Een sombere premier Li kondigt zware economische tijden aan voor China

China's President Xi Jinping wacht op de opening van het congres. Hij staat tussen premier Li Keqiang (rechts) en de machtige man in het Politbureau Wang Yang. Beeld AFP

Mooie woorden, gul applaus en muziek van een militaire kapel: op het eerste gezicht was de opening van het Chinese Volkscongres, gisteren in ­Peking, triomfantelijk als altijd. Maar premier Li Keqiang klonk opmer­kelijk zorgelijk en kondigde ongezien lage groeicijfers aan. 

“We zullen dit jaar worden geconfronteerd met zwaardere omstandigheden”, zei hij. “We moeten volledig voorbereid zijn op een lastige strijd.”

Met zijn georkestreerde debatten en plichtmatige adhesiebetuigingen is het Volkscongres, de jaarlijkse bijeenkomst van het Chinese parlement, vooral een ritueel gebeuren. De 2975 parlementsleden verzamelen zich in de Grote Hal van het Volk in Peking, en keuren er vooraf afgetoetste wetten goed. Dat levert mooie propagandaplaatjes op, met minderheidsafgevaardigden in traditionele klederdracht en imponerende veiligheidsmaatregelen.

Maar de openingssessie, waarin de premier verantwoording aflegt over het afgelopen jaar en de plannen van de staat voor het komende jaar aankondigt, biedt ook een gelegenheid om de politieke temperatuur te peilen. Dat regeringsverslag – 35 pagina’s lang en door premier Li integraal voorgelezen – wordt door Chinawatchers nauwkeurig geanalyseerd: hoe formuleert Li zijn boodschap? En welk ­beleidsthema krijgt het meest applaus?

Pessimisme

Dit jaar is Li’s verslag opvallend ingetogen, zelfs enigszins pessimistisch. Voor 2019 laat de Chinese regering weten een groeicijfer van 6 tot 6,5 procent van het bnp na te streven: het laagste cijfer in dertig jaar. Om dat te halen, komt China met stevige stimuleringsmaatregelen, zoals een belasting- en premieverlaging ter waarde van 263 miljard euro, overheidsinvesteringen in infrastructuur en makkelijker krediettoegang voor het Chinese mkb. Vooral de belastingverlaging is onverwacht groot.

Dat moet ook wel, nu de Chinese economie in zwaar weer zit. De binnenlandse groei is vorig jaar afgezwakt door het overheidsstreven om de schuldgraad te beperken, en de handelsoorlog met de Verenigde Staten bracht de op export gerichte maakindustrie in de problemen. De Chinese overheid probeerde de problemen lang te verdoezelen, maar blijkt die tactiek nu te hebben bij­gesteld. Om sociale onvrede te voorkomen, wordt nu dus zwaar geschut ingezet.

Innovatiekracht

“We zijn dit jaar geconfronteerd met een complexe en lastige binnen- en buitenlandse context, zoals we de afgelopen jaren maar zelden hebben gezien”, zegt Li dus op het podium. “Daar waar we onze verwezenlijkingen volledig erkennen, moeten we ook duidelijk zijn over de problemen en uitdagingen die ons land in zijn ontwikkeling tegenkomt. Alleen waakzaamheid voor het gevaar kan onze veiligheid garanderen.”

Het contrast met een jaar eerder is frappant. Woorden als ‘zorgen’ en ‘druk’, die Li in 2018 niet of nauwelijks gebruikte, komen nu veelvuldig voor. En terwijl hij in 2018 hoog van de toren blies over China’s innovatiekracht, klinkt nu de boodschap dat China daar ‘niet sterk’ in is. Het in 2018 nog geprezen subsidieprogramma ‘Made in China 2025’, bedoeld om Chinese industrie zelfvoorzienend te maken op het gebied van hightech, wordt nu niet meer genoemd.

Handelsoorlog

Dat heeft alles te maken met de handelsoorlog met de VS, waarvoor volgens beide partijen een compromis binnen handbereik is. De Amerikanen beschuldigen de Chinezen ervan dat ze op oneerlijke wijze kennis van hightech proberen te verwerven, dus meet China zich op dat vlak een nieuwe bescheidenheid aan. Li kondigde ook tal van maatregelen aan om buitenlandse eigendomsrechten beter te beschermen. “Chinese en buitenlandse bedrijven zullen gelijk worden behandeld.”

De eerste reacties van economen op het stimuleringsbeleid zijn positief, al zijn er ook bedenkingen. “De belastingverlaging is een redelijke zet, maar onvoldoende”, zegt Sheng Hong, directeur van de liberale denktank Unirule Institute of Economics in Peking. “Het zal wel helpen om de dalende economische groei af te vlakken, al is 6 procent groei onhaalbaar. Zulke getallen zijn waarschijnlijk ­verzonnen door het Bureau voor Statistiek. Mijn eigen schatting is dat

er dit jaar een groei van 3 tot 4 procent zal zijn.”

Lees ook: Na de wapenstilstand komt nu vrede in zicht tussen de VS en China

Wereldwijd reageren de beurzen positief op de voortgang die China en de Verenigde Staten boeken bij het oplossen van hun handelsconflict

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden