Een revolutie uit fascistisch Italië

De fascisten in Italië kunnen in hun handen wrijven. Over ruim drie weken zijn er verkiezingen in hun land. Op 16 april zijn er regionale, provinciale en gemeentelijke verkiezingen. Regeringsleider Berlusconi wil dat zijn coalitie met de Alleanza Nazionale koste wat kost de regionale verkiezingen wint.

Forza Italia, Berlusconi's partij, en de Alleanza Nazionale, de partij van de oud-fascisten onder leiding van Fini, zijn daartoe een lijstverbnding aangegaan met twee extreem-rechtse splinterpartijen.

Niet alleen in Nederland -waar de Socialistische Partij onlangs het marxisme vaarwel zei- is het bon ton om de oude ideologie aan de dijk te zetten. De Alleanza Nazionale zwoer vijf jaar geleden het fascisme af. Maar bij de Movimento Sociale-Fiamma Tricolore en de Movimento Sociale Europeo is het fascisme nog altijd het leidende gedachtegoed.

Het zijn weliswaar splinterpartijen, maar door het pact met Berlusconi en Fini kunnen zij wel degelijk hun machtsbasis uitbreiden.

Verontrustend is dat er uitgesproken antisemieten in deze extreem-rechtse partijen zitten.

De vorige week in Trouw genoemde Cucullo wil burgemeester worden van Chieti en noemde Hitler de intelligentste man ter wereld. ,,Maar de Duitsers, toch superieure wezens, hebben één fout gemaakt: ze hebben niet alle Joden verbrand.''

Dat de MS-Fiamma en de MSE antisemieten onder de gelederen tellen, is tekenend, want hoe afschuwelijk het Italiaanse fascisme ook was en is, de Italiaanse fascisten waren zeker niet altijd antisemieten.

Bij alle tumult die uitbrak na de toetreding van Jörg Haiders FP & Ouml; tot de Oostenrijkse regering, is de stilte over de extreem-rechtse opmars in Italië's regeringskringen beangstigend. Het is nog te vroeg om vast te kunnen stellen dat de regeringsleiders van de EU-landen niets doen, maar een protestactie van hun kant is niet waarschijnlijk.

Zijn er al demonstraties gepland bij de Italiaanse ambassades? Reizen de demonstranten spoedig af naar Rome? Het zit er niet in.

Wat van Oostenrijk niet wordt getolereerd, wordt, als het om Italië gaat, nauwelijks opgemerkt.

De verschillen tussen Oostenrijk en Italië zijn groot. Oostenrijk leverde Hitler, Eichmann, Seyss Inquart en een overweldigend aantal (leidinggevende) SS'ers, terwijl Italië zijn Joden probeerde te beschermen zolang het kon. Maar Italië was natuurlijk wel Duitslands bondgenoot.

Waarom dan toch zo onverschillig tegenover de politieke ontwikkelingen in Italië? Was het protest tegen Oostenrijk ingegeven door ergernis over het feit dat Duitsland wel de schuld voor de nazi-ellende op zich heeft genomen, maar Oostenrijk altijd de vermoorde onschuld heeft gespeeld? Of ligt het misschien nog anders? Kan men zich van de Italianen gewoon niet voorstellen dat hun vreemdelingenhaat diep zit en venijnig is -de veldslagen met gevluchte Albanezen en met Noord-Afrikaanse immigranten ten spijt?

De Italiaanse Joden zijn vooral geschokt van de omslag bij Berlusconi. De dag vóór hij met de fascisten van MS-Fiamma en MSE in zee ging, bezocht hij Yad Vashem, het monumentencomplex ter herinnering aan de holocaust. In Jeruzalem nam hij afstand van de opvattingen van Jörg Haider, terug in Italië omarmde hij Haiders geestverwanten als politieke bondgenoten. Het is machtspolitiek van het zuiverste water, of misschien is het beter te spreken van het vuilste water.

Yad Vashem staat altijd op het programma van bezoekende politici. Deze week zal paus Johannes Paulus erheen gaan. Bij het publieke mea culpa van de paus voor de fouten en misdaden van de katholieken kunnen talloze vraagtekens worden gezet, omdat de katholieke kerk buiten schot bleef. Maar het bezoek van de paus aan Yad Vashem is meer dan een stap, het is een revolutie. Ook die komt uit Italië.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden