Een school voor dertig talen

REPORTAGE | Door nieuwe immigratiegolf is schakelklas weer heel hard nodig

ROTTERDAM - Gabi (6) loopt van het schoolbord waarop ze met krijtjes heeft getekend naar juffrouw Rieke Smit (62). Nadat ze monter twee zinnen vloeiend Pools heeft uitgesproken kijkt ze de juf vragend aan en wijst naar de andere hoek van het lokaal. Smit: "O, je wilt met de klei spelen? Doe maar, dat mag." Vervolgens draait Smit zich naar collega Arie van den Berg: "We zien wel waar ze naar toe loopt". Smit gokte goed: Gabi gaat met de klei aan de slag.

In weinig klassen zal de eerste week van het schooljaar zo'n serene stilte heersen als in de vier schakelklassen van basisschool De Kameleon in de wijk Carnisse in Rotterdam-Zuid. Een nieuwe klas met onbekende gezichten is altijd wennen. Helemaal wanneer bijna al je medeleerlingen een andere taal spreken. Onder de 57 nieuwe leerlingen zijn 45 kinderen van migranten die de Nederlandse taal niet voldoende spreken. Omdat kleuters talen snel oppikken, mogen zij direct naar de 'gewone' kleuterklas. Alle oudere kinderen komen met leeftijdgenoten een jaar in een schakelklas. De eerste weken zijn de lessen vooral spelenderwijs; om aan de taal en klasgenootjes te wennen.

Schakelklassen zijn er door het hele land, in Rotterdam op elf scholen. Maar door de komst van Bulgaren en Roemenen komen ze weer onder de aandacht. De Rotterdamse wethouder Karakus benadrukte dinsdag nog maar eens het belang van taalonderwijs voor nieuwkomers. Dat moet al in het thuisland beginnen en in Nederland worden voortgezet. Onder meer in schakelklassen.

Arie van den Berg (55) geeft sinds 2000 les aan de taalklasjes. Hij zag de samenstelling veranderen. "In 2000 zaten de klassen vol met Turken en Marokkanen, die vanwege gezinshereniging naar Nederland kwamen." Nu zitten maar acht Marokkanen en zes Turken op de hele school. Vanaf 2004, toen Polen EU-lid werd, zag hij steeds meer Poolse leerlingen. In 2010 gingen de grenzen definitief open en was de Poolse aanwas het grootst. "Bij het inschrijven leek het wel de wachtkamer van de dokter, zoveel ouders zaten er." Nu vormen Polen na Nederlanders de grootste etnische groep op de school.

Intussen kwamen ook andere Oost-Europeanen naar Carnisse. De leerlingenpopulatie weerspielt die van de wijk. Vooral het aantal Bulgaren en Hongaren groeide. De Bulgaren vormen een speciale groep, zegt Van den Berg. "Ze komen vaak uit het armste deel van Bulgarije. Sommigen zien voor het eerst een school van binnen." De achterstand is groter, maar niet onoverbrugbaar, denkt hij.

Van den Berg verwacht dat het aantal Bulgaren vanaf 1 januari, als vrij grensverkeer mogelijk is, nog zal stijgen. Meer leerlingen kunnen de klassen niet aan. Anderzijds kan het openen van de grenzen ook voordelen hebben, denkt hij. "Nu moeten Bulgaren elke drie maanden terug om hun visum te verlengen." En ze hebben toch al de naam rond te zwerven, op zoek naar werk. "Bulgaarse kinderen zijn vaak een tijdje spoorloos, dan ineens weer terug."

Het zou Van den Berg niets verbazen als de Bulgaren zich vanaf volgend jaar definitief gaan vestigen in Rotterdam. "Bij de Polen kwamen ook eerst alleen mannen, nu zelfs alleenstaande moeders met kinderen."

Leerlingen De Kameleon vormen bont gezelschap
Basisschool De Kameleon telt 397 leerlingen, het aantal nationaliteiten schommelt tussen de 30 en 35. Naast Oost-Europeanen neemt de laatste jaren ook het aantal leerlingen uit Mediterrane landen, zoals Spanje en Portugal, toe.

Een aantal van de nationaliteiten van De Kameleon, met het aantal leerlingen: Nederlands: 158; Pools: 101; Bulgaars: 34; Hongaars: 25; Lets: 6; Litouws: 1; Roemeens: 1; Slowaaks: 4; Sloveens: 3; Russisch: 3; Portugees: 14; Spaans: 9; Grieks: 3; Italiaans: 1; Marokkaans: 8; Turks: 6; Surinaams: 7; Chinees: 5.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden