Een Roemeense hulp in huis voor moeder

Het Italiaanse antwoord op ouderen die het thuis zelf niet meer redden: inwonende Oost-Europese verzorgsters. Er zijn inmiddels naar schatting 830.000 van zulke 'badanti', onder wie twee Roemeense zussen in het Noord-Italiaanse plaatsje Angera.

Alberto Baranzini (48): Mijn moeder wordt goed verzorgd

"Zo'n zeven jaar geleden zag ik dat mijn moeder Graziella haar vuile kleren in de kast hing in plaats van ze te wassen. En ze belde me soms wel vijftien keer per dag om hetzelfde te vertellen. Toen ze in 2010 de oven zo lang aan had laten staan dat de glazen ruit ontplofte, wist ik: ze kan niet meer alleen wonen.

Haar verkassen naar een verzorgingstehuis was geen optie. Graziella is mijn moeder dus wil ik het allerbeste voor haar. Toen mijn vader in 2008 overleed, was ze daar al kapot van. Als ik haar vervolgens ook nog eens uit haar eigen huis zou hebben gehaald, zou dat haar hebben verwoest. Hier thuis is ze nog verankerd aan haar leven. Ze heeft Alzheimer, maar ze herkent het huis, het uitzicht, haar meubels.

Er bestaan geen bemiddelingsbureaus voor badanti. Ik ben via via gaan zoeken. Het is nog niet eens zo makkelijk om een goede te vinden. Hoe weet je wie je kunt vertrouwen? Ik vond Natasja. Zij heeft drie jaar prima voor mijn moeder gezorgd. Maar nadat Graziella in 2013 een hersenbloeding had gekregen, kon ze alleen nog maar op de bank zitten en nauwelijks lopen. Toen kwam ik erachter dat Natasja haar overdag in bed liet liggen en buitenshuis bijkluste. Exit Natasja.

Via de buren vond ik Anna. Ze kreeg een maand proeftijd en ik zag dat het werkte. Anna maakt uitstekend schoon en Graziella reageert goed op haar. Mijn moeder eet goed, haar huid glanst, het is duidelijk dat ze goed wordt verzorgd. Nu mijn vrouw, zoontje en ik onlangs ook hier zijn ingetrokken, eten we elke avond met z'n allen. Natuurlijk eet Anna mee. Zij is bij ons gezin gaan horen."

Margareta Raduta (60): Wij Roemenen kunnen alles

"Negen jaar geleden ben ik naar Italië gekomen. Ik was Roemenië zat: ik deed er zwaar werk in een fabriek en verdiende weinig. Via een nicht kon ik hier tijdelijk schoonmaken. Ik ben als een gek Italiaans gaan leren, elk woord dat ik niet kende zocht ik op in het woordenboek.

Al snel vond ik werk als badante bij een bejaarde vrouw in een rolstoel. Die verzorgde ik dag en nacht, tot ze overleed. Ik vond onmiddellijk ander werk, want de vraag naar badanti is groot.

Mijn man kon zich al snel bij me voegen. Hij werkt in de bouw. Ik heb in dit dorp inmiddels een goede reputatie opgebouwd. In het begin vertrouwden ze me natuurlijk niet automatisch. Dat is niet zo vreemd als je op televisie wel eens hoort dat badanti weerloze ouderen mishandelen.

Sinds twee jaar woon ik met mijn man gratis op de benedenverdieping van het huis van Anna Marcolin, een lieve vrouw die licht dement is en op de bovenverdieping woont. In ruil daarvoor maak ik bij haar schoon, mijn man doet de moestuin en allebei houden we een oogje in het zeil. Daarnaast strijk ik vijftien uur per week bij een gezin dat me een arbeidscontract heeft gegeven en ook pensioenpremie voor me betaalt.

Een goede badante blijft altijd rustig en geduldig, ook als de zieke waar je voor zorgt je slaat. Je moet begrijpen wat de zieke nodig heeft, ook als die niet kan praten. Je moet goed opletten dat je geen fouten maakt bij het toedienen van medicijnen. Een goede badante heeft een groot hart.

Ik weet dat weinig Italianen dit werk doen. Die vinden het vernederend om poepbillen af te vegen. Wij Roemenen niet. Wij kunnen en doen alles, zo zijn wij. Mijn man en ik zijn hier gelukkig. We wilden het beter hebben dan in Roemenië en dat is ons gelukt."

Anna Rusus (58): Ik kan zo mijn kinderen helpen

"In Roemenië werkte ik keihard in een drukkerij en verdiende omgerekend tweehonderd euro per maand, net als mijn man. Rondkomen was zo moeilijk. Nieuwe kleren kopen was er niet bij en we konden ons alleen op zondag vlees veroorloven. Daarom wilde ik naar Italië, waar mijn zus Margareta al jaren als badante werkte. Ik wist dat ik hier geld zou kunnen verdienen en daarmee mijn twee volwassen kinderen zou kunnen steunen.

In 2011 ben ik hierheen gekomen. Ik had geen enkele ervaring als bejaardenverzorgster, maar via kennissen van mijn zus kwam ik aan deze baan en ging alles eigenlijk vanzelf. Dit werk gaat me van nature goed af. Ik slaap met Graziella op een kamer. 's Ochtends breng ik haar naar het toilet, was ik haar, kleed ik haar aan, maak ontbijt klaar, breng het huis op orde, kook de lunch, was af, doe de was, strijk en maak het avondeten klaar. We eten samen, we kijken televisie en ik breng Graziella naar bed. Af en toe geef ik haar een lekkere massage.

Zondag is mijn vrije dag. Die breng ik bij Margareta door. Dan gaan we een ijsje eten of bakken een taart. En ik skype met het thuisfront.

Ik mis vooral mijn man zo. Ik zie hem alleen in die ene maand die ik per jaar in Roemenië ben. Af en toe mis ik hem zo erg dat ik ervan moet huilen. Maar dan beurt hij me op en ga ik weer door.

Ik moet wel. We hebben het geld nodig. Hoeveel ik verdien vertel ik liever niet, maar ik kan elke maand duizend euro naar huis sturen. Ik mag niet klagen."

Anna Marolin (74): Mijn verzorgster is perfect

"Twee jaar geleden werd mijn man ziek, hij had suikerziekte. Toen hebben mijn kinderen geregeld dat Margareta en haar echtgenoot onder ons kwamen wonen.

Zij hielpen mij om voor mijn man te zorgen. Dat was moeilijk voor ze, want mijn man wilde absoluut niet verzorgd worden. Vorig jaar juli heeft hij in de moestuin een zware hartaanval gehad en is pats boem gestorven. Sindsdien ben ik alleen. Maar als ik Margareta of haar man beneden hoor rondlopen, voel ik me niet alleen. Dat is prettig.

Ik kan nog heel redelijk voor mezelf zorgen. Ik heb alleen hier en daar hulp nodig, want ik ben geen dertig meer.

Margareta geeft me elke dag de juiste medicijnen tegen hoge bloeddruk en voor een beter geheugen. We drinken vaak koffie samen. We vertellen elkaar over ons leven.

Ik ga soms beneden kijken hoe zij en haar man een potje kaarten. Margareta is perfect. Ze is vrolijk.

Ik vind het geweldig dat zij en haar man onder mij wonen. Daardoor voel ik me niet alleen. Ik hoor hun voetstappen en dan weet ik dat ik niet alleen ben."

De 'badanti'

Het zijn de toegenomen vergrijzing en de grotere arbeidsparticipatie van Italiaanse vrouwen, in combinatie met het gebrek aan overheidsvoorzieningen voor ouderenzorg, die er bijna twintig jaar geleden voor zorgden dat het fenomeen 'badante' ontstond.

De badanti die in Italië neerstrijken, zijn bijna allemaal vrouwen van boven de veertig uit Roemenië en Oekraïne, die hun gezin in eigen land achterlaten.

Deze vorm van ouderenzorg is totaal informeel: er zijn weinig bemiddelingsbureaus en badanti worden niet opgeleid voor het werk dat ze doen. Volgens het Italiaanse onderzoeksbureau Censis verdienen ze gemiddeld 860 euro per maand. Ongeveer de helft van hen werkt zwart en krijgt niet doorbetaald bij ziekte en vakantie. Een deel - naar schatting 200.000 vrouwen - verblijft illegaal in Italië. Deze badanti lopen extra risico om loodzware werkweken te krijgen opgelegd.

Doordat de Italianen alsmaar ouder worden, zal de vraag naar zorgende buitenlandse vrouwen alleen maar groeien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden