Een politicus die harde woorden niet schroomt

Zeker de laatste maanden liet hij aan duidelijkheid niets te wensen over. Kijk zijn uitspraken, bijvoorbeeld onder de naam @AndersFoghR op Twitter, er maar op na. "Rusland zegt dat onze acties provocerend zijn en vergezeld gaan van vijandige retoriek. Dat is niet waar en eerlijk gezegd, het is absurd."(8 mei)

En: "Rusland probeert zijn acties te rechtvaardigen door Oekraïne te beschuldigen van het onderdrukken van Russisch-sprekenden en de Navo van een Koude-Oorlogmentaliteit. Pure propaganda". (10 april)

Vandaag zal Anders Fogh Rasmussen (61) ongetwijfeld opnieuw stevig van zich laten horen, op de Navo-top in Wales. Het is voor de Deen de laatste in zijn functie als secretaris-generaal van de organisatie.

Bij zijn benoeming vijf jaar geleden suggereerde een columnist in de Britse krant The Guardian nog dat hij weleens de laatste secretaris-generaal zou kunnen zijn, want wat had de Navo eigenlijk nog voor zin? Voor de vrede in Europa was de organisatie niet meer nodig en voor acties elders evenmin: daar kon immers worden volstaan met coalitions of the willing, samenwerkingsverbanden van landen die militaire actie willen ondernemen.

Rasmussen krijgt echter wel degelijk een opvolger: op 1 oktober neemt de Noor Jens Stoltenberg het stokje van hem over. En, anders dan toen gedacht, is er meer aandacht dan ooit voor de dit jaar 65 jaar bestaande Navo.

Volgens Rasmussen zelf in ieder geval is de top in Cardiff de belangrijkste in de geschiedenis van de organisatie. "Een gamechanger", noemde de Deen, zoon van een boer op Jutland, de Russische acties in en rond Oekraïne, een 'wake-upcall' die duidelijk maakt dat vrede en veiligheid niet vanzelfsprekend zijn en daarmee de noodzaak van de Navo onderschrijven.

De duidelijkheid van Rasmussen vormde de afgelopen jaren een scherp contrast met de vaak nogal vage bewoordingen waarin zijn voorganger, Jaap de Hoop Scheffer, zich uitsprak. Een correspondent van Trouw schreef destijds bij de 'machtsoverdracht' dat van de Nederlander vaak moeilijk te reproduceren was wat hij nou precies had gezegd.

Met Rasmussen neemt een politicus het roer over van een diplomaat, aldus deze krant in juli 2009. Meteen na zijn afstuderen als econoom in 1978, werd hij voor de Liberale Partij gekozen in het Deense parlement. Hij was minister en vanaf 2001 premier van een liberaal-conservatieve coalitie.

Internationaal kreeg hij met name aandacht in 2006, toen hij weigerde excuses aan te bieden voor in een Deense krant gepubliceerde spotprenten over de profeet Mohammed, die in de islamitische wereld voor veel opschudding zorgden. Rasmussen verwees naar de vrijheid van meningsuiting.

Die kwestie leek zich tegen hem te keren bij zijn benoeming. Volgens de Turken zou zijn opstelling het lastig maken nu de Navo vaker in moslimlanden optreedt. Uiteindelijk legden ze zich bij zijn benoeming neer in ruil voor een mooie functie binnen de Navo.

Of de harde taal van Rasmussen jegens de Russen de komende dagen overal binnen het bondgenootschap even enthousiast zal worden ontvangen, is de vraag. Lang niet overal wordt Moskou als de grootste bedreiging gezien, en niet overal confrontatie als het beste beleid. Zo zei de juist benoemde nieuwe EU-buitenlandchef, de Italiaanse Federica Mogherini, meteen na haar benoeming dat er niet alleen aandacht moet zijn voor het oosten van Europa, maar ook voor de instabiliteit in Noord-Afrika, met name Libië. En over de suggestie van Rasmussen, eerder deze week, dat Oekraïne op termijn lid zou kunnen worden van de Navo, toonde (ondermeer) minister van defensie Jeanine Hennis-Plasschaert zich not amused.

Diplomaat of politicus, misschien maakt het wel niet zoveel uit: het zijn uiteindelijk 28 lidstaten die doel en effectiviteit van de Navo bepalen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden