analyse

Een Spanjaard en een Catalaan op ramkoers

Catalaanse onafhankelijksvlag in Barcelona.  Beeld ANP
Catalaanse onafhankelijksvlag in Barcelona.Beeld ANP

Vanavond beslist het Catalaanse parlement of de afscheiding daadwerkelijk wordt afgekondigd. Heel Spanje wacht gespannen op de ontknoping. Intussen wordt van alle kanten druk uitgeoefend op de twee hoofdrolspelers.

Dat Carles Puigdemont vanavond een toespraak houdt, staat vast. Maar of hij ook eenzijdig de onafhankelijkheid uit gaat roepen is nog altijd onduidelijk. Onder andere de separatisten van de CUP-partij dringen daar wel op aan. "Het is heel duidelijk dat de mensen die ik vertegenwoordig geen ander scenario zullen accepteren", benadrukte Benet Salessas die voor de CUP in het regioparlement zit, gisteren nog maar eens. En ook de demonstranten die vorige week massaal de straat op gingen om de onafhankelijkheid te eisen en zich vanavond verzamelen voor het regioparlement, zal hij recht in de ogen moeten kunnen kijken.

Vanaf de andere kant wordt de druk op de Catalaanse leider eveneens opgevoerd. Zo is het Puigdemont heus niet ontgaan dat de straten van Barcelona zich afgelopen dagen vulden met honderdduizenden mensen die zwaaiden met Spaanse vlaggen en protesteerden tegen afscheiding. En ook hij heeft vernomen dat verschillende banken en bedrijven hun hoofdkantoor vanuit Catalonië naar andere Spaanse regio's hebben verplaatst.

Zelfs binnen zijn eigen partij, de Democratische Europees-Catalaanse Partij, klinkt nu het advies niet te hard van stapel te lopen. Zo opperde zijn voorganger Artur Mas afgelopen weekend in een interview met Financial Times dat Catalonië nog niet klaar is voor onafhankelijkheid. En een topvrouw binnen zijn partij, Marta Pascal, zei dat de regioregering al tevreden zal zijn met 'een symbolische verklaring'. Later eiste de partij overigens rectificatie en vond dat het uit de context was getrokken. Het zijn allemaal geluiden die de Catalaanse leider in overweging moet nemen als hij vanavond beslist op ramkoers te gaan of om zijn onafhankelijkheidseisen af te zwakken.

Lees verder onder de foto

Carles Puigdemont, premier van Catalonië Beeld AP
Carles Puigdemont, premier van CataloniëBeeld AP

Premier Rajoy zal moeten balanceren

Een eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring zal hij niet accepteren. Premier Mariano Rajoy maakte dat aan de vooravond van de zitting in het Catalaanse parlement nog maar eens duidelijk. "Spanje zal niet verdeeld worden en de nationale eenheid wordt hoe dan ook bewaard", zei hij tegen de Duitse krant Die Welt. "We zullen alles doen wat binnen de wet mogelijk is, om dat te verzekeren."

Mariano Rajoy, premier van Spanje Beeld AP
Mariano Rajoy, premier van SpanjeBeeld AP

Maar tot wat voor acties hij dan zal overgaan, maakte de premier vooralsnog niet expliciet. Of hij bijvoorbeeld artikel 155 in werking zal stellen, waarbij Madrid het regiobestuur over kan nemen, en de Catalaanse leiders zal arresteren, liet hij in het midden. De hardliners binnen zijn partij, de Partido Popular, dringen op een harde aanpak van de opstandige regio aan. Maar de premier heeft juist veel kritiek gekregen op het politieoptreden bij het referendum waarbij honderden gewonden vielen.

De excuses die zijn regering inmiddels heeft aangeboden, zijn hem waarschijnlijk door Brussel ingefluisterd. De EU zit in haar maag met de bloedige beelden uit een van haar lidstaten, maar spreekt toch steeds duidelijker steun uit richting Madrid. De Franse minister van Europese zaken, Nathalie Loiseau, zei gisteren dat Parijs geen eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring zal erkennen. En de Duitse bondskanselier Angela Merkel verzekerde een onverdeeld Spanje te steunen.

De Spaanse premier kan in eigen land verder rekenen op de socialistische oppositiepartij PSOE. Maar ook PSOE-leider Sanchez zal net als Brussel liever niet zien dat de situatie verder escaleert. Ook Rajoy zal in zijn reactie moeten balanceren tussen zijn achterban, de oppositie en Brussel tevreden te houden.

Lees ook:

Onafhankelijkheidsstrijd verscheurt Catalaanse families

Meer over Catalonië

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden