Opinie

Een schrijver is nog kwetsbaarder dan rechters

(ANP)

De zwijgplicht is een gebod

Deze wet is wijs en juist

Want wie de eed heeft afgelegd

weet wat de prijs is van een fout

ik heb ogen maar ik zie niets

ik ben doof en ook stom

ik ken de wetten van God

en houd deze voor mezelf

zwijgplicht, zwijgplicht

dit is de wet van het genootschap

een wet die geen genade kent

voor verraders.

Bij de opgewekte begeleiding van accordeon en gitaar wordt dit maffialied gezongen door een krachtige en fraaie mannenstem. Het klinkt als een onschuldig volksliedje. Het is een van de Canti di malavita, liederen van de maffia, liederen over het criminele bestaan. Er ligt een waas van romantiek over die liederen. Outlaws zijn sinds de dagen van Robin Hood spannend. Alles wat tegen de gevestigde orde ingaat kan rekenen op enige sympathie. En sinds The Godfather en de Sopranos heeft de maffia iets huiselijks gekregen. Was dat maar waar in de werkelijkheid.

Het Zuiden van Italië en Sicilië worden beheerst door criminele familie-organisaties, die een zo grote greep hebben op het economische leven dat je eerder zou kunnen zeggen dat zij de gevestigde orde zijn. Bestrijders van de maffia, zoals de beroemde, onverschrokken rechter Falcone, worden zonder pardon vermoord. Wie zijn mond houdt heeft niets te vrezen. Wie protesteert wordt geïntimideerd en geëxecuteerd. De tentakels van de Camorra, de Cosa Nostra en de ’Ndrangheta strekken zich uit tot ver in Europa, ook tot Nederland. Ze begeven zich in de vertrouwde criminele sectoren als drugshandel en gokken, maar in feite is geen enkele economische activiteit vrij van besmetting. Het ijsje dat u eet in Napels of Palermo wordt u aangeboden door de maffia. Recht en wet gelden niet. Af en toe doet de politie een goede vangst en wordt een van de kopstukken in de gevangenis gezet, maar ook vanuit de gevangenis wordt het netwerk bestuurd. Het zijn de drakentanden die Cadmus in de grond van Thebe zaait. Maai je een kop af dan steken drie nieuwe de kop op.

De jonge Napolitaan Roberto Saviano heeft de zwijgplicht doorbroken. Ook als gewone, recht- en wetminnende Italiaan werd hij geconfronteerd met de praktijken van de Camorra. Gedreven door journalistieke nieuwsgierigheid las hij politiedossiers en kwam hij in de buurt van de bazen als assistent-fotograaf en maakte zo nader kennis met de Camorra. Hij heeft zijn verontwaardiging en woede stem gegeven door een boek te schrijven: ’Gomorra’. Het werd een succes in Italië en daarbuiten. Maar wat te verwachten was gebeurde: de Camorra bedreigde de jonge auteur met de dood. En dat is geen loos dreigement.

Dit is de wet van het genootschap

een wet die geen genade kent

voor verraders.

Natuurlijk wist hij het. Hij heeft zijn lot gekozen. Meer nog dan Salman Rushdie, wiens Duivelsverzen niet het doel hadden de islam te wraken. Meer nog dan de Deense cartoonist Kurt Westergaard, die zich terecht beschermd achtte door de Deense wet. Saviano heeft de moedige keuze gemaakt de maffia aan te klagen. Maar een schrijver is kwetsbaar, kwetsbaarder nog dan rechters.

In menig opzicht is moed een gebrek aan voorstellingsvermogen en komen heldendaden voort uit de het niet kunnen of willen overzien van de consequenties van een daad. Dat geldt niet voor Saviano. Hij is schrijver. Het is zijn vak een groot voorstellingsvermogen te hebben. Daarom is zijn boek een extra moedig boek. Hij verdient steun. Italië moet het maffiagezwel uit het lichaam van de samenleving snijden (maar ja, Berlusconi...) en Saviano beschermen. In Dordrecht wordt in de Kunstkerk zondag een voorleessessie gehouden van Gomorra. Een solidariteitsbetuiging. Ik zal er zijn.

Elma Drayer is met vakantie

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden