Een scheur dwars door het dorp

'Het is niet niks in zo'n kleine gemeenschap'', zegt Bram Kievit. ,,Je ziet de gemeente in tweeën vallen. Eigenlijk in drieën: voorstanders, tegenstanders én mensen die afhaken omdat ze denken: bij zo'n club wil ik niet langer horen.''

Met hun drie jonge kinderen wonen ze in Stellendam, net over het Haringvliet. Bram Kievit (38) zit in de financiële dienstverlening, Jacqueline Kievit (36) werkt als oproepkracht in een dagverblijf voor verstandelijk gehandicapten. Beiden zijn actief lid van de Nederlandse Hervormde Kerk in Stellendam. Hij deed jeugdwerk, zij de vakantiebijbelclub, en als het even kan gaan ze tweemaal zondags ter kerke.

De Stellendamse hervormden - er is op het dorp verder alleen een gereformeerde kerk - zijn bonders: geen vrouwen op de preekstoel, geen kinderen aan het Avondmaal, en trouw aan de leer der vaderen.

Vorig jaar keerde de kerkenraad zich tegen de fusie met de gereformeerden en lutheranen die op 1 mei moet leiden tot de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). Predikant en kerkenraad haakten aan bij het ultra-orthodoxe Comité tot Behoud van de Nederlandse Hervormde Kerk (zie hierboven). Dat probeert hartstochtelijk buiten de PKN te blijven, mét behoud van geld en goederen.

Het echtpaar Kievit wenst zich wél aan te sluiten bij de nieuwe PKN. Na enige aarzeling ('Wij willen niemand voor het hoofd stoten') wil het echtpaar best praten over hun motieven. Er zijn, weten ze, méér 'gewone' gemeenteleden die erover denken zoals zij: in hun eigen kerk naar schatting 25 procent. Ook binnen de Stellendamse kerkenraad zijn er enkele PKN-voorstanders, maar die legden zich ('Om de eenheid te bewaren') neer bij het meerderheidsbesluit.

Jacqueline Kievit: ,,Het geeft heel veel onzekerheid. De kerkenraad heeft nu per brief gevraagd of je je mening wil kenbaar maken.''

Bram Kievit: ,,De synode en de kerkenraad beslissen. Maar de scherpe kanten liggen op het persoonlijke vlak. Hier loopt de scheidslijn dwars door vrienden en familie. Onze familie zal verschillende keuzes maken. Die van Jacqueline gaat mee met de PKN. Bij mijn familie is het nog onduidelijk.''

Vorig jaar, zegt het echtpaar, begon de kwestie pas echt te leven. Ze praatten er veel over met elkaar, bezochten voorlichtingsavonden. ,,Er was bij mij verwarring'', zegt Jacqueline Kievit. ,,We zijn allemaal christenen. Lezen allemaal dezelfde Bijbel. Wie heeft er gelijk? Daar moet je een mening over vormen.''

De Stellendamse kerkenraad deelde onder de leden een boekje uit, 'Vragen naar de weg'. Daarin staat uitgelegd waarom de bezwaarden niet meewillen met de PKN. Via een schoonzusje kregen de Kievits de brochure 'Zorg voor de kudde' in handen, van ds. H. van Ginkel. Deze bondspredikant schrijft dat je ondanks de bezwaren best mee mag gaan. 'Heel verhelderend', vond het echtpaar.

Jacqueline Kievit probeert de PKN-tegenstanders te begrijpen. ,,Zij hechten nu eenmaal grote waarde aan de Drie Formulieren van Enigheid. En aan de gereformeerde grondslag. Daarom vinden ze het moeilijk dat er in de PKN verschillende belijdenissen naast elkaar mogen bestaan.''

Bram Kievit: ,,Die formulieren worden op een voetstuk gezet.''

Jacqueline Kievit: ,,Dat is te negatief gezegd. Wij hechten daar óók grote waarde aan. Maar zij vinden dat je als kerk niet met twee monden kunt spreken. En het homohuwelijk, kinderen aan het Avondmaal - dat gaat in tegen Gods Woord. Zij vinden: hoe kun je horen bij een kerk die dat toestaat? Wij delen sommige bezwaren, maar er wordt je in de PKN niets opgelegd.''

Het echtpaar heeft naar eigen zeggen nooit zo 'in hokjes' gedacht. Hun kennissenkring telt óók doopsgezinden, gereformeerden en evangelischen. En hun dochtertje zingt bij het gereformeerde kinderkoor. Jacqueline Kievit: ,,Wij hebben er geen moeite mee om de verschillende belijdenissen te accepteren. Ieder mens heeft recht op respect - zelfs als je het niet met hem eens bent.''

Bram Kievit: ,,Dat hoeft niet jouw mening te zijn.''

De Kievits vragen zich af wat er 'eigenlijk' verandert door de PKN. Van oudsher bestáán er grote verschillen binnen de Nederlandse Hervormde Kerk. Jacqueline Kievit: ,,De tegenstanders zeggen: maar toen was de grondslag nog goed. Die is nu óók verkeerd. Ze hebben toegegeven dat ze eigenlijk te laks zijn geweest.''

Bovendien, niet meegaan met de PKN betekent tóch afscheiden - wat het comité-met-de-lange-naam ook beweert. ,,Het is géén voortzetting van de hervormde kerk'', zegt Jacqueline Kievit. ,,En voor mij voelt dat gewoon niet goed. Ik wil niet medeschuldig zijn aan een kerkscheuring. Dat is óók niet iets dat God wil. De ander vindt juist dat het van God wél moet.''

Bram Kievit: ,,Dat maakt het ook zo moeilijk. Er is geen goed of fout. Het is om verdrietig van te worden. Eerder dan boos.''

En wat nu? ,,Het belangrijkste is dat je op het dorp gewóón blijft doen tegen elkaar'', zegt Jacqueline Kievit. ,,En niet op straat je hoofd omdraaien. Want dat is waar de buitenkerkelijken op letten.''

Bram Kievit: ,,De vraag is: hoe groot wordt de groep die niet achter de kerkenraad staat? We weten niet hoe het zal gaan straks. Krijg je twee gemeenten naast elkaar? Moeten de gebouwen gedeeld?''

Jacqueline Kievit: ,,Stel, we kiezen voor de hervormde kerk van Dirksland, waar ik vandaan kom. Die gaat wél mee met de PKN. Maar de kinderen hebben hier hun vriendjes. Dat is dus niet ideaal. We kunnen ook lid worden van de gereformeerde kerk. Of 'gastlid' worden van onze eigen gemeente. Gelukkig hebben we nog vijf weken te gaan.''

Bram Kievit: ,,En dan nog is het stof niet neergedaald. Ik denk dat pas na de zomervakantie duidelijk wordt hoe de verhoudingen komen te liggen.''

,,Soms'', zegt zijn vrouw peinzend, ,,moet ik denken aan christenen die vervolgd worden. Die moeten soms vechten om één bijbeltje. En zie ons nu eens. Daar kan ik me diep over schamen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden