Een soort bronzen klok met erin een microscopisch waterdiertje

Vorige maand won het kunstwerk een prijs. (Trouw) Beeld
Vorige maand won het kunstwerk een prijs. (Trouw)

Kunstenaars bedachten een levende variant van de Tamagotchi. Een echt diertje dat je in leven moet zien te houden en dat communiceert via zijn avatar.

Wat gebeurt er als je een Tamagotchi koppelt aan een echt levend dier? Dat is de vraag die kunstenaarsduo SWAMP zich stelde. Hun antwoord: de Tardigotchi. Een soort bronzen klok met daarin een microscopisch waterdiertje. Door middel van een virtueel evenbeeld op een LCD-scherm, een avatar, communiceert het met de buitenwereld.

Vorige maand won het kunstwerk de eerste prijs op het Electronic Language International Festival in Brazilië.

Binnen in de bol van de Tardigotchi zit een beerdiertje verstopt. Dat is een beestje van 0,1 tot 1,5 millimeter groot dat leeft in water of mossen. „We lazen voor het eerst over de diertjes in een wetenschappelijke publicatie”, legt Doug Easterly van SWAMP uit. Hij is naast kunstenaar ook hoogleraar digitale media aan de Universiteit van Wellington in Nieuw-Zeeland. „We waren erg onder de indruk van hun uiterlijk: ze lijken op kleine zoogdieren.”

Via zijn virtuele evenbeeld vraagt het dier om aandacht of eten. „In totaal zijn er twaalf soorten gedrag die de digitale avatar van het dier kan weergeven, bijvoorbeeld rondlopen of zijn volle buik laten zien”, zegt de kunstenaar. „Waar het hier om gaat, is dat we voor het eest twee systemen, levend en digitaal, met elkaar verbinden.”

Om de paar uur geeft het virtuele dier aan dat het gevoerd moet worden. Dat kan door de bol op een speciaal plateau te zetten. Eenmaal bevestigd, spuit een lange pipet automatisch moswater en voedsel in de bol. Als dat niet regelmatig gebeurt, sterven beide huisdieren.

Gelukkig heeft het dierbeertje weinig eten nodig. „Tijdens de expositie van het apparaat werd het dier drie keer per uur gevoerd. In de natuur eet hij veel minder.”

De Tardigotchi verbindt het diertje ook met internet. Als mensen zijn Facebook-pagina bezoeken, een mail sturen of een reactie achterlaten, gaat er even kort een infraroodlampje branden binnenin het kunstwerk. Easterly: „Op die manier kunnen mensen heel direct met het dier communiceren.”

De lamp warmt namelijk de omgeving van het beerdiertje in het apparaat op. Die warmte verbeeldt het gevoel van de aandacht die het diertje krijgt van de bezoekers van zijn site. Op Facebook zijn ook live beelden te zien van het beerdiertje in het kunstwerk.

Het duo SWAMP zoekt met het kunstwerk de grenzen op van menselijke empathie. Easterly ontwierp de Tardigotchi samen met de Amerikaan Matthew Kenyon. Sinds 1999 werken de twee samen. Hun werk richt zich voornamelijk op het aankaarten van de effecten van globalisering, massamedia en de grens tussen biologisch en artificieel leven.

„Mensen hebben een speciale band met de dieren waarvoor ze zorgen en die hoeven niet eens echt te zijn”, verklaart Easterly. De Japanse robothond Aibo van Sony is daar een goed voorbeeld van.

Gaan mensen ook zorgzamer om met het digitale dier nu ze weten dat er een echt beestje aan verbonden is?

„Daar kunnen we nog geen antwoord op geven. Het gebruik van een echt dier in het apparaat betekent niet meteen dat je er meer voor voelt dan voor een digitaal wezen. Het kan best zijn dat mensen op bepaalde basisprikkels reageren wanneer ze voor een huisdier zorgen. Of die prikkels nu virtueel zijn of echt.”

Als volgende stap wil SWAMP de Tardigotchi beschikbaar stellen voor het grote publiek. „Je zou ze in kleine modules kunnen laten aansluiten op iPhones. Dan zie je op je scherm het virtuele dier en aan de telefoon hang je een klein aquarium waar het beerdiertje in kan. Een ander idee is om de ontwerpen van de verschillende onderdelen van de Tardigotchi online te zetten. Natuurlijk met instructies hoe beerdiertjes in het wild te vangen.”

Is het geen dierenmishandeling om de beerdiertjes gevangen te zetten voor kunst? „Ja én nee. Als je een sprinkhaan onder een glas zet dat met elke sprong meebeweegt zodat de sprinkhaan nooit de muur raakt, is dat dan gevangenschap? Of een mens in een auto? Het is een gevangenis in de zin dat de aarde ook een gevangenis is.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden