Een plotse leemte in de klas

De klas van juf Helen Borgstede op basisschool De Cirkel in Amstelveen. Ze kwam om bij de vliegramp. Beeld Werry Crone

Het gaat geleidelijk, in stappen, zegt rector Margot Prins van het Geert Groote College in Amsterdam. Middenin in de vakantie verloor die school een van haar leraren bij de ramp met vlucht MH17 en een paar dagen later al was er een bijeenkomst op school. Nu, bij de start van het schooljaar, wil de school vooral een 'positieve draai' geven aan haar verlies. "We willen vooral stilstaan bij de enorme bijdrage die Laurens van der Graaff heeft geleverd", zegt Prins. "Hij was een van de pijlers van de school."

Maandag eindigt de vakantie voor alle scholen in het noorden. Een tiental van hen is rechtstreeks getroffen door de vliegramp omdat er leerlingen of leraren van hen onder de slachtoffers waren. Hoe beginnen zij in deze omstandigheden aan het schooljaar?

"Nee, de startbijeenkomst met ons team gisteren ging niet over onze speerpunten of over passend onderwijs", vertelt directeur Fred van Oijen van basisschool De Cirkel in Amstelveen. Zijn school verloor leerkracht Helen Borgsteede. Meteen na de ramp kwamen ouders en andere betrokkenen bloemen en tekeningen neerleggen op het schoolplein, en die liggen er nog steeds. Ook op zijn school was er halverwege de vakantie al een bijeenkomst, door Van Oijen vanaf zijn vakantieadres in Italië geregeld.

Nu het schooljaar begint, wil Van Oijen vooral inspelen op de verschillende behoeftes van zijn leerlingen. "Jonge kinderen zijn met heel andere dingen bezig", zegt hij. "Maar er zullen er ook zijn met verdriet dat ze willen uiten. Daar geven we ruimte voor. En daarna weer aan de slag, want dat hebben kinderen ook nodig."

Stilteruimte
Die balans zoekt ook rector Ilse Top van scholengemeenschap de Lindenborg in Leek. Bij de ramp kwam het hele gezin van Merel van der Linde om. Zij had net haar havo-examen gehaald, haar broer Mark zou aan de brugklas beginnen en hun moeder was lang lid van de ouderraad. "We hadden een stevige verbinding met dit gezin."

De leerlingen van de Lindenborg worden maandag per jaarlaag opgevangen, vertelt Top, en hun mentoren houden 'ogen en oren goed open voor wat er loskomt'. Tot 26 augustus houdt de school een stilteruimte open, waar een boek ligt waarin leerlingen hun gedachten kunnen achterlaten.

"Maar we willen de rouw niet overdreven groot en zwaar maken", zegt Top. "Een dag van stilte met kaarsjes, dat past meer bij de emotie van een maand geleden, niet bij de emotie van nu."

Rouw kan iets dwingends krijgen, weet Top van een vorige keer dat een leerling overleed. "Toen hebben we geleerd: we moeten niet alleen aandacht hebben voor degenen die erg verdrietig zijn. Er zijn ook leerlingen die denken: ja, het is erg, maar ik wil ook gewoon aan het nieuwe schooljaar beginnen."

Hoe te herdenken?
Hoe moet een school omgaan met rouw? Speciaal voor scholen die te maken hebben met de vliegramp in Oekraïne heeft Slachtofferhulp Nederland een handleiding geschreven, 'De leegte in school'. Een paar tips:
- Stel een opvangteam samen.

- Ga met zijn tweeën op rouwbezoek bij de nabestaanden.

- Richt een herdenkingshoek in met een condoleanceregister.

- Houd de regie in contacten met de pers in eigen hand en sta geen pers toe bij bijeenkomsten met leerlingen en ouders.

- Praat na met leraren als de leerlingen naar huis zijn en vraag hoe het met iedereen gaat.

- Neem zo snel mogelijk de dagelijkse schoolroutine op. Routines geven structuur.

Abonnees lezen vandaag meer in Trouw: de reportage 'Jonge bomen, niet alleen om bij te rouwen' vanaf het Comenius College in Hilversum.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden