Een referendum over Oekraïne? Het interesseert de Cariben niet

Met een beetje fantasie zou je het referendum over het Oekraïneverdrag een 'feest van de democratie' kunnen noemen, maar het was wel een slecht bezocht feest. In totaal namen 4.151.613 mensen de moeite naar het stembureau te gaan om te oordelen over zoiets abstracts als een associatieverdrag. Dat betekent een opkomst van 32,3 procent. Hoog genoeg om het referendum rechtsgeldig te verklaren, maar te laag om de slingers op te hangen.

Persbureau ANP had voor de gelegenheid een speciale verkiezingssite gemaakt, waarop in de loop van de avond de uitslagen per gemeente binnendruppelden. Schiermonnikoog was om 21.07 uur de eerste, Giessenlanden om 00.39 uur de laatste. Waarna het ANP de balans opmaakte en een eindstand presenteerde. Einde referendum.

Kennelijk dacht niemand aan de inwoners van Bonaire, Sint Eustatius en Saba. In Caraïbisch Nederland, op achtduizend kilometer afstand, waren de stembureaus tot 03.00 uur 's nachts Nederlandse tijd geopend. Maar een feest van de democratie werd het daar bepaald niet. Op Saba kwamen van de 885 kiesgerechtigden er 78 opdagen. Opkomst van 8,8 procent. Bonaire: 11.793 kiesgerechtigden, 410 stemmers. Opkomst 3,5 procent. Sint Eustatius: 1861 kiesgerechtigden, 48 stemmers. Opkomst 2,6 procent. Au.

Blamage

Maar wie zal de Bonairianen, Sabanen en Statianen kwalijk nemen dat ze dit referendum massaal links lieten liggen? Het is alsof de inwoners van Aalsmeer, Bladel en Onderbanken moeten oordelen over een associatieverdrag tussen de Cariben en Colombia.

Op 10 oktober 2010 werd het land Nederlandse Antillen ontmanteld. Voor Curacao en Sint Maarten resulteerde dat in lang gekoesterde autonomie, voor de drie overige eilandjes betekende dit dat ze direct onder het gezag van 'Den Haag' kwamen. Bonaire (18.413 inwoners), Sint Eustatius (4020) en Saba (1846) gaan nu door het leven als 'gemeente' van Nederland. Met een oceaan ertussen, dat wel.

Vijf en een half jaar na de samensmelting voelen de Bonairianen, Statianen en Sabanen zich, voorzichtig uitgedrukt, bepaald geen inwoners van Nederland. Neem bijvoorbeeld deze weeffout: de drie eilanden vallen niet onder een provincie en dus mogen de inwoners niet stemmen bij Provinciale Statenverkiezingen. Dat leed is te overzien, maar hierdoor hebben de eilandbewoners ook geen invloed op de samenstelling van de Eerste Kamer. En dat is, aldus staatsrechtgeleerde Douwe Jan Elzinga, 'een blamage van de eerste orde voor Nederland.'

Leguanen

Vorig jaar heeft een commissie onder leiding van oud-CDA-minister Liesbeth Spies onderzocht wat vijf jaar verbondenheid de inwoners van Caraïbisch Nederland eigenlijk heeft opgeleverd. Samengevat: invloed op de samenstelling van de senaat en een vaag verdrag met een Oost-Europees land zijn wel de minste zorgen. Het rapport van Spies leest als een droevig verhaal vol overspannen verwachtingen en diepe teleurstellingen. Den Haag beloofde de eilanden een 'binnen Nederland aanvaardbaar voorzieningenniveau'. Wat dat exact betekent, weet niemand.

Wat wel duidelijk is: sinds Bonaire, Statia en Saba bij Nederland horen, zijn de inwoners armer geworden. Ze zien talloze delegaties met ambtenaren de oversteek naar de West maken, met hun in koffer een stortvloed aan nieuwe wetten en regels. De eilandbewoners worden er horendol van. Gebouwen moeten opeens een veilige warmte-installatie hebben, terwijl er alleen behoefte is aan een goede airco. Er moeten draaiboeken voor asielzoekers worden gemaakt, terwijl er geen asielzoekers zijn. Waar de bewoners ook over mopperden tegen de commissie: 'men mag zijn kinderen niet langer slaan en de inmiddels beschermde leguanen niet meer eten'. Er gloort een nieuw onderwerp voor een referendum.

Opkomst andere eilanden

1.Schiermonnikoog 47,1%

2.Vlieland 47 %

3.Texel 39,5%

4.Terschelling 39,1 %

5.Ameland 38,6%

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden