Een ranglijst van basisscholen is er niet zomaar

'RTL Nieuws' gaat Cito-scores vergelijken Toets geeft eenzijdig beeld van kwaliteit scholen

Wat Trouw vijftien jaar geleden deed voor het voortgezet onderwijs, doet 'RTL Nieuws' nu voor basisscholen: met een beroep op de wet openbaarheid van bestuur prestatiegegevens opeisen bij het ministerie van onderwijs. Valt er binnenkort een ranglijst met goede en slechte scholen te verwachten? Daarvoor moeten nog de nodige hindernissen worden genomen.

Hindernis 1:

Niet alle scholen gebruiken de Cito-eindtoets.

Ongeveer 85 procent van de scholen gebruikt de Cito-eindtoets. Er ligt een wetsvoorstel bij de Kamer waarin alle scholen worden verplicht deze toets toe te passen, maar zo ver is het nog niet. Het is zelfs onduidelijk of er een meerderheid is voor dat voorstel.

De scores van die 85 procent laten zich wel enigszins met elkaar vergelijken. Maar dat geldt niet voor de cijfers van scholen die andere toetsen gebruiken om de kennis van hun leerlingen te meten. De onderwijsinspectie hanteert ingewikkelde methodes om de resultaten van deze scholen op waarde te schatten, maar die zijn niet eenvoudig in een Cito-achtig cijfer te vertalen.

Daarnaast zijn er scholen die niet de eindresultaten meten, maar de intelligentie van hun leerlingen. Die intelligentiegegevens worden niet openbaar - en zijn trouwens volstrekt niet te vergelijken met andersoortige toetsscores.

Hindernis 2:

Ook de vergelijking van scholen die de Citotoets gebruiken, gaat soms mank.

Is een school waar kinderen gemiddeld een Cito-score van 535 halen beter dan een school die blijft steken op 529? Niet per se. Dat hangt namelijk af van het soort leerling dat een school trekt. Een school met veel leerlingen uit achterstandsgezinnen die gemiddeld 535 scoort, levert een topprestatie, een school met vooral kinderen met hoogopgeleide ouders doet het met diezelfde score uiterst matig. De onderwijsinspectie houdt in haar oordeel over een school dan ook rekening met de leerlingpopulatie, op basis van het opleidingsniveau van ouders.

Hindernis 3:

Sommige leerlingen laten niet alle leerlingen meedoen aan de eindtoets.

De Citotoets is allereerst bedoeld om te bepalen waar een kind na de basisschool het best naartoe kan. Van de zwakste leerlingen weet een school dat vaak allang, en om hen frustratie te besparen, laten zij hen soms geen eindtoets maken.

Maar zeker als scholen weten dat toetsscores gebruikt worden voor een oordeel over hun kwaliteit, wordt de verleiding groot om veel meer zwakke leerlingen gewoon maar uit te sluiten. Want zo krikken scholen hun gemiddelde op.

Hindernis 4:

En wat zeggen die toetsscores echt over kwaliteit?

Het is een veel gehoorde kritiek op het gebruik van toetsen om de onderwijskwaliteit te meten: scholen worden op die manier heel eenzijdig afgerekend. De Citotoets, bijvoorbeeld, draait vooral om rekenen en taal. Maar gaat het op een school niet om méér dan die twee vakken? Om burgerschapsvaardigheden, om beeldende vorming, om goede gymlessen? En is zoiets als sfeer niet minstens zo bepalend voor de kwaliteit van een school?

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden