Een stapel lijken vertelt het verhaal van Colombia

Movies that Matter opent met het Colombiaanse drama 'Todos tus Muertos', een pakkende vertelling over het voortdurende gewapende conflict in dit land. ¿We willen laten zien dat iedereen verantwoordelijk is¿, zegt regisseur Carlos Moreno.

Salvador is een Colombiaanse boer die op een dag een berg lijken in zijn maisveld vindt. Panisch van angst rent hij naar het dorp om het bloedbad te melden bij de autoriteiten. Maar op veel medeleven of hulp hoeft Salvador, gespeeld door de Colombiaanse steracteur Alvaro Rodríguez, niet te rekenen. Met weinig verhulde tegenzin begeven de burgemeester en de politie-inspecteur zich naar de plek des onheils. Het is warm. Het is zondag. Er vinden verkiezingen plaats. Kunnen de lichamen niet gewoon in de rivier worden gegooid?

Op surreële, satirische toon brengen regisseur Carlos Moreno en producent Diego Ramírez - beiden begin dit jaar op bezoek bij het Filmfestival van Rotterdam - de gebeurtenissen in kaart die zich op die snikhete verkiezingsdag afspelen op het Colombiaanse platteland.

'Todos tus Muertos' (internationale titel: 'All Your Dead Ones') spiegelt daarmee op een bijzondere manier de afschrikwekkende realiteit van Colombia, het Zuid- Amerikaanse land dat al ruim veertig jaar gebukt gaat onder een binnenlands gewapend conflict waarin regeringstroepen, linkse guerrilla's en rechtse paramilitairen elkaar in een wurggreep houden. Voeg daarbij de cocaïnemaffia, die in ruil voor drugsgeld bescherming krijgt van verschillende guerrillagroepen. Een daarvan is de Farc die in 2002 de Colombiaanse presidentskandidate Ingrid Betancourt ontvoerde en haar zes jaar lang gevangen hield. De Nederlandse Tanja Nijmeijer sloot zich bijna tien jaar geleden aan bij dezelfde rebellengroep die zich schuil houdt in de jungle.

Vooral op het platteland ziet de bevolking zich vaak klem gezet door de drie strijdende partijen, die verantwoordelijk zijn voor ernstige schendingen van mensenrechten. Er vinden moordpartijen en verdwijningen plaats. Er is sprake van seksueel geweld, corruptie en machtsmisbruik. Vooral de burgerbevolking is het slachtoffer van de vele gewelddadigheden.

In 'Todos tus Muertos' wordt de ingewikkelde situatie in Colombia teruggebracht tot een sober verhaal van een boer die een berg lijken vindt op zijn erf. Maar het is wel gebaseerd op een waar gebeurd verhaal, vertelt regisseur Carlos Moreno. ¿Een vriend van ons, een journalist, had gehoord dat op de grens van twee kleine stadjes een berg lijken was gevonden. Hij was naar het gebied gereisd om de zaak te onderzoeken, en was er zo achter gekomen dat tussen de burgemeesters van de twee stadjes een hoog oplopende ruzie was ontstaan. Het ging niet om de vraag wie deze dode mensen waren, en door wie en waarom ze waren vermoord, maar het ging erom wie van de twee het grote aantal doden in zijn statistieken moest opnemen.¿

Niemand wilde verantwoordelijk zijn?

¿Precies, en dat was ook zo schokkend. Er was sprake van een tragedie, maar de betrokkenen leken wel immuun voor het leed. Er was totale onverschilligheid.¿

Is de film al vertoond in Colombia?

Producent Diego Ramírez: ¿Nog niet, dat gaat binnenkort gebeuren. 'Todos tus Muertos' is eerst te zien in Cartagena aan de noordkust van Colombia, dat het oudste filmfestival van Zuid-Amerika herbergt. Verder hebben we een distributeur die een kwart van alle filmzalen in Colombia bedient. De film zal uiteindelijk ook op televisie worden vertoond. Een van de twee grote televisiestations in Colombia is partner in de film.¿

Genoeg podia.

Regisseur Moreno: ¿Ja, we hopen zo veel mogelijk mensen te bereiken en discussie aan te zwengelen. Een sociale revolutie zullen we niet bewerkstelligen, maar we hopen wel dat het verhaal mensen raakt.¿

Revolutie hangt in de lucht, zie Tunesië, Egypte, Libië¿

¿De situatie in Colombia is erg complex. We bevinden ons helaas in een zeer conservatieve fase. Het volk vraagt om hulp van het leger, en de regering geeft die hulp. Dat geeft ons een soort oppervlakkig geluk. We leven in een tijd van hypocrisie, egoïsme en intolerantie in Colombia. Die conservatieve houding maakt verdrietig. In plaats van dat er wordt gepraat, wordt er teruggevallen op het leger.¿

En de jongeren in Colombia?

¿In Colombia staat niemand op om dingen aan te kaarten of te veranderen. Oud of jong, het maakt niet uit. Iedereen is bang. De politici, de guerrilla's, de drugskoeriers, ze kunnen doen wat ze willen, omdat ze iedereen continu de stuipen op het lijf jagen.¿

U hebt in deze situatie wel een speelfilm van de grond gekregen.

Producent Ramírez: ¿We hebben sinds ongeveer zeven jaar een nieuwe filmwet in Colombia. Ook is er een nieuw Colombiaans filmfonds dat grote financiële armslag heeft. Van dat fonds hebben we een geldprijs gekregen, ter ondersteuning van de film. Verder zijn er private investeerders, en zit er tv-geld in de film. Het tv-station dat in de film heeft geïnvesteerd is niet zomaar een tv-station, het is een gigantische corporatie. Door dit alles zijn er de laatste jaren meer filmprojecten gekomen. Er is in Colombia meer adem om verhalen te vertellen.¿

U doet dat met gevoel voor drama én humor.

Regisseur Moreno: ¿Humor is een middel om mensen in tragische situaties een beetje op hun gemak te stellen. Het is ook typisch Colombiaans gedrag, om in een dramatische situatie een grap te maken. Het is een poging om de spanning, die iedereen voelt, iets te verlichten.¿

'Todos tus Muertos' is een verhaal over Colombia, maar misschien ook meer algemeen een verhaal over mensen in conflictsituaties?

¿Ja, om terug te komen op Tunesië en Egypte, je kunt tegen die landen niet zeggen: dat zijn jullie doden, daar hebben wij niets mee te maken. Punt is, dat we allemaal verantwoordelijk zijn voor wat er gaande is - ook in Colombia. We weten wel dat we met een film niet direct dingen kunnen veranderen, maar misschien kunnen we wel iets van bewustzijn kweken. Tolstoi heeft ooit gezegd: 'iedereen probeert de wereld te veranderen, maar niemand probeert zichzelf te veranderen.' Daar gaat onze film over.¿

Todos tus Muertos

Todos tus Muertos

Carlos Moreno

Todos tus Muertos

Colombia, speelfilm

Regie: Carlos Moreno

Met Alvaro Rodríguez.

Deze film is te zien op de Trouw Publieksdag. Meer info: webshop.trouw.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden