Een schreeuw in vijf woorden

Ultieme verzameling gedichten van 'zestiger' Hans Sleutelaar

Wanneer 'm de regel 'Wollt ihr die totale Poesie?' te binnen schoot, weet Hans Sleutelaar niet meer precies, maar het moet in de winter van 1965 geweest zijn, zo is op zijn website te lezen. De variatie op de woorden van Joseph Goebbels 'Wollt ihr den totalen Krieg?' werd in ieder geval kort daarna afgedrukt in tijdschrift De Nieuwe Stijl, waarvan Sleutelaar, samen met Armando, C.B. Vaandrager en Hans Verhagen, redacteur was.

Hans Sleutelaar wordt dit jaar tachtig, en afgelopen week werd tijdens het Poetry International Festival een 'ultieme verzameling' van zijn korte en zeer korte gedichten gepresenteerd. De bundel kreeg - kan het anders - de titel van zijn meest beroemde, éénregelige gedicht: 'Wollt ihr die totale Poesie?'

Hij geldt als een van de toonaangevende zestigers, zette zich af tegen de Vijftigers, maar buiten die brutale voltreffer, en ondanks vele tijdschriftpublicaties, zijn er in de loop van de tijd toch maar twee bundels van Sleutelaar verschenen. De eerste daarvan, 'Schaars licht' pas in 1979, de tweede 'Vermiste stad' in 2004.

De zwijgende dichter is hij wel genoemd: hij schreef niet alleen weinig, hij schreef ook beknopt, een economische schrijfwijze die hij ontleende aan het reclamevak.

Sla de bundel open en zie het vele wit, de gedichten van een enkele regel. Zie ook het rijm, dat hij de 'taal van de duidelijkheid noemt'. Bijvoorbeeld in het iets langere vers, met een opvallender vormgeving, bij de dood van zijn vader:

Het magere gezicht verried

wanhoop, wrok, verdriet,

maar het kind wist niets

van wat hier was geschied.

Sleutelaar is vooral een nuchter dichter. Zonder opsmuk schreef hij over het bombardement op Rotterdam, het werd een zomers gedicht, met een haast kinderlijke beginregel: 'De zon schijnt en de lucht is blauw', maar het krijgt zijn lading door de titel '14 mei 1940' en door achteloze zinnetjes als 'Mijn ooms zeggen niet veel'.

De kwatrijnen in 'Vermiste stad' zijn alle aan Rotterdam gewijd. Het zijn regels met nu en dan een schilderachtig beeld. Kaal, constaterend, maar niet gevoelloos, en ook niet zonder - tamelijk droge - humor. Een van de verspreide gedichten begint met de regel 'de poëzie is even weldoorvoed als haar dichters'. Om na een halve pagina wit te vervolgen: 'we schrijven december '62, niet december '44'.

'Wollt ihr die totale Poesie?' Vijf woorden als keiharde schreeuw en de witte stilte van deze verzamelbundel als tegenwicht. Of, zoals Sleutelaar schreef in het korte essay 'Vijftig voorbij': ''Het wit verwijst naar het leven, waarvan het gedicht een flits is.''

Hans Sleutelaar: Wollt ihr die totale Poesie? Korte en zeer korte gedichten. De Bezige Bij; 96 blz. euro 18,90

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden