RecensieVerhalen

Een spiegel voor iedereen die denkt dat hij jong, mooi, tof, BAM! is

Eloquente verhalen over ambitieuze millennials in een verbazingwekkende wereld 

Joost de Vries (1983) is een virtuoos schrijver, met een intelligente, scherpe pen en een groot gevoel voor de tijdgeest, en hij houdt zich niet in. In al zijn boeken vertoont hij zijn kunsten met brille en zelfvertrouwen. In zijn jongste verhalenbundel ‘Rustig aan, tijger’ trekt hij alle registers uit, zeven verhalen over ambitieuze millennials, uit de wereld van de commercie, van de reclame, van de kunst. Tegelijk lijkt de titel te wijzen op een eigenschap van De Vries zelf, zijn ijzeren regie en zelfbeheersing als het gaat om emoties en sentimenten.

Voor wie nog een ‘ouderwets’ soort literatuur gewend was, van psychologische portretten, van morele en existentiële problemen, trekken De Vries’ personages als nieuwe karakters (of juist non-­karakters) langs: oppervlakkig, welbespraakt, toekomstgericht, vol wise-cracks en one-liners. Met een enorme flair schildert hij personages en omstandigheden uit een hypermoderne wereld, verbazingwekkend, vermakelijk.

Het openingsverhaal ‘Creatief schrijven’ is direct ook het beste. Een schrijver, die ook nog eens cursussen creative writing geeft, vertelt wat je allemaal moet mijden in een goed verhaal (met de dood beginnen, personages via een foto beschrijven etcetera) maar doet dat vervolgens zelf allemaal wel als hij beschrijft hoe hij op de begrafenis van een goede vriend een zwangere ex ontmoet met wie hij herinneringen ophaalt. Het verhaal laat zien hoe je modieuze raadgevingen ook gewoon in de wind kunt slaan, maar geeft tegelijkertijd een mooi portretje van de schrijver Joost de Vries zelf: “Ik vind het moeilijk maat te houden met citaten, ik sla te vaak een meta-toon aan, ik raak verveeld met mijn eigen stem, ik weet nooit in te schatten welke kennis je bij je lezers als bekend mag veronderstellen.”

Joost de Vries

Het is een eenmalige vertoning van zelfinzicht; in de overige verhalen slepen de personages je kritiekloos mee hun wereld in, en dat is die van jonge carrièremakers, van New York de stad waar alles gebeurt, een zevensterrenhotel in Dubai, een sessie bij een therapeut vol Freudiaanse apekool. Het is dat De Vries subtiel aangeeft dat zijn verhalen zich afspelen in de nabije toekomst, anders zou je kunnen menen dat we nu al in die verkeerde wereld van totale oppervlakte zijn beland. Nu kun je nog veronderstellen dat De Vries een verkapte waarschuwing afgeeft tegen de dystopie van een volledig gehypete cultuur.

Moderne verhalen en oude verteltradities

Intussen druipt het vertellersplezier van ‘Rustig aan, tijger’ af. Bijvoorbeeld in het verhaal ‘Het einde van de geschiedenis’. Mensen met namen als Puck, Jip en Lollercopter lopen reuze geslaagd rond in modieus New York, vol feesten en beroemdheden, tot een van hen in een zwembad met haar horloge ergens aan blijft haken en niet meer boven water komt. Je denkt een tragisch einde van een glitter-verhaal, maar nee, ze wordt net op tijd gered en haar reddingsactie wordt een hit op een Youtube-filmpje. Joost de Vries spéélt op die manier met onze tijd en zijn iconische verhalen, maar hij speelt ook met oude verteltradities, waarvan hij en passant graag laat merken goed op de hoogte te zijn.

Soms gaat hij wat mij betreft over de schreef. Zo kon hij het in vorige boeken al niet laten te strooien met citaten en hip Engels, dat wordt er in deze verhalen niet minder op. Op één pagina trof ik aan: creative director, in charge, moves, wall of inspiration, where did you go to, my lovely, alles cursief zodat het ons maar niet mag ontgaan. De Vries wil dit soort taalgebruik op de hak nemen maar laat ondertussen ook zien dat hij weet wat er in de wereld te koop is. Zijn verhalen fungeren als spiegel voor iedereen die denkt dat hij ‘jong, mooi, tof, BAM!’ is.

Wat mij betreft mag hij deze etalage van hedendaags idioom iets soberder inrichten. Ik geloof het ook wel zonder dat hij om de haverklap een amerikanisme laat vallen. Het is een zwakte die ik ook in zijn vorige boeken ontwaarde, dus het is kennelijk moeilijk om ervan af te komen. Als hem dat in zijn eigen nabije toekomst wel lukt, krijgen we met hem een van de beste schrijvers van het moment.

OordeelErudiet, virtuoos maar wat soberder mag.

Joost de Vries
Rustig aan, tijger
Das Mag; 220 blz. € 21,99

Lees ook:

Wat is mijn eigen status op de pretentie-lat?

Hoe kun je over pretenties en pretentieus gedrag praten zonder zelf pretentieus te zijn? Want je laat direct al zien dat je een redelijk abstract, intellectueel onderwerp bij de kop neemt, dat je niet van de straat bent.

De lol van het stenen omkeren

Grapjes, dubbele bodems, het debuut van Joost de Vries staat er vol mee. Zo levert hij fijntjes commentaar op de rechtlijnige verzetsgeneratie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden