Een puzzel die dansendwordt gelegd

samenwerking | Wat maakt de mens tot wat hij is? In hun dans- en muziekvoorstelling 'Howl' zetten popmuzikant Spinvis en choreograaf Amos Ben-Tal de geest op scherp.

De setting lijkt nog het meest op die van een talkshow. Bij dans- en muziekvoorstelling 'Howl' neemt het publiek niet alleen op de tribunes plaats; ook op het speelvlak zelf zitten toeschouwers: als een soort tafeldames- en heren bij 'DWDD'.


Talkshowhost is Erik de Jong, beter bekend als dichter en geluidskunstenaar Spinvis. Hij interviewt zijn gasten: vier dansers. De Jong vraagt hun het hemd van het lijf: waarom zijn ze gaan dansen? Wat waren de bepalende momenten in hun leven die ze maken tot wie ze nu zijn? Een danser vertelt hoe hij opgroeide in de Parijse banlieus en door zijn moeder praktisch werd gedwongen om op ballet te gaan, om hem zodoende weg te houden bij de voetballende schoffies. Een danseres heeft net een kind gekregen en vertelt hoe ze haar lichaam weer in dansvorm heeft gekregen. Het zijn grote verhalen, kleine verhalen, maar stuk voor stuk indringend en herkenbaar.


De Jong/Spinvis en Amos Ben-Tal, choreograaf van danscollectief OFFprojects, werkten eerder samen tijdens het festival Oerol. De Jong was door een project in aanraking gekomen met de dansers van Introdans en wilde graag een keer met een choreograaf samenwerken. Dan moet je Amos Ben-Tal, hebben, werd hem van meerdere kanten ingefluisterd.


Ben-Tal boekt successen met OFFprojects, waar dans met beeldende kunst, multimedia en muziek wordt gecombineerd. Dat bleek een humuslaag waarop ook Spinvis goed kon gedijen. De samenwerking op Oerol leidde uiteindelijk tot 'Howl', een voorstelling die volgens de makers gaat over 'wat de mens maakt tot wie hij is'.


Amos Ben-Tal: "Het interview is een sterk vertrekpunt daarvoor. Verhalen hebben veel invloed op mensen. Als je iets over iemand weet, wat zijn motivatie is in het leven, dan zie je hem heel anders. Vanuit de vrij platte situatie van een talkshow, spelen we vervolgens een spel met perspectief en interpretatie. Alle stukjes informatie die de dansers aan Spinvis hebben toevertrouwd worden onderdeel van een puzzel, die met behulp van dans en muziek wordt gedeeld en overgedragen op anderen, en uiteindelijk op het publiek."


Heel geleidelijk vinden er kleine veranderingen plaats in de verhalen van de dansers. Als Spinvis zijn gitaar erbij pakt en er dansimprovisaties ontstaan, worden sommige fragmenten herhaald, maar dan door een andere danser. Woorden krijgen een nieuwe betekenis, bijvoorbeeld als onderdeel van een dans. Zo vervloeien tekst, muziek en dans heel geleidelijk tot een sprankelend mozaïek waarin alle disciplines poëtisch en krachtig samensmelten.


Dat leidt tot een prettige onthechting, vindt De Jong, en dat is nodig om de geest op scherp te zetten. Daar is in deze tijden steeds meer behoefte aan. "Geleidelijk valt de bodem onder de werkelijkheid weg en ontstaat er letterlijk ruimte voor verdieping. Aan het eind gaat het helemaal niet meer over de verhalen van de dansers, en gaat het ook niet meer over dans of over muziek. Het gaat dan over universele zaken: angst, woede, geluk, toekomst en verleden. Dat maakt het interessant: dingen waarmee je eerst de danser identificeerde, zeggen uiteindelijk iets over jezelf."


De structuur staat vast, maar op zo'n manier dat er dat er tijdens de voorstelling genoeg ruimte overblijft om ter plekke dingen in te vullen. Amos Ben-Tal: "Een beetje zoals in de jazz gebeurt. De dansers volgen thema's, maar hoe er wordt bewogen bepaalt de danser op het moment zelf."


Deze improviserende aanpak geeft 'Howl' een elektriserende buzz, vindt De Jong. Om de kracht van het onverwachte te accentueren, wordt er elke voorstelling een mysteryguest door hem als 'host' aan de tand gevoeld: een hoogleraar sociale wetenschappen bijvoorbeeld. "Hij of zij gaat in op onderwerpen die te maken hebben met de verhalen van de dansers. Behalve dat dit de manier van kijken en luisteren nog verder beïnvloedt, vormt de mysteryguest een schakel naar de 'buitenwereld'. Zo bestaat er geen grens meer tussen de wereld op toneel en de wereld daarbuiten; alles gaat in elkaar op."


En precies dát maakt deze voorstelling zo boeiend. Na een preview tijdens de Nederlandse Dansdagen afgelopen oktober, viel 'Howl' direct in de prijzen: de Diorapthe Dansprijs voor de voorstelling met de beste internationale potentie. De jury sprak van een voorstelling die 'door de diversiteit, het complexe en tegelijkertijd het universele en gemeenschappelijke van de mens te zoeken, uitnodigt tot communiceren.'


En toch blijft het een wat curieuze combinatie: een Popprijswinnaar uit Nieuwegein en een choreograaf en danser van Israëlische origine. Waar komt hun artistieke klik vandaan? Spinvis: "Mijn teksten kunnen nergens over gaan, toch raken ze je of niet. Ik maak impressies, sferen, beelden, die je kunt associëren met je jeugd of met wat je maar wilt. Voor dans geldt precies hetzelfde."


Op zijn beurt voelt Amos Ben-Tal zich verwant met De Jong: "Erik communiceert zo goed met zijn publiek, zo rustig. Van daaruit creëert hij een diepte die uniek is. Zijn teksten zijn heel sterk en de dynamiek van zijn muziek is altijd treffend; daar sluit dans naadloos op aan."


Spinvis (zittend): 'Ik maak impressies, sferen, beelden, die je kunt associëren met je jeugd of met wat je maar wilt. Voor dans geldt precies hetzelfde.'


'Howl' van Amos Ben-Tal, Spinvis | OFFprojects, Korzo producties, 27/1 t/m 29/1, Theater a/h Spui.


Howl is de opening van Cadance, festival voor moderne dans, dat zich afspeelt in theaters in Den Haag, van 27 januari t/m 12 februari. Informatie op: www.cadance.nl


Howl gaat op landelijke tournee in oktober en november van dit jaar. Check voor data en informatie www.offprojects.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden