Een staatswinkel voor alle zonden

Even een pakje sigaretten om de hoek halen kan binnenkort niet meer in Hongarije. In juni mogen sigaretten alleen nog verkocht worden door speciale Nationale Rookwinkels. Daar zouden er 7000 van moeten komen, ruim de helft van het huidige aantal verkooppunten, maar het is de vraag of er 7000 gegadigden zijn die zo'n tabakszaak willen exploiteren. Vooral in kleine dorpen krijgen nicotineverslaafden het moeilijk.

Afgelopen najaar besloot het parlement om van de sigarettenverkoop een staatsmonopolie te maken. Kwade tongen suggereren dat de Hongaarse tabaksproducent Continentál daar de hand in had, want Fidesz-politicus János Lázár, initiatiefnemer van de Nationale Rookwinkels, had van alle producenten alleen dat bedrijf geraadpleegd. Lázár noemt dat onzin. De wet is volgens hem nodig om jongeren te beschermen tegen de verleidingen van het roken. Je moet achttien zijn om sigaretten te kunnen kopen, maar de meeste winkeliers zijn laks met de leeftijdscontrole. Dat moet veranderen met de komst van de staatswinkels.

Voorlopig mogen verstokte rokers blij zijn als er een winkel bij hen in de buurt komt, want de interesse voor een licentie blijft achter bij de verwachtingen. Zo ver, dat het parlement de vorig jaar aangenomen wet al twee keer heeft gewijzigd om het aantrekkelijker te maken voor ondernemers.

Eigenlijk hadden de kiosken al in januari open moeten gaan, maar winkeliers vonden de licentie- en investeringskosten te hoog. Winkelcentra hadden nog de meeste belangstelling, maar juist die kwamen niet in aanmerking, want de kiosken moeten vanaf de straat toegankelijk zijn.

Toen duidelijk werd hoe weinig interesse er was voor een zaak die uitsluitend tabak mocht verkopen, werd de verkoop van lottotickets bij de licentie inbegrepen. Omdat het daarna nog steeds geen storm liep, besloot het parlement dat de Nationale Rookwinkels ook alcohol, koffie, frisdranken en tijdschriften mogen gaan verkopen. Min of meer alle zonden bij elkaar, wel handig.

Maar potentiële winkeliers blijven aarzelen. De marges op tabaksverkoop schijnen klein te zijn en, zoals een winkeleigenaar in een dorp de krant Népszabadság uitlegde, de risico's zijn groot. Een kiosk op straat vol sigaretten, lottotickets, drank - met misschien nog een stapel pornobladen als bonus - is vragen om inbraken en vereist dus forse en prijzige beveiliging. Als je dan maandelijks hooguit een paar honderd euro naar huis brengt, loont dat niet. En veel meer kun je niet verwachten in een dorp met duizend inwoners.

Dus dreigt in veel dorpen de tabaksverkoop helemaal weg te vallen. Daarom wordt inmiddels gepraat over mobiele kiosken, een soort sigaretten-SRV.

Er breken in elk geval florissante tijden aan voor de illegale sigarettenhandelaren. De handel in illegale rookwaar stijgt al sinds de belasting op sigaretten begin vorig jaar met 20 procent omhoog ging en roken in openbare ruimten werd verboden. Volgens onderzoek op basis van weggeworpen sigarettenverpakkingen hebben illegale sigaretten inmiddels een marktaandeel van zo'n 7 procent, tegen ruim 4 procent een jaar eerder. De meeste daarvan worden uit Oekraïne of Servië het land binnengesmokkeld. Hongarije heeft ook een eigen, illegale tabaksproductie.

Voor wie zich niet aan illegale, en soms kwalitatief zeer slechte sigaretten wil wagen, is er nog een andere mogelijkheid: rookwaren door de postbode laten bezorgen. Terwijl Hongarije zijn regelgeving strenger maakt, wil Brussel de verkoop van sigaretten via het internet namelijk juist versoepelen. Hongarije, dat zal niet verbazen, is tegen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden