Een sceptisch vaccin tegen onzin

Er zijn veel mensen die zich afvragen: 'Wat zou Jezus doen?' De Belgische filosofen Johan Braeckman (1965) en Maarten Boudry (1984) zouden liever zien dat mensen zich afvroegen: 'Wat zou Thomas doen?'

Apostel Thomas is als 'ongelovige Thomas' de geschiedenis ingegaan omdat hij eerst zélf de wonden in Jezus' handen en voeten wilde zien, voordat hij zou geloven dat Jezus was opgestaan uit de dood. Volkomen terecht, vinden Braeckman en Boudry, beiden verbonden aan de universiteit van Gent. Thomas had wat hen betreft nog wel verder mogen gaan. "De ideale Thomas is iets meer ontwikkeld", aldus de auteurs. "Op zijn gezond verstand of directe waarneming alleen zal hij nooit vertrouwen."

In hun vlot geschreven en onderhoudende boek dragen Braeckman en Boudry instrumenten aan om deugdelijke van onzinnige beweringen te scheiden. Daarbij geven de auteurs blijk van een groot vertrouwen in de wetenschappelijke, experimentele methode van waarheidsvinding. Allerlei vormen van bijgeloof, drogredenen, samenzweringstheorieën, oplichterijen en denkfouten gaan ze langs. En passant vegen ze de vloer aan met de psychoanalyse van Jacques Lacan. Ook de 'postmoderne mistspuiterij' van denkers als Gilles Deleuze, Alian Badiou en Jean Baudrillard vindt geen genade.

Kritisch denken, schrijven ze, is een balanceeroefening. Want je kunt natuurlijk ook té kritisch zijn: veel wetenschappelijke bevindingen zijn nu eenmaal contra-intuïtief. We moeten in ieder geval vermijden "zo open van geest te zijn dat we de sluizen openzetten voor allerlei onzin. Ons 'sceptisch vaccin' moet ons op een goed gedoseerde wijze beschermen."

Johan Braecman & Maarten Boudry: De ongelovige Thomas heeft een punt. Een handleiding voor kritisch denken. Houtekiet, 344 blz.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden