Een scherp oog en een open blik

Wim Brands

Verzamelde gedichten

Van Oorschot; 524 blz. euro 27,50

schrijft wekelijks over poëzie voor Trouw

'Jij bent het, Wim", schrijft Thomas Verbogt in het nawoord bij de 'Verzamelde gedichten' van Wim Brands. Die gedichten werden afgelopen week gepresenteerd, een jaar nadat Brands een einde aan zijn leven maakte.

De 'Verzamelde gedichten' beslaan een kleine vijfhonderd pagina's. Over die omvang was ik - moet ik eerlijk bekennen - een beetje verbaasd: veel was mij niet eerder onder ogen gekomen. Had zijn radio- en televisiewerk me het zicht op zijn poëzie ontnomen?

Ik kende Wim Brands niet, op een enkele vluchtige ontmoeting na. Maar nu ik zijn oeuvre vanaf het begin, in 1985, tot de nagelaten gedichten heb gelezen, ben ik geneigd Verbogt gelijk te geven.

Want het werk van Brands is heel persoonlijk, het leest als een verdichte autobiografie. En anders dan bij veel andere verzamelbundels is het de moeite waard om het in één keer te lezen. Dat kan ook, omdat Brands een heel open dichter is: hij nodigt je met zijn kalme regels uit om zijn wereld in te stappen. Hij neemt je mee naar zijn jeugd in een klein provincieplaatsje, waar hij "noodgedwongen" veel alleen speelde. Dat vertelt hij in het eerder elders uitgegeven 'De onverharde weg', opgenomen in deze bundel: "In het gehucht waarin ik opgroeide waren geen kinderen van mijn leeftijd. Toen ze er een paar jaar later wel waren, was ik zo eenzelvig geworden dat ik het samenspelen met vriendjes overliet aan mijn twee jaar jongere broer."

Hij laat je kennismaken met zijn grootouders. Met zijn ouders, zijn vader die aan vallende ziekte leed en later zelfmoord zou plegen. Kaal schrijft Brands:

Wat hij brak tijdens zijn leven:

zijn rechterarm (negen keer),

een been.

Ik weet niet meer welk been.

Ik kan het ook niet meer vragen.

Hij verhing zich.

Het is vanwege die achtergrond niet zo vreemd dat Brands zo'n scherp oog heeft voor mensen die leven op de rafelranden van de maatschappij, in een eigen wereld. Brands staat naast hen, creëert geen afstand. Hij geeft geen antwoord wanneer de man die zijn huiskamer vol lege drankblikjes stouwt hem vraagt waarom die blikjes zouden moeten worden opgeruimd.

Wie zijn gedichten leest voelt de eenzaamheid die uit de regels spreekt, de dood die overal op de loer ligt. Ook in een circusachtig beeld als: "in de lucht hangt // een slap koord. De draaiorgelvrouw / tuimelde er vannacht af."

Ergens zegt Brands te willen schrijven zoals zijn grootouders telefoneerden. Bijna zwijgend, met weinig woorden.

Dat is hem gelukt; overbodige taal vind je nauwelijks. Precies daarom is zijn poëzie niet lood- en loodzwaar, is die eerder als de tuin van de "ijzeren dichter", een oudijzerverzamelaar ergens aan de rand van Amsterdam. Een plek vol schroot die zijns ondanks vrolijk stemt: "het moet zo zwaar het kan niet lichter."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden