Een schakende bulldozer met een snoeihard rechts profiel

De Tweede Kamer behandelt deze maanden de begrotingen van de ministeries. Trouw geeft een voorbeschouwing en stelt de bewindslieden voor. Vandaag: veiligheid en justitie.

Gevraagd naar zijn persoonlijke credo moet Fred Teeven even glimlachen. Op het najaarscongres van de VVD, afgelopen zaterdag in Den Bosch, worden de nieuwe bewindspersonen van de partij één voor één voorgesteld. Als laatste is Teeven, ook de komende regeerperiode staatssecretaris van veiligheid en justitie, aan de beurt. "Ik krijg het bijna niet uit mijn mond, maar 'geen woorden maar daden' is mijn motto", zo geeft de oud-officier van justitie met een knipoog toe, refererend aan het adagium van de Rotterdamse voetbalclub Feyenoord. Teeven (Haarlem, 1958) is supporter van Ajax, de aartsrivaal.

Doordat ook minister Ivo Opstelten zijn plek behield, zetelt het VVD-duo opnieuw in de top van het aan de Schedelhoekshaven gelegen departement. Voor de partij zijn het twee van de belangrijkste kabinetsposten, waarmee de rechtervleugel van het electoraat bij uitstek bereikt kan worden. Tijdens de formatieonderhandelingen met de PvdA zijn er op justitiegebied dan ook veel punten uit het VVD-verkiezingsprogramma overeind gebleven, constateert Teeven naderhand verheugd.

In de jaren negentig verwerft Teeven landelijke bekendheid als officier van justitie. Door grote strafzaken als die tegen Mink K., 'Hakkelaar' Johan V. en Willem Holleeder wordt Teeven de personificatie van de 'crimefighter' die het opneemt tegen de lang zo onaantastbaar geachte Nederlandse onderwereld. Hij zoekt de grenzen op en forceert doorbraken door deals te sluiten met criminelen, en hen als kroongetuigen in te zetten.

De Noord-Hollander is lange tijd lid van de VVD ("Ik was een fan van Paars I"), maar raakt tijdens het tweede kabinet-Kok teleurgesteld. "Daarover was ik gewoon erg ontevreden. Op het terrein van justitie werden nauwelijks meer besluiten genomen."

De kans om het zelf beter te doen, dient zich in 2002 aan. Leefbaar Nederland breekt tijdens de campagne met de populaire lijsttrekker Pim Fortuyn, en in de zoektocht naar een opvolger komt oprichter Jan Nagel bij 's lands bekendste officier van justitie uit. In het begin moet Teeven de twee functies combineren, herinnert Nagel zich. "Als we doordeweeks met de partij wilden vergaderen, dan zei Fred: 'Dat kan, maar dan wel om 7 uur 's ochtends. Daarna moet ik naar m'n werk.' Het was verbazingwekkend met hoeveel inzet hij dat deed." Als lijsttrekker stelt Teeven zich vijftien zetels ten doel. Het worden er twee, en Teeven wordt Kamerlid.

Zijn eerste politieke avontuur is van korte duur. Leefbaar Nederland gaat ten onder aan interne strubbelingen en als er in 2003 weer verkiezingen zijn, neemt Teeven de benen. Hij keert terug op het oude nest, en gaat zich bezig houden met oorlogsmisdadigers. Weer weet de officier van justitie doorbraken te forceren, bijvoorbeeld in de zaak tegen Frans van Anraat, de zakenman die in de jaren tachtig grondstoffen voor chemische wapens verkocht aan Saddam Hoessein.

Maar Den Haag blijft lonken en in 2006 maakt Teeven opnieuw de oversteek. Terug bij de VVD komt hij als bekende naam hoog op de kandidatenlijst. Teeven neemt de justitieportefeuille op zich en in 2010, als de VVD voor het eerst in de geschiedenis de grootste partij van Nederland is geworden, volgt zijn beloning: hij wordt staatssecretaris van veiligheid en justitie. Zijn no-nonsense houding wekt soms wrevel: als in september van dit jaar een insluiper na een vechtpartij met bewoners komt te overlijden, omschrijft Teeven dit als 'een inbrekersrisico.'

Onder Rutte II wordt zijn portefeuille aangevuld met immigratie en asielzaken. Een lastige uitbreiding, vol met politieke en maatschappelijke gevoeligheden. Oppositiepartijen zien de samenwerking met gemengde gevoelens tegemoet. "Een stoere man met een snoeihard rechts profiel op immigratie en asiel. De SP houd haar hart vast", zegt Kamerlid Sharon Gesthuizen. D66'er Gerard Schouw: "Het zou zomaar kunnen dat mensen over een half jaar terugverlangen naar Gerd Leers. Die deed tenminste nog een poging om een menselijk gezicht aan het beleid te geven."

Nagel, nu Eerste Kamerlid voor 50Plus, kent echter ook de 'zachtere' kant van de staatssecretaris. Toen het gedoogkabinet Rutte I in de senaat op zoek moest naar steun, kwam Teeven bij Nagel op bezoek in Hilversum. Tot overeenstemming kwamen ze die zondagavond niet, vertelt Nagel. "Ik zei hem dat we toch echt te ver van het kabinet af stonden. Maar de sfeer bleef goed: we hebben nog een biertje gedronken en wat geschaakt. Hij is natuurlijk een echte bulldozer, maar ook gewoon een gezellige man."

De laatste truc van Ivo Opstelten?
In lang niet alle voorspellingen van de nieuwe kabinetsploeg werd er een plekje voor Ivo Opstelten gereserveerd. Met 68 jaar is het einde van de politieke carrière toch weleens in zicht, zullen de voorspellers hebben gedacht.

Maar Opstelten gaat 'gewoon' door als minister van veiligheid en justitie, en daar zal premier Mark Rutte blij om zijn. Opstelten is een vertrouweling, nog uit zijn tijd als partijvoorzitter (2008-2010). En als oud-burgemeester van Utrecht en Rotterdam barst hij natuurlijk van de bestuurlijke ervaring.

"Het is geen pretje om naast Ivo te zitten als Feyenoord op voorsprong komt", vertelt Teeven over het tweejaarlijkse uitstapje dat hij met zijn 'chef' naar De Klassieker maakt, de ene keer in Amsterdam, de andere keer in de havenstad.

De twee vormen een goed team. "Echt twee handen op één buik", zegt een Kamerlid van de oppositie.

De komende regeerperiode zal het voor Opstelten onder meer belangrijk zijn om de komst van de nationale politie - per 1 januari 2013 - in goede banen te leiden. Onlangs schortten de politiebonden het overleg met de minister op. Het kabinet zou afspraken niet nakomen.

Nationale politie, wietpas, immigratie en gevangenissen
Hoewel de Kamer de komende weken officieel debatteert over de begroting van 2013, zullen de discussies vooral in het teken staan van het regeerakkoord tussen PvdA en VVD. Belangrijke onderwerpen op het gebied van veiligheid en justitie zijn:

Prioriteitstelling. De nationale politie krijgt structureel 105 miljoen per jaar extra. Waar wordt die extra capaciteit voor ingezet?

De 'strafrechtketen'. Hoeveel procent van de misdrijven wordt opgelost? Hoeveel zaken blijven er op de plank liggen? Hoe kan dat beter?

Softdrugsbeleid. De wietpas vervalt en er is ruimte voor 'lokaal maatwerk'. Hoe gaat dat er in de praktijk uit zien?

Gevangeniswezen: wat voor invloed hebben de bezuinigingen? Immigratie en asiel: strafbaar stellen van illegaliteit, vreemdelingendetentie, aanscherpen van gezinsmigratie.

Modernisering van het kansspelbeleid: regulering van online kansspelen, het verkopen van Holland Casino.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden