Een sobere en weinig flamboyante uitvaartmis

ROTTERDAM - Opvallend sober, zelfs vlak was de uitvaartmis voor Pim Fortuyn in de Laurentius- en Elisabeth-kathedraal, opgedragen door de Rotterdamse bisschop A.H. van Luyn. De liturgie, vrijwel geheel in het Nederlands, was flamboyant noch imposant, en de preek bleek van een aan koelheid grenzende afstandelijkheid. Zou de dode het bij leven zo hebben gewild?

Dit gebrek aan zichtbare emotie contrasteerde sterk met de geest buiten de kerk. Daar waren geen tv-schermen opgesteld waarop men de rouwdienst kon volgen, maar de vele duizenden wachtten geduldig. Men verdreef de tijd met het zingen van liederen ('You'll never walk alone'), het roepen van leuzen ('Nooit meer links') en het scanderen van de naam van de politicus.

Applaus was er toen, eerder, de lijkwagen met het lichaam van Fortuyn bij de kathedraal arriveerde. Een regen van bloemen daalde neer op de witte limousine, zoals dat onderweg de hele tijd al gebeurde. Een golfje van ontroering ging door de menigte toen Fortuyns hondjes Kenneth en Carla werden binnengeleid.

Terwijl het volk buiten stond, zaten de prominenten binnen: premier Kok en de vice-premiers Jorritsma en Borst voorop, daarachter alle lijsttrekkers, met in hun midden de door veel Pim-aanhangers zo gehate Melkert (PvdA) en Rosenmöller (GroenLinks). En er waren Pims politieke geestverwanten, vrienden en familie. Zij luisterden naar muziek van Andriessen, Fauré en Haydn en zongen samen Psalm 23: 'Mijn herder is de Heer, het ontbreekt mij aan niets'.

De lijkrede van de Rotterdamse bisschop scoorde niet hoog op de ladder van openlijk beleden compassie met familie en vrienden van Fortuyn. Ze was theoretisch en formeel. 'Barmhartigheid' kwam ter sprake, evenals 'dienstbaarheid' en 'gerechtigheid'. Aanwezigen en kijkers werden aangespoord tot meer verdraagzaamheid en wederzijds respect. Want: ,,Niemand van ons leeft voor zichzelf alleen, niemand sterft voor zichzelf alleen''.

Behalve aan deze tekst uit een brief van de apostel Paulus aan de Romeinen herinnerde Van Luyn aan Christus' woorden uit het Mattheüs-evangelie -'wat gij aan de minsten der mijnen hebt gedaan, hebt gij aan mij gedaan'- daarbij in het midden latend of Fortuyn de pleitbezorger van de geringsten en armen was, dan wel er juist aan voorbijging.

Wie het gebeuren op tv volgde werd na de preek letterlijk op afstand gezet. Volgens wens van familie en bisschop mocht de 'dienst van de tafel', inclusief het ter communie gaan, niet close in beeld worden gebracht.

Tot slot kwam broer Simon en hoorde men ineens weer gewone mensentaal: ,,Als u het in de kerk drooghoudt, probeer ik dat ook te doen'' en ,,Zijn motto was 'niet lullen, maar poetsen'.'' Pim, wist zijn jongste broer zeker, gaat 'niet de geschiedenis in als voetnoot maar als voetstuk'. En evenmin als rechts-extremist. ,,Elke keer dat jij als zodanig werd betiteld draaide mijn maag om. Het was jouw achilleshiel en ook die van ons.'' En Simon verzekerde zijn 'ruw vermoorde' broer: ,,We zijn trots op jou. Ga met God.''

De kerk applaudisseerde langdurig en nadrukkelijk, alsof het laatste optreden van een prima donna was uitgeluid. Nadat de kist weer in de limousine was geschoven, klapte en wuifde het publiek voor de laatste keer zijn held toe. En men zong: 'Geen woorden maar daden'. De politieke elite, achtergebleven in de kerk, moet hebben gehuiverd.

De ongewone rouwstoet reed vervolgens naar de begraafplaats Westerveld in het Noord-Hollandse Driehuis. Er ontstonden lange files op de snelwegen tussen Rotterdam en Driehuis, mede doordat opritten tijdelijk werden afgesloten om de uitvaartauto's vrije doorgang te geven. Bij de begraafplaats wachtten duizenden de stoet op. Familie en naaste vrienden namen tijdens een besloten bijeenkomst afscheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden