Eén school durfde wel

Geen enkele Haagse school durfde te fuseren met het noodlijdende Aloysius College, of leerlingen over te nemen. De financiële situatie en het niveau van de leerlingen zouden hen opzadelen met extra werk en kosten. Maar toen een paar vwo-leerlingen er zelf om vroegen, nam het Edith Stein College ze toch op.

Voor zover je over leerlingen van het Aloysius College kan spreken als 'geluksvogels', zijn zij het: de 21 vwo-leerlingen die na de sluiting van hun school als groep mochten verhuizen naar een andere school, het Edith Stein College. Hun 400 schoolgenoten begonnen afgelopen week op tientallen andere scholen in en om Den Haag, tot aan Delft en Rijswijk toe. Meestal in hun eentje in een nieuwe klas, soms in kleine groepjes.

Ondanks vele pogingen om het noodlijdende Aloysius College te laten fuseren, durfde geen enkele andere school het aan. Toen staatssecretaris Dekker in september besloot dat het onderwijs en de financiële toestand op het Aloysius zo slecht waren dat de school per 20 november moest sluiten, werd alsnog getracht hele afdelingen onder te brengen op scholen in de buurt. Tevergeefs.

Toen een groepje Aloysius- vwo'ers zich meldde bij het Edith Stein College - dat zei 'vol' te zitten - reageerde rector John Swildens: "Alleen als jullie met meer dan 20 leerlingen komen. Dan kan ik namelijk een nieuwe klas maken." Dat lukte. Swildens nam best een risico, want op de eerste schooldag van de 21 vierde- en vijfdeklassers blijkt wat veel andere scholen al vreesden: het niveau van de leerlingen vertoont 'hiaten', soms zelfs forse achterstanden en sluit moeizaam aan op de lesstof van de vwo-klassen van het Edith Stein. Hoe integreer je midden in het schooljaar zo'n grote groep leerlingen in je school en lesprogramma?

"Het blijven natuurlijk wel vwo'ers", zegt coördinator Brenda Sies optimistisch. Op het Edith Stein College, een brede scholengemeenschap met mavo, havo en vwo, behoren de vwo'ers tot de makkelijkst lerende groep. De afdeling is klein, omdat het Edith Stein vooral een school is voor leerlingen die een niveau willen groeien. Er zitten veel 'stapelaars' die beginnen op mavo of havo. Omdat er zo weinig vwo'ers op school zaten, voegde het Edith Stein de vierde en vijfde klas samen. Dankzij de komst van de 21 Aloysianen zijn er nu toch weer afzonderlijke vwo-klassen gevormd.

Maar nadat de school binnen drie weken een nieuw rooster optuigde met de nieuwe klas erin, de conciërgewoning in gebruik nam als noodlokaal, bijna tien extra leraren aannam en uren van andere docenten uitbreidde, begint op de eerste maandagmorgen nu het echte werk. Als 'bruggers' lopen de vierde- en vijfdeklassers door hun nieuwe school. Ze hebben de pijn van hun afscheid van het Aloysius, net voor het weekend, nog een beetje in de ogen. Want ook al was de school niet in staat hen goed onderwijs te bieden, het valt op dat alle oud-leerlingen vol warmte terugkijken. "We hebben ook gewoon tot het eind toe les gehad", zegt een meisje uit de vijfde. "We hadden een heel mooi gebouw, mooie sportvelden en leuke leraren. Ik vind het heel erg dat we die niet meer zien."

Achterstand van jaren

Op het Edith Stein College kijken ze daar toch wat anders naar, vertelt Sies. "Omdat de laatste tijd zoveel leraren vertrokken, zijn op het Aloysius veel lessen uitgevallen. Ook was er een hoog ziekteverzuim. Het gevolg is dat bijna niemand ons kon vertellen hoe ver de kinderen zijn met hun vakken. Er is geen overdracht geweest en dus moeten we zelf uitzoeken wat de kinderen al wel en niet gehad hebben. Daarvoor hebben we op de eerste schooldag een vakkenmarkt ingericht. De vakdocenten bespreken met de leerlingen hoe ver ze zijn."

De leraar management en organisatie schrikt: van de laatste drie jaar is het compleet onduidelijk welk boek de leerlingen hadden. Hun achterstand beslaat misschien wel jaren. "Ook in andere vakken treffen we flinke hiaten, constateert Sies. Probleem is ook dat deze leerlingen al met de voorbereiding op hun eindexamen bezig zijn, maar dat anders hebben gedaan dan op onze school."

Na de vakkenmarkt spraken de docenten over de vraag: hoe pakken we het aan? Sies: "We besloten eerst maar eens te kijken hoe snel de kinderen onze methoden en lesstof oppikken. Over een paar weken beginnen we dan eventueel met bijlessen. Als het nodig is, gaan we daar volgend schooljaar nog mee door. Het zal soms even balen en trekken worden, en we slapen er misschien wel minder om, maar we doen het voor de kinderen. Gelukkig zit er rek in ons team, we zijn goed op elkaar ingespeeld. Waren we een slechte school geweest, dan was deze opgave bij voorbaat kansloos."

Lopen de Aloysianen de kans dit jaar allemaal te blijven zitten? De leerlingen zelf zijn er van overtuigd dat ze wel een beetje ontzien worden, vertellen ze. Dat bevestigt ook Sies. "Maar ze vallen nu wel onder de normen van het Edith Stein. Zittenblijven is niet uitgesloten."

Inspectie

Ook de Onderwijsinspectie volgt de leerlingen van het Aloysius met nadrukkelijke belangstelling, zegt een woordvoerder. Een reden dat andere Haagse scholen zich niet aan grote groepen durfden te wagen, was dat de Inspectie de school zou afrekenen op leerlingen die blijven zitten, afzakken naar een lager niveau of niet slagen voor hun eindexamen. Volgens de woordvoerder kan het Edith Stein College echter rekenen op begrip van de inspecteurs: "Wij houden rekening met bijzondere situaties die op een school spelen als we de resultaten beoordelen. Het overnemen van een aanzienlijke groep leerlingen aan het einde van hun schoolloopbaan kan zo'n bijzondere situatie zijn. De school moet daarvoor wel duidelijk maken wat zij gedaan heeft voor de leerlingen en wat hun leerresultaten zijn."

De leerlingen verwachten er het beste van. Ze voelen zich welkom op het Edith Stein, zegt een vierdeklasser. "Al is zo'n grote klas ineens wennen. Op het Aloysius zaten we op het laatst bij sommige vakken nog maar met zijn vieren."

Tja, dat vergt ook wat van de leraren de komende maanden, erkent Sies: "21 leerlingen met allemaal verschillende niveaus..."

Ondergang van het Aloysius College

In oktober 2014 bracht de rector van het in Den Haag bekende Aloysius College in Benoordenhout naar buiten dat zijn school er financieel zo slecht voor stond dat lerarensalarissen nauwelijks meer betaald konden worden. Er was ook te weinig geld voor onderhoud van schoolgebouw en sportvelden. Hij wilde de school aan het eind van het schooljaar sluiten. Oud-leerlingen en ouders waren woedend over het besluit en richtten een club op om een doorstart mogelijk te maken. Dat leek te lukken, totdat de Onderwijsinspectie twee vernietigende rapporten publiceerde over bestuurlijk handelen en onderwijskwaliteit van de school. Financiers trokken zich terug en staatssecretaris Dekker besloot in september dat de leerlingen zo snel mogelijk elders beter onderwijs moesten krijgen. Dit was een kwestie van enkele weken. Alleen de eindexamenkandidaten maken dit schooljaar af aan de Oostduinlaan, de overige 400 kinderen begonnen vorige week op andere scholen.

Edith Stein College overleefde wel

Wat voor imago heeft het Edith Stein College? "Internationaal en multicultureel, net als het Aloysius College", antwoorden een aantal kersverse Edith Stein-leerlingen afkomstig van het Aloysius. Het klopt dat de scholen veel delen: de katholieke herkomst en de momenten van oprichting zo'n honderd jaar geleden. Het Aloysius College was de door jezuïeten geleide jongensschool, het Edith Stein de evenknie voor meisjes. Beide verbreedden zich tot mavo/havo/vwo-scholen en begonnen sinds de jaren tachtig een multicultureler publiek te trekken. Het vooruit helpen van kinderen met taalachterstanden was voor beide scholen een doel. Maar dat doel begon zijn tol te eisen: beide scholen kampten met zwakke beoordelingen van de Onderwijsinspectie. Coördinator Brenda Sies: "Het Edith Stein heeft zich daar nu aan ontworsteld. We hebben een visie ontwikkeld die past bij deze doelgroep. We leren onze leerlingen via coaching goed kennen. We kennen de wijken waar ze vandaan komen, we kennen hun cultuur. Bovendien geloven we erin dat je kinderen eerst een goede basis moet bieden voordat ze kunnen groeien. Na de brugklas maken de meesten bij ons eerst mavo of havo af. Pas als ze dat diploma hebben, kunnen ze door naar havo of vwo. We geloven er niet in om ze te lang de worst voor te houden dat ze al na 3-havo door kunnen naar het vwo en dan teleurgesteld raken. Ons slagingspercentage op vwo is nu 100 procent."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden