column

Een Republikein leest het Mueller-rapport en keert zich tegen Trump

Republikein Justin Amash. Beeld REUTERS

Justin Amash las het Rusland-onderzoek naar de Amerikaanse president Trump en komt met conclusies die harder zijn dan de Democraten. Hij wordt meteen weggezet als aandachttrekker. 

Er kwam zaterdag een kleine opening in het kordon dat Republikeinse politici om Donald Trump heen hebben gelegd. Een lid van het Huis van Afgevaardigden deed via Twitter verslag van zijn studie op het rapport van Rusland-onderzoeker Robert Mueller. “Hier zijn mijn voornaamste conclusies”, schreef Justin Amash, die een district vertegenwoordigt in de voor Trump belangrijke staat Michigan. “1. Minister van Justitie Barr heeft bewust Muellers rapport verkeerd weergegeven. 2. President Trump heeft zich schuldig gemaakt aan gedrag waarvoor een president impeachment verdient.”

Dat een Republikeinse afgevaardigde zoiets schrijft, is schokkend. Het gaat verder dan de Democratische partijleiding op dit moment wil gaan. De voorzitster van het Huis, Nancy Pelosi, vindt ook dat Trump het onderzoek van Mueller op allerlei manieren heeft proberen te hinderen en daarmee de rechtsgang heeft belemmerd, een zware misstap voor een president. Maar ze wil nog niet aan een afzettingsprocedure beginnen.

Misselijk

Zo’n procedure begint met ‘impeachment’ door het Huis, maar daarna kan alleen de Senaat, met tweederde meerderheid, de president ook afzetten. Zo lang er bij de Republikeinen in de Senaat geen enkele bereidheid daartoe te bespeuren is, denkt Pelosi dat impeachment van Trump zich alleen maar tegen de Democraten zal keren. Het zal immers de aanhangers van Trump woedend maken, en hen motiveren om in november volgend jaar op Trump te gaan stemmen.

Dat de Republikeinen in het Congres nog altijd een trouwe persoonlijke garde zijn voor Trump, blijkt uit de reactie van Mitt Romney op de tweet van Amash. Romney, voormalig presidentskandidaat van de Republikeinen, en sinds januari senator voor de staat Utah, was er in 2016 erg op tegen dat de Republikeinen Trump nomineerden voor het presidentschap. En een maand geleden zei hij ‘misselijk’ te zijn geworden van de gedragingen van Trump en zijn medewerkers zoals die in het Muellers rapport beschreven staan. Dat gold zowel de hulp die ze in 2016 van Rusland kregen bij de verkiezing van Donald Trump tot president, als de pogingen om het onderzoek daarnaar te hinderen.

Eerder dom dan crimineel

Maar, zei hij gisteren in het programma ‘State of the Union’ van CNN, dat laatste is net niet erg genoeg om te vallen onder het misdrijf ‘belemmering van de rechtsgang’. Romney redeneert daarbij net als minister van justitie William Barr. Onderzoeker Mueller concludeerde dat Trump of zijn medewerkers wat de contacten met Rusland betreft geen misdrijf hadden begaan. Theoretisch zouden ze van het onderzoek van Mueller dus niets te vrezen hebben. En dat maakt het volgens Barr, en dus ook Romney, moeilijk om te bewijzen dat ze de intentie hadden de loop van het recht te frustreren. Met andere woorden: ze misdroegen zich, maar dat was eerder dom dan crimineel.

Barr en de Republikeinen plaatsen de positie van Trump daarmee volledig in het kader van het strafrecht. Maar het Congres hoeft zich daar niet aan te houden. De Grondwet zegt dat het Congres een president mag afzetten wegens ‘hoge misdaden en misdragingen’. Wat dat inhoudt, mag het Congres zelf uitmaken. En voorlopig trekken daar de Republikeinen (op één na) en de Democraten tegenovergestelde conclusies over.

De Republikeinen die zo hardnekkig in het kamp van Trump blijven, analyseert Jennifer Rubin in The Washington Post, vallen in drie groepen uiteen.

Ten eerste de cynici: die vinden Trump ongeschikt voor het presidentschap, maar hij maakt dingen mogelijk die de Republikeinen wilden bereiken: belastingverlaging en de benoeming van rechtse rechters.

Ten tweede de opportunisten: die keren zich niet tegen Trump, want wie dat wel doet, kan zijn carrière in de politiek of in het lobby-circuit wel vergeten.

Ten derde de mafketels, de zeloten, de racisten en de haters. Daar rekent Rubin ‘blanke nationalisten’ onder, maar ook fundamentalistische christenen van het type van vice-president Mike Pence, die zichzelf zien als slachtoffers van superieure linksdenkende atheïsten. “Sommige van deze mensen zullen volhouden dat ze geen racisten of vrouwenhaters zijn, maar ze hebben ondertussen wel een enorme tolerantie voor degenen die dat wel zijn.”

Geërodeerd

Amash, die afkomstig is uit de Tea Party beweging binnen de Republikeinse partij, die ontstond uit verzet tegen hoge belastingen, heeft al vaker kritiek op Trump geuit. Hij behoort tot een groep van enkele tientallen Republikeinen die weleens tegen Trumps wensen hebben gestemd, bijvoorbeeld toen hij de noodtoestand aan de grens uitriep om aan geld te komen voor zijn muur. Dat zijn er veel te weinig, zucht Rubin.

Dat lijkt Amash ook te beseffen. Hij had na lezing van het Mueller-rapport nog twee conclusies: “3. Je partij boven alles stellen heeft ons systeem van toezicht en tegenwicht geërodeerd. 4. Maar weinig leden van het Congres hebben het rapport gelezen.” Maar zijn fractieleider, Kevin McCarthy, noemde hem een aandachttrekker. “Hij stemt meer mee met Nancy Pelosi dan met mij. Het is de vraag of hij nog wel bij onze fractie hoort.”

Trouw-correspondent Bas den Hond (standplaats Boston) schrijft wekelijks een column over de Amerikaanse politiek. Meer columns leest u op trouw.nl/basdenhond

Lees ook:

Het rapport van Mueller is vernietigend, maar Trump komt er mee weg

Speciaal aanklager Robert Mueller omzeilt in zijn rapport de vraag of Donald Trump strafbaar is.

Mueller kon zich niet vinden in samenvatting van zijn rapport door minister van Justitie

Speciaal aanklager Robert Mueller heeft in een brief aan de Amerikaanse minister van Justitie William Barr geklaagd dat diens vier pagina’s tellende samenvatting van zijn Ruslandonderzoek de conclusies geen recht doen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden