Een raaf weet wat later van pas kan komen

Beeld Han Bouwmeester

Raven zijn niet alleen intelligent, ze denken vooruit. Zulke slimheid leek voorbehouden aan de mens.

Dieren leven in het nu, was altijd de gedachte. Ze zijn druk met hun dagelijkse behoeften en kijken niet verder dan hun neus lang is. Alleen de mens zou kunnen nadenken over de dingen die komen. Hooguit toonde een enkele primaat een vooruitziende blik, maar ver reikte die niet.

Ook kraaien vertonen planningsgedrag, maar het was de vraag of daar een hogere intelligentie achter schuilging. Gaaien of eksters begraven hun voedsel soms om die voorraden op een later tijdstip te kunnen aanspreken. En daarbij letten ze goed op of ze niet worden bespied. Want ze kennen hun pappenheimers; ook zelf graven ze soms stiekem de buit van een ander op.

Maar is die slimheid niet gewoon ingebakken door de omstandigheden, vroegen Zweedse cognitiewetenschappers zich af. Per slot begraven meer dieren hun voedsel. Dan is het niet zo gek als sommige voorzichtig worden als hun voorraad een paar keer is geplunderd.

Onderzoek

Om die vraag te onderzoeken gingen ze met raven aan de slag. Die zijn net zo slim als andere kraaien, maar raven gebruiken van nature geen gereedschap – geen stokje bijvoorbeeld om iets leeg te pulken. Als ze die handigheid zouden kunnen leren en het gebruik kunnen plannen, zou dat echte slimheid zijn en niet iets wat door de leefomgeving is opgedrongen.

De Zweden bouwden een doorzichtige doos waarin ze lekkere koekjes opborgen. De raven konden zo’n koekje bemachtigen als ze een steen in een buis lieten vallen die bovenop de doos was gemonteerd. Het koekje rolde er dan aan de zijkant uit.

De raven hadden dit snel door en begrepen ook dat de steen het juiste formaat moest hebben. Als hun meerdere gereedschappen werden aangeboden, pikten ze de goede steen eruit. Ook toen de testen werden verscherpt, slaagden de raven met glans. Een koekje dat tussen de stenen op een presenteerblaadje lag, sloegen ze af – behalve als dat koekje groter was dan de buit in de doos. En kregen ze een koekje, dan aten ze het niet op, maar ruilden ze het bij een oppas voor een steen.

Het meest opvallend: ze kozen ook voor de steen als de doos niet in hun kooi stond. Driekwart van de raven toonde de wilskracht om het koekje te laten liggen, omdat ze wisten: die steen kan later van pas komen.

De raven is alleen geleerd hoe de doos te openen, benadrukken de Zweden in het vakblad Science. Alle slimheid en planning leveren ze op eigen kracht. Daarmee tonen de vogels een intelligentie waarmee ze zich met primaten kunnen meten. En dat geeft evolutiebiologen stof tot nadenken. Raven stammen af van de dinosauriërs en hun tak scheidde zich 320 miljoen jaar geleden van de lijn waarop de zoogdieren zitten. Blijkbaar kent de evolutie meerdere wegen die naar de hoogste trede leiden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden