Een spoedcursus kredietcrisis

We zitten nog midden in de crisis en toch is er al een tentoonstelling over. Het publiek moet bij zichzelf te rade.

Harmen Siezen is er speciaal weer voor aan het werk gegaan. In een studio die van plakband en losse draden aan elkaar hangt, brengt hij het Nederlandse volk als vanouds het nieuws. „Vanwege de kredietcrisis heeft het kabinet besloten dat iedere Nederlander tot zijn zeventigste zal moeten doorwerken”, vertelt de nu 68-jarige ex-nieuwslezer terwijl de lampen in de studio aan en uit flikkeren. „Ouderen zullen de Nederlandse economie weer gezond moeten maken.”

Het fictieve journaal is een van de onderdelen waarmee het Geldmuseum in Utrecht vanaf deze week probeert zijn bezoekers inzicht te geven in de kredietcrisis. Oud-bankier Cees Maas opende afgelopen woensdag een speciale crisisroute door het museum. Hij is er voorzitter van de raad van toezicht.

Er is even getwijfeld of het museum zich wel moest wagen aan een tentoonstelling over een fenomeen dat nog volop aan de gang is, geeft directeur Heleen Buijs eerlijk toe. „Musea buigen zich doorgaans liever over historische gebeurtenissen. Die kunnen we analyseren en vervolgens afgewogen aan het publiek tonen.”

Maar toen in december vorig jaar in de raad van toezicht het idee opkwam iets te doen met de kredietcrisis, werd al snel besloten het toch op te pakken. „Het past precies in onze doelstelling om een laagdrempelig kenniscentrum te zijn, dat mensen laat nadenken over hun eigen rol in de crisis.”

Bovendien wil het museum de financiële deskundigheid van mensen vergroten. En die kan wel een steuntje gebruiken, zo blijkt telkens weer uit onderzoeken naar de financiële kennis van de gemiddelde Nederlander. Het motto van het museum – wat doen mensen met geld en wat doet geld met mensen – dient als leidraad.

Ook projectleider Norma de Goedere had eerst zo haar bedenkingen. „Het is een ontzettend lastig onderwerp, dat we toegankelijk willen maken voor een publiek vanaf 12 jaar. We lopen de kans dat we al heel snel achterhaald zijn, ingehaald wordt door de realiteit. Tegelijkertijd ligt dit helemaal op ons terrein. De bevolking wordt geconfronteerd met zaken die ze tot voor kort niet kende en dan is het onze taak daar iets mee te doen.”

Een spoedcursus kredietcrisis door medewerkers van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten bracht de medewerkers van het museum de benodigde kennis bij om de route op te zetten.

„Wij zijn zelf ook leken!”, lacht De Goedere. „Dus begonnen we maar bij onszelf. Het ontstaan van de crisis, de verpakte hypotheken, het zijn ingewikkelde verhalen, maar je kunt er niet omheen als je iets over de crisis wilt vertellen.”

De crisisroute loopt dwars door de vaste collectie heen, maar het is nauwelijks te missen welke onderdelen bij de route horen. Geel plakband op de vloer voert de bezoeker langs verschillende ruimtes en stands die zijn opgebouwd uit oud hout en beschreven met viltstift.

„We wilden ons niet beperken tot alleen maar informatie geven”, zegt De Goedere. „Daarom zijn alle materialen erop uitgezocht om de route een echte crisislook te geven.”

Die opmerkelijke stijl heeft het voordeel dat die mensen meer opvalt dan de strak vormgegeven vaste onderdelen in het museum. „Een onvoorzien bijeffect: het blijkt dat mensen de handgeschreven teksten veel sneller lezen. Het oogt persoonlijker en leest makkelijker.”

De route voert langs negen onderdelen, die mensen helpen de oorzaken en gevolgen van de kredietcrisis beter te begrijpen. Negen deskundigen is gevraagd wat de crisis volgens hen heeft veroorzaakt en hoe de die kan worden opgelost.

„Dit keer geen politici en bankiers”, zegt De Goedere. „Die komen in de media al zo vaak aan bod en hun oplossingen passen vaak vooral in hun eigen straatje. We zoeken naar andere invalshoeken, naar mensen die vanuit hun eigen expertise oplossingen aandragen.”

In een kamer met negen oude televisies met koptelefoons laten onder andere theoloog Erik Borgman, wetenschapsfilosoof Herman de Regt, bioloog Herman van Veen en publicist en ondernemer Willem Middelkoop een vaak verrassende visie op de kredietcrisis horen.

Ook eerdere crises komen aan bod, zoals de Hollandse Tulpencrisis uit de zestiende eeuw, de financiële ineenstorting van Argentinië in 2001 en natuurlijk de Grote Depressie van de jaren dertig, waarmee de huidige crisis zo vaak vergeleken wordt.

Het museum legt verbanden tussen vroeger en nu en daagt de bezoeker met interactieve spellenuit na te denken wat hij zou doen.

Word handelaar in aandelen en neem beslissingen op basis van voorbijschietende krantenberichten die de koersen doen bewegen. Speel een financiële kennisquiz of waan u in Argentinië 2001 waar mensen de supermarkten en de banken bestormen. Als u op dat moment nog duizend peso’s te besteden had, welke keuze zou u dan maken?

„Het is niet de bedoeling mensen van diepgaande economische inzichten te voorzien”, stelt De Goedere. „We vragen bezoekers mee te denken, we geven informatie, willen ze houvast bieden. We geven absoluut geen mening over wat er gebeurd is, de crisis is tenslotte nog volop gaande. Het doel is mensen te informeren zodat ze beter beslagen ten ijs komen in het publieke debat en zelf met oplossingen komen.”

Bezoekers ontvangen bij binnenkomst een ’creditcard’ waarmee de spellen gespeeld worden. Wie goed speelt, verdient credits en kan daarmee betalen in het café.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden