Een 'staat' hoeft maar aan vier criteria te voldoen

INTERVIEW | SANDER BECKER

Palestina is donderdag door een ruime meerderheid van VN-lidstaten erkend als staat. Maar het is wel een gemankeerde staat: opgesplitst in twee rivaliserende gebieden, grotendeels bezet door Israël, en ondemocratisch. André de Hoogh, hoofddocent internationaal recht aan de Rijksuniversiteit Groningen, geeft antwoord op vier vragen over de kwestie.

Is het niet raar om Palestina een staat te noemen, gezien de interne gespletenheid en de Israëlische bezetting?
"Je kunt er zeker vraagtekens bij plaatsen. Om een staat te worden, moet je voldoen aan vier criteria. Je moet allereerst een bevolking hebben; dat zit bij Palestina wel goed. Ten tweede moet je over een eigen grondgebied beschikken; dan neem je bijvoorbeeld het terrein dat de Palestijnen in handen hadden vóór de Israëlische bezetting van 1967.

Ten derde moet er een regering zijn die effectief gezag uitoefent. Dat is problematisch, want Palestina kent twee rivaliserende regeringen: het Fatah-bewind op de Westelijke Jordaanoever en het Hamas-bestuur in de Gazastrook. Bovendien is de Jordaanoever grotendeels bezet door Israël. De 138 VN-lidstaten die donderdag vóór de erkenning van Palestina stemden, vinden het Palestijnse gezag kennelijk voldoende, maar dat blijft een enigszins subjectieve, politieke afweging.

Ten vierde kun je alleen een staat worden als je onafhankelijk bent. Ook dit is een kwestie van politiek: vind je dat Palestina onafhankelijk is van Israël of niet? Je kunt het vergelijken met Taiwan; sommige landen erkennen dit eiland als afzonderlijke staat, andere niet omdat ze vinden dat Taiwan een provincie van China is."

De Palestijnse gebieden zijn behoorlijk ondemocratisch. Vormt dat geen barrière voor de erkenning als staat?
"Nee. Het internationaal recht bemoeit zich niet met de interne organisatie van staten. Veel VN-lidstaten zijn zelf niet eens democratisch, dus die eis wordt ook niet gesteld aan nieuwkomers."

Heeft de erkenning van Palestina praktische gevolgen?
"Zeker, om te beginnen voor de 138 landen die vóór hebben gestemd. Zij moeten hun diplomatieke betrekkingen met Palestina nu opwaarderen met een ambassade. Voor Nederland geldt dat niet, omdat wij blanco hebben gestemd. Ten tweede kan Palestina voortaan bilaterale verdragen sluiten, bijvoorbeeld over handel of ontwikkelingshulp. Zulke verdragen hebben een hogere status dan soortgelijke overeenkomsten die al bestonden. Ten derde kan Palestina toegang zoeken tot internationale organisaties, zoals het Internationaal Monetair Fonds, de Wereldbank en het Internationaal Strafhof.

Wat hebben de Palestijnen te winnen bij het Internationaal Strafhof in Den Haag?
"Ze zouden Israëlische soldaten kunnen aanklagen die op Palestijns grondgebied een oorlogsmisdaad hebben begaan. Het opzettelijk doodschieten van burgers, het verwoesten van huizen en het meewerken aan de Joodse nederzettingen gelden bijvoorbeeld als oorlogsmisdaad.

Er kan dan een opsporingsbevel tegen de soldaten worden uitgevaardigd, waardoor ze niet meer met vakantie kunnen in landen die bij het Strafhof zijn aangesloten. Dat legt druk op Israël om op de Westelijke Jordaanoever voorzichtiger te zijn. Israël is daar kennelijk bezorgd over, want het wil verhinderen dat Palestina tot het Strafhof wordt toegelaten. Die toelating is nog niet zeker. De landen die bij het Strafhof aangesloten zijn, gaan er waarschijnlijk over stemmen. Veel van die landen waren bij de VN vóór de statusverhoging van Palestina, dus er is een goede kans dat de Palestijnen erdoor komen. Bij elke organisatie waar Palestina lid van wil worden, moet het zo'n zelfde strijd voeren. Dat kan een soort loopgravenoorlog worden."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden