Eén preek voor het hele land

Godsdienstvrijheid aan de oevers van de gouden Nijl. Als het aan de Egyptische president Abd al-Fattah al-Sisi ligt zullen imams voortaan geen eigen preken meer houden. In plaats daarvan dienen ze een van overheidswege opgesteld epistel voor te dragen.

Op vrijdagen klinkt dan in alle moskeeën dezelfde boodschap in exact gelijke bewoordingen. Eén volk, één preek. Minister Mohammed Gomaa van godsdienstzaken mag morgen het spits afbijten. Een historisch moment. Vanaf een papiertje of een iPad moet het hem lukken de voorleesbeurt tot een goed einde te brengen.

Al langer bepaalt de regering welke onderwerpen predikers moeten behandelen. De nu afgekondigde maatregel gaat verder. Een multidisciplinair gezelschap zal de allesbeslissende wekelijkse vrijdagpreek ontwerpen, gericht aan negentig miljoen Egyptenaren. Ambtenaren van het ministerie van godsdienstzaken leveren een bijdrage, godgeleerden van het theologische instituut Al-Azhar, maar ook sociologen en psychologen. Zelfs parlementsleden die zitting hebben in de commissie voor religieuze zaken kijken mee over de schouders van de preekschrijvers.

Het zieleheil van de Egyptenaren ligt dus in handen van een indrukwekkend stel knappe koppen. Stel je dat in Nederland voor: Kamerleden die samen met regeringsambtenaren, sociologen, psychologen en theologen elke week hard werken aan een preek, die vervolgens verplicht in alle kerken ten gehore wordt gebracht. De Egyptische theologische opleidingen kunnen worden afgeschaft, voorlezers hebben genoeg aan een korte scholing op de toneelacademie. Dat is een welkome besparing in een tijd waarin de regering de economie met geen stok vooruit krijgt.

Drie jaar geleden veroverde president Sisi de macht via een militaire staatsgreep. Daarmee bracht hij de eerste vrij verkozen Egyptische president ten val, de moslimbroeder Mohammed Morsi, inmiddels veroordeeld tot de strop en celstraffen die een mens alleen kan uitzitten als er reïncarnatie bestaat. Hij leeft nog want er lopen nog andere processen tegen hem. Die nieuwe vrijdagpreek, bedenksel van zijn opvolger, zal hij nog vele keren moeten aanhoren.

Af en toe benadrukt Sisi de noodzaak van een godsdiensthervorming. Tenslotte was de rechtvaardiging van zijn coup dat Morsi uit was op een islamitische dictatuur en jihad. Hijzelf moet een andere visie op de islam uitdragen. Maar van die hervorming komt geen spaan terecht, onder andere doordat mensen die iets nieuws zeggen celstraffen riskeren. Zoals islamkenner Islam al-Buhairi. Volgens hem is de helft van 'Mohammeds uitspraken' verzonnen en omdat hij dat hardop zei kreeg hij vijf jaar dwangarbeid, later teruggebracht tot een jaar.

Volgens ambtenaren kunnen imams dankzij de voorleespreek nooit meer de draad kwijtraken. Ook te lange preken zijn voortaan uitgesloten. De gekooide voorgangers grommen. Ze wijzen erop dat preken moeten aansluiten bij de belevingswereld van de toehoorders en die kan sterk verschillen. Ook krijgen jonge predikers geen kans hun talenten te ontwikkelen. Hooguit kunnen ze subversieve ironie laten doorklinken bij hun recitatie. De overheid zou zelfs dat laatste risico kunnen uitbannen door robots te laten 'preken'.

Drie jaar geleden hanteerde Sisi al rigoureus de bezem. Hij ontsloeg toen vijftigduizend 'onbevoegde' voorgangers. Al die maatregelen zijn bedoeld om radicalisme tegen te gaan, wat gezien de talrijke aanslagen op politie en militairen maar matig lukt. Daarvoor zijn ook briljantere ideeën nodig dan een vrijdagse eenheids-preek. Sisi's 'godsdiensthervorming' kan in twee woorden worden samengevat: "BEKKEN DICHT!"

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden