Een 'première dame' raakt snel uit de gratie

Emmanuel Macron, de nieuwe president van Frankrijk, en zijn 24 jaar oudere vrouw Brigitte Trogneux. Beeld AP

Franse presidentsvrouwen betalen de prijs voor het succes én het falen van hun man. Ze verliezen vaak hun baan en worden al snel weggezet als de kwistige koningin Marie-Antoinette.

Er is een grappig filmpje opgedoken dat een inkijkje biedt in de verhouding tussen de nieuwe Franse president Emmanuel Macron en zijn vrouw Brigitte. Na een vermoeiend debat vraagt hij om een chocolaatje. Zijn vrouw, altijd aan zijn zijde, blijkt onverbiddelijk. "Nee, ik wil niet dat je die troep eet", zegt ze. Hij legt zich erbij neer. "Ok, geef me dan maar water."

De korte scène maakt duidelijk dat Brigitte een sterke invloed uitoefent op haar 24 jaar jongere echtgenoot. Eerder had Emmanuel zelf al benadrukt dat hij niemand was geweest zonder Brigitte, zijn voormalige theaterdocente op wie hij als 15-jarige scholier verliefd werd. Ze kalmeert hem, corrigeert zijn speeches en geeft hem communicatieadvies. "Zij heeft geholpen om me te maken tot wie ik ben", zei hij onlangs.

Tekst loopt door onder afbeelding

François Hollande kust zijn 'First Girlfriend' Valerie Trierweiler om zijn overwinning te vieren op het Place de la Bastille in Parijs op 6 mei 2012. Beeld AP

Glazen kooi

Maar hoe moet het nu verder met Brigitte? Anders dan voor de First Ladies in de Verenigde Staten bestaat er voor Franse 'premières dames' geen duidelijke rolomschrijving. Ze kwijnen meestal weg in de schaduw van hun man en eindigen doodongelukkig in de glazen kooi van het Elysée, concludeerde journalist Robert Schneider in 'Premières dames' (2014), een boek over alle presidentsvrouwen vanaf Charles de Gaulle.

Zo trok zangeres Carla Bruni zich geleidelijk van de podia terug nadat ze in 2008 in het huwelijk was getreden met de toenmalige president Nicolas Sarkozy. Haar artiestenbestaan bleek onverenigbaar met het strikte presidentiële protocol. Tot overmaat van ramp schaadde haar verbintenis met Sarkozy haar populariteit. Aan het eind van de ambtstermijn erkende ze bijna huilend dat ze dit leven 'niet meer volhield'.

Tekst loopt door onder afbeelding

Nicolas Sarkozy links van zijn vrouw Carla Bruni-Sarkozy op bezoek bij de Israëlische president Shimon Peres (l) en premier Ehud Olmert (r). Beeld AFP

Nog zo'n treurig voorbeeld: wegens dreigende belangenverstrengeling beeindigde Valérie Trierweiler haar carrière als politiek journaliste toen haar partner François Hollande in 2012 het Elysée betrad. Zelfs politiek getinte tweets konden niet meer, ontdekte de ongetrouwde 'First Girlfriend' tot haar verdriet. De relatie liep twee jaar later op de klippen toen bleek dat de zichzelf als 'onberispelijk' presenterende Hollande een affaire had met actrice Julie Gayet.

Het vreemdgaan van meneer de president blijkt een pijnlijke constante in het leven van veel 'premières dames'. Vooral Danielle Mitterrand, Bernadette Chirac en Anne-Aymone Giscard d'Estaing hadden te lijden onder onverbeterlijke rokkenjagers. De meeste presidentsvrouwen stortten zich uiteindelijk maar op liefdadigheidswerk.

Presidentsvrouw

Het is de vraag of Brigitte zo'n zelfde reeks teleurstellingen te wachten staat. In elk geval kan ze haar baan als lerares Frans niet meer kwijtraken, want de 64-jarige is al met pensioen. Ze heeft bovendien het geluk dat haar man de status van presidentsvrouw officieel wil vastleggen, zodat de rechten en plichten voor altijd duidelijk zijn. Concreet krijgt Brigitte waarschijnlijk een pr-adviseur, een kantoortje in het Elysée en kleedgeld. Alleen een salaris zit er helaas niet in. Dat zou haar man te riskant vinden, na de slepende affaire rond de spookbaantjes van de Republikein François Fillon en diens vrouw.

Tekst loopt door onder afbeelding

Jacques Chirac met zijn vrouw Bernadette op een campagnebijeenkomst in Parijs in 1988. Beeld AFP

Voorlopig loopt het soepel. Sterker nog, Brigitte profiteert op dit moment van een zekere état de grâce, een gunstige publieke opinie, zegt Marianne Blidon, een sociaal-geografe die aan het Demografisch Instituut van de Université-Paris 1 onderzoek doet naar man-vrouwverhoudingen. "De Macrons hebben hun liefdesgeschiedenis en hun privéleven handig geëtaleerd in de bladen. Veel Fransen zijn daardoor erg enthousiast over Brigitte. Ze heeft veel weg van een romanfiguur, dankzij haar uiterlijk, het innemende liefdesverhaal en het leeftijdsverschil."

Wonderen

Maar de stemming kan snel omslaan, waarschuwt Blidon. Als Macron door hard beleid minder populair wordt, zal dat op zijn vrouw afstralen. "Dat was al het geval bij Lodewijk XVI en zijn vrouw Marie-Antoinette", aldus de deskundige. Kort voor de Franse revolutie kristalliseerde zo'n beetje alle haat van het Franse volk zich in die koningin. "Zodra een vrouw van een president of minister niet meer geliefd is, wordt ze weggezet als een Marie-Antoinette. Dit past in een Franse traditie van misogynie en patriarchale politiek, waarbij de vrouw weerzin oproept als een kwistig en frivool wezen."

Een voorproefje van de haat kreeg Brigitte toen op de sociale media de vuilspuiterij losbarstte over het grote leeftijdsverschil tussen haar en hem. Of toen ze vorig jaar met naaldhakken op een uitvaart verscheen. En gisteren nog op de cover van het satirische blad Charlie Hebdo, waar Brigitte hoogzwanger naast Emmanuel was getekend, onder de kop: 'Hij gaat wonderen verrichten'. Kortom, officiële status of niet, echt gemakkelijk krijgt de 'première dame' het nooit.

François Mitterrand met zijn vrouw Daniëlle op verkiezingsavond 10 mei 1981 in Chateau-Chinon, de plaats waar hij burgemeester was. Beeld AFP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden