection Agency (EPA), kreeg op maandag direct te horen van de nieuwe regering dat de pagina's over klimaatverandering van de website moesten. Persbureau Reuters tekende dat op uit de monden van werknemers van de EPA. Anoniem, want tegelijk kreeg de organisatie een communicatieverbod. Geen persberichten, tweets, blogs of andere publicaties meer.


De website doet het nog. Wellicht geschrokken van de ophef is dat decreet vooralsnog ingetrokken. Wel meldde persbureau AP daarna dat voortaan alle publicaties van de EPA politieke goedkeuring uit Washington moeten krijgen voordat ze gedeeld mogen worden met pers en publiek. Subsidies en contracten zijn bevroren. Ook het landbouwagentschap USDA, dat ook milieuonderzoek doet, kreeg een publicatieverbod.


Op de eigen Witte-Huissite was al direct na de inauguratie vorige week vrijdag de pagina over klimaat, het Climate Action Plan, verdwenen. Wie de link whitehouse.gov/climate intikt stuitte op een foto van Trump en een link naar zijn America First Energy Plan. Inmiddels wordt de lezer een update beloofd en kan die doorklikken naar het 'Obama Archief' waar de pagina's over het klimaatbeleid van de vorige president nog staan.

In het verzet

Hoewel nog niet duidelijk is hoe lang deze censuurmaatregelen- gaan duren is de verontwaardiging groot. Meteen ontstonden 'ondergrondse', alternatieve twitteraccounts zoals @AltUSNatParkService. Het heeft in een paar dagen tijd bijna een miljoen volgers opgebouwd en bericht over natuurbescherming en klimaatverandering. Volgens verschillende nieuwsbronnen beheren werknemers stiekem het account. Maar ze blijven wijselijk anoniem. Zo is er ook AltEPA, AltUSDA en tientallen andere 'verzets'-accounts, veelgebruikte hashtag: #resist.


Wetenschappers organiseren nu een 'sciencemarch' in Washington, datum nog onbekend, naar analogie van de 'womensmarch' vorige week zaterdag. Een demonstratie om duidelijk te maken dat de politiek de wetenschap niet de mond mag snoeren. Niet alleen staat de onafhankelijkheid van onderzoek en wetenschap op het spel. Ook dreigen waardevolle publicaties en data verloren te gaan als de censor vasthoudend blijkt.


Op de site van de EPA bijvoorbeeld staan links naar wetenschappelijk onderzoek over klimaatverandering. Maar ook zeer veel gegevens over CO2-uitstoot per regio, te volgen via interactieve kaarten. Het bureau heeft er juist veel energie in gestoken om de data toegankelijk te maken voor publiek. Wetenschappers zijn bezig om die data veilig te stallen op servers buiten de VS. Niet alleen die van de EPA. Andere onderzoekers die vrezen voor het rode potlood van het Witte Huis verenigen zich al sinds de verkiezing van Trump onder het mom van 'guerilla archiving' om gegevens te redden.

Trump gaat voor fossiel

Dat was al wel duidelijk door de benoemingen in zijn staf: mannen die hun sporen in de fossiele industrie hebben verdiend. Trump zelf gelooft niet in door de mens veroorzaakte klimaatverandering, het is een Chinees verzinsel heeft hij eens gezegd, en verschillende stafleden behoren ook tot de categorie van klimaatontkenners. Er gaat een streep door de Amerikaanse handtekening onder het Klimaatverdrag van Parijs, kondigde Trump aan. In het America First Energy Plan, gepubliceerd op de dag van de inauguratie, is te lezen wat de regering verder van plan is.


In ieder geval: weg met Obama's Climate Action Plan en een streep door lastige regels. Ook de Clean Water Rule, die de waterkwaliteit van rivieren en moerassen beschermt, moet eraan geloven. Trump wil lagere energiekosten voor 'hardwerkende Amerikanen' - wat de anderen gaan betalen vermeldt het plan niet. Daarnaast is hij uit op minder afhankelijkheid van buitenlandse olie. Door dit beleid zouden de lonen met 30 miljard dollar in totaal stijgen over de komende zeven jaar, spiegelt de regering voor.


Hoe is onduidelijk. Trump gaat ervan uit dat aanboren van reserves aan schalieolie en -gas en een tweede leven voor de kolenmijnen banen opleveren, welvaart en geld om in infrastructuur te stoppen. Opvallend genoeg zal dit alles toch hand-in-hand moeten gaan met zorg voor het milieu, schoon water en schone lucht, zo staat in het plan. Het milieuagentschap EPA moet dat vooral gaan doen: toezien op de kwaliteit van water en lucht. De woorden 'klimaat', 'klimaatverandering' of 'CO2' komen in het plan niet voor.

Het klimaatbeleid redden

Het Energieplan is nog niet uitgewerkt, het past op één A4'tje, maar de onafhankelijke organisatie Climate Central ziet al allerlei ongerijmdheden. Zo wijst het platform voor onderzoek en debat ondernemer Trump op het bestaan van de markt. De kolenindustrie in de VS is niet zozeer in verval geraakt door beleid, maar verdrongen door goedkoop gas. En de prijs van energie uit wind en zon is de laatste jaren juist drastisch gedaald.


De 30 miljard dollar die Trump de werkende Amerikaan belooft, komt volgens Climate Central uit een studie voor een fossiele lobby-organisatie. De aanname in dat rapport is dat alle reserves aan olie, kolen en gas onder openbare grond, ook die onder beschermde natuurgebieden en parken zoals Yellowstone of Yosemite Valley, opgepompt worden.


Goed nieuws voor de fossiele jongens, er is echter een groot aantal andere bedrijven dat zo'n anti-klimaatbeleid helemaal niet ziet zitten. Meer dan zeshonderd ondernemingen en investeerders tekenden een oproep aan Trump om klimaatverandering serieus te nemen. Van Ikea, Monsanto en Unilever tot het staatspensioenfonds van New York, Mars en Nike, allemaal willen ze dat het Clean Power Plan, dat Obama lanceerde blijft bestaan en de VS 'Parijs' gewoon uitvoeren. Een economie die zo min mogelijk CO2 uitstoot, is juist goed voor de werkgelegenheid, de welvaart loopt gevaar als de VS het 'historische moment' van een wereldwijd klimaatverdrag laten lopen.


Er klinkt de hoop in door dat Trump en de zijnen op tijd wakker worden. Niet omdat ze plots het licht hebben gezien en zich gaan bekommeren om misoogsten, overstromingen en toekomstige generaties, maar door harde financiële prikkels. De risico's van klimaatverandering dringen door tot de balansen van banken, verzekeraars en grote beleggers. Die gaan bedrijven verder aanzetten tot CO2-arm produceren. De rijkste man van de wereld, Bill Gates, gaf vorige maand een duidelijk, goed getimed signaal. Hij lanceerde een fonds van een miljard dollar om schone technologie verder te ontwikkelen. Meer dan twintig andere invloedrijke vermogenden doen, zoals Amazonbaas Jeff Bezos.


En dan zijn er natuurlijk de staten en lagere overheden. Een deel daarvan zal pal blijven staan voor het ambitieuze klimaatbeleid dat ze al voeren. Gouverneur Jerry Brown van Californië liet deze week fijntjes weten dat zijn staat de zesde economie van de wereld is, een achtste van de Amerikanen herbergt en Trumps beleid niet zal volgen. Mocht dat tegengas onvoldoende werken, dan doet de voormalige campagneleider van Greenpeace George Marshall, die een bestseller schreef over het menselijke brein en klimaatverandering, nog wat tips aan de hand. Trump met klimaatfeiten bestoken, heeft geen enkele zin, zegt Marshall in The Huffington Post. Die zal hij als nonsens van de hand wijzen. "Breng klimaatverandering als een externe bedreiging die de wereld zal verdelen in helden en schurken", adviseert Marshall. "Laat hem denken dat hij met actie tegen klimaatverandering roem, respect en universele liefde verdient. En laat hem geloven dat die actie zijn eigen idee was."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden