De Aanwinst

Een Russische zeppelin met het Amerikaanse Vrijheidsbeeld

Project Asbury I, een van Van Genks werken, verbeeldt een zeppelin van het Russische Aeroflot. Beeld Jeanette Vos001
Project Asbury I, een van Van Genks werken, verbeeldt een zeppelin van het Russische Aeroflot.Beeld Jeanette Vos001

Trouw belicht iedere week een nieuwe aanwinst van een museum. Deze week: museum Het Dolhuys in Haarlem heeft voor zijn Amsterdamse dependance twee belangrijke werken aangeschaft van Willem van Genk, de bekendste Nederlandse outsiderkunstenaar.

Lange tijd werd outsiderkunst, in het verleden ook wel 'gekkenkunst' genoemd, niet serieus genomen. De afgelopen jaren keerde het tij en kwam er in de reguliere kunstwereld steeds meer waardering voor de kunstuitingen van mensen met een verstandelijke beperking of psychische problemen. Het veilinghuis Christie's New York trok zelfs een specialist aan voor deze kunstvorm. De Biënnale van Venetië van 2013 stond in het teken van de kunst van outsiders en excentriekelingen.

En Nederland kreeg vorig jaar een eigen museum voor deze kunst: het Outsider Art Museum in de Hermitage in Amsterdam. Het is een dependance van museum Het Dolhuys in Haarlem, dat zelf te weinig ruimte heeft om naast de aandacht voor de geschiedenis van de psychiatrie de kunst van outsiders uitgebreid te etaleren.

Met steun van het Mondriaan Fonds heeft Het Dolhuys twee belangrijke werken gekocht van Willem van Genk (1929-2005). Hij is de bekendste outsiderkunstenaar van Nederland, die - om het Mondriaan Fonds te citeren - 'buiten de bestaande conventies een erkende plaats heeft veroverd in het beeldende kunstveld'. Beide schilderijen, 'Project Asbury I' en 'De Geldersche Tramwegen' zijn sleutelstukken in zijn oeuvre.

Maniakaal

Van Genk was schizofreen, autistisch, paranoïde en verzamelde op het maniakale af spullen, waaronder regenjassen. Ook had hij een tic voor trolleybussen en zeppelins. Hij maakte er intrigerende schilderijen van. Stadsgezichten, trein- en tramlijnen en stationsoverkappingen duiken ook veelvuldig op in zijn werk. Op het afgebeelde schilderij staat een zeppelin van Aeroflot. Conservator Ans van Berkum: "Vermoedelijke aanleiding voor dit werk was dat de Russen een luchtschip voor vrachtvervoer hadden ontwikkeld."

Van Genk voegde er ook Amerikaanse elementen aan toe. Aan de zeppelin 'hangt' het Smithsonian Museum in Washington dat onder meer gewijd is aan luchtschepen. Ook is een stukje van het Vrijheidsbeeld in New York te zien met daaraan een zeppelin. Van Berkum: "En zo zitten er meer raadselachtige associaties in dit schilderij. We gaan het nog uitgebreid onderzoeken, ook met het oog op de grote tentoonstelling die we in 2019 wijden aan Van Genk."

De twee aanwinsten zijn binnenkort te zien in Het Dolhuys.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden