Een stille dans in Zeeland

Eerst een stukje met de stoomtrein, dan heerlijk zwerven door een lichtvoetig landschap van kromme dijken, ruisende populieren en luchten van blauw en wit.

Of ik eerste, tweede of derde klasse wil, vraagt de man bij het houten loket. Achter mij een enorme rij, tijd voor uitleg is er niet. Het wordt de sobere variant en even later zit ik op een hard houten bankje in een al even houten treinwagon. In hoog tempo stromen de wagons vol; de stoomtrein Goes-Hoedekenskerke blijkt een attractief uitje. Vooral ouders met kinderen en 'oude' mannen genieten, terwijl een jonge vrijwillige kolenstoker zich in het zweet werkt.

De stoomtrein Goes - samengesteld uit een collectie van museale locomotieven en wagons uit begin vorige eeuw - wordt draaiende gehouden door 180 vrijwilligers. Uitgerust in uniformen uit vroeger tijden dirigeren en fluiten ze met verve. De stoomfluit klinkt en even later tuffen we met stinkende maar ook nostalgische dikke rookwolken door het Zeeuwse land. De waarschuwingsbordjes ten spijt hangt de halve treinbevolking naar buiten.

Station Kwadendamme blijkt weinig meer dan wat bielsen. De trein rijdt weg, ik loop weg uit de periferie van het dorp en er rest niets dan stilte. Rondom me een landschap dat danst. Een lichtvoetig landschap van kromme dijken, ruisende populieren en luchten van blauw en wit. Onbegrijpelijk ook, want waar dijken zijn, hoort water te stromen, maar hier niet. Deze dijken zijn geschiedenisbladzijden. Ze vertellen het verhaal van het steeds weer opnieuw winnen van een stukje land op het water. Steeds als er aan zeezijde voldoende grond was aangeslibd, werd er een dijk omheen gelegd en werd de oude dijk 'waterloos'. Maar niet nutteloos. Zeeuwen mogen dan zuinig heten te zijn; ze zijn vooral niet op hun achterhoofd gevallen. Dijkgrond is ook grond en dus liet men koeien en schapen grazen of beplantte ze met populieren. Al dan niet verhard vormen de dijken verbindingswegen en daarmee een perfect wandelnet. Groene spechten lachen nabij en in de verte, een muis schiet geschrokken weg en een gewelf van populieren beschermt tegen een onverwachte regenbui.

Al snel is daar de Zwaakse Weel, een restant van de ooit zo machtige zeearm De Zwake tussen de Westerschelde en de zee. De stroom verzandde langzamerhand, het land werd ingepolderd en uiteindelijk, in 1445, werd De Zwake definitief afgesloten door de aanleg van een dam 'zo groot ende zwair dat men die sal gebruiken mogen mit wagens ende pairde'. Nu is de Zwaakse Weel een natuurgebied van allure. Natuurmonumenten groef er landbouwgrond af, vernatte de zaak, baggerde de kreek uit en zorgde voor verschraling. En dat hielp: uit het riet klinkt een rietzanger en blauwborst met late broedneigingen en een bruine kiekendief zweeft over. De uitnodiging van Natuurmonumenten om vooral naar hartelust fruit te komen plukken in de nieuwe hoogstamboomgaard komt helaas te vroeg dus loop ik, langs een grenslinde - een van de vele waarmee landeigenaren hun territorium markeerden - het heggen- en bloemdijkengebied in. Rondom me nog steeds die kronkelende dijken en de volmaakte rust.

Dit is De Poel, het gedeelte van Zuid-Beveland dat als eerste werd bedijkt. Door slordige moernering (zoutwinning) werd het land hobbel-bobbelig en is dat in dit natuurgebied nog steeds. Ook de heggen zijn er nog of weer. Ze ontstonden ooit spontaan. Door het juist ingepolderde gebied stroomden eeuwen geleden tientallen kreekjes. Het vee meed deze waardoor daar mei- en sleedoorns, rozensoorten als hondsroos en andere struiken opschoten. Struiken die meteen als grensmarkering en veewering konden dienen. Een kleinschalig landschap, met een mooi woord bocagelandschap, was het gevolg. En daar mag je zomaar rondlopen.

Om vogels als zomertortel, patrijs, kneu en andere zaadeters te plezieren, zet Natuurmonumenten stukjes grasland om in graanakkertjes vol kruiden en veel blauwe korenbloemen. Op het overgebleven hobbelige gras grazen mooie dikke witte en zwarte runderen die samen met de heggen een ideaal tafereel voor schilder Paulus Potter vormen. De lucht is leeg, in de verte slechts kerktorens, de stilte immens. Gele bordjes reppen over De bloemdijken van Zuid-Beveland. Dijken te over, bloemen genoeg maar echte bloemdijken - dijken vol zeldzame bloemen die welvaren op eeuwen achtereen begraasde zuidelijke hellingen - ontdek ik nog niet. "Bloemenzeeën moet je ook niet verwachten", legt boswachter André Hannewijk van Natuurmonumenten desgevraagd uit. "Het is sowieso vroeg in het seizoen. Bovendien staat het gewone gras hoog door de overvloedige regen en hoge temperatuur en zijn zeldzaamheden nooit talrijk. Maar kijk vooral op de Valdijk goed. Daar ontdek je de zeldzame wollige distel, wilde marjolein, gewone agrimonie, veldlathyrus en glad parelzaad."

Dan weet u het. Ik ontdek intussen ook van alles wat ik niet ken en stel mezelf daarmee volmaakt tevree. Na de Bloemdijkenroute voltooi ik mijn ronde Zwake en loop terug naar de bus. Overal om me heen boomgaarden vol beloften. Fruit doet het best in dit vruchtbare zonnige land. En ik ook.

Route

De beschreven route (totaal 15 km) is een combinatie van twee wandelroutes die te vinden zijn op de website van natuurmonumenten (zoek op 'wandelen'en 'zeeland'): 'De Zwaakse Weel, vlakbij Goes' en 'De Bloemdijken, vlakbij Goes'. Met de kaartjes in de hand is de verbindingsroute goed te vinden.

Start: halte Kwadendamme stoomtrein Langeweegje. Vanaf overgang over Langeweegje noordoostelijk lopen. Eerste LA (Zwaakse Dijk) en weer LA (Zwaakse Dijk). Paar honderd meter verder loop je vanzelf route op (rode pijlen).

Verbinden; steek op de route door de Zwaakse Weel iets voorbij de uitkijksteiger (infopaneel) de N666 over. Fietspad naast N665 op en even verderop LA (Koedijk). Na twee kilometer kom je op de gele route op Valdijk. RA en gele pijlen volgen. Terug omgekeerd.

Terug naar NS Goes: bus 595 of haltetaxi (tevoren bellen, 088-2358000) vanaf halte Dorp (Siguitsedijk) Kwadendamme. Zonder stoomtrein zo ook heen.

Horeca: in Goes (bij stoomtrein), bij Natuurmonumenten (Zwaaksedijk 5, Kwadendamme, euromunten mee!) en onderweg net van de route (volg bordjes).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden