Een pijnlijk onderonsje

De zitting begon rustig, er waren geen getuige-deskundigen uitgenodigd. De laatste in die rij, de Amerikaanse militair historicus Bruce Menning, specialist op het gebied van de Sovjet krijgsgeschiedenis (vooral van de tsarentijd), was vertrokken en Demjanjuks verdediger Ulrich Busch begon een verklaring voor te lezen waaruit zou moeten blijken dat diens uitlatingen van nul en generlei waarde waren geweest.

Menning was geen specialist op het gebied van de Waffen SS, zoals diens Amerikaanse collega Charles Sydnor (die overigens ook op de wrakingslijst van Busch staat) en dus had het Hof hem alleen maar laten opdraven om het alibi van zijn cliënt te ondergraven. Menning had verklaard dat het hoogst onwaarschijnlijk was dat Demjanjuk anderhalf jaar in hetzelfde krijgsgevangenenkamp bij Chelm zou zijn geweest en ook kon het historisch niet kloppen dat hij zich daarna had aangesloten bij het leger van Vlasov of de Galicische divisies van Chandroek – hulplegertjes van de Wehrmacht in de laatste oorlogsmaanden – daarvoor klopten eenvoudig de door Demjanjuk opgegeven plaatsen en tijden niet.

Op zijn beurt nu hekelde Busch het gebrek aan kennis van Menning en helemaal ongegrond was diens kritiek niet. Een van de advocaten van de medeaanklagers, Cornelius Nestler, door Busch graag met professor Nestler aangesproken, riposteerde dat het betoog van Busch irrelevant was en dat het er niet toe deed of Demjanjuk wel of niet zo lang in Chelm (tot diep in ’44) gezeten had: vast stond immers, daar waren papieren bewijzen en een ooggetuigeverklaring voor, dat Demjanjuk zich vanaf oktober 1943 als kampbewaker in het KZ Flossenbürg bevond.

Busch liet Nestler begaan, het was eerder al tot een grote aanvaring tussen de twee gekomen. De kwestie-Flossenbürg staat vandaag op de agenda, als een archivaris van het Bundesarchiv originele stukken zal voorleggen die de mogelijke aanwezigheid van Demjanjuk in dat kamp zullen aantonen.

De ooggetuige waarop Nestler doelde is de 92-jarige Alex Nagorny, die ook kampbewaker was in Flossenbürg. Hij heeft in februari voor de rechtbank getuigd en daarbij overigens de man in het bed niet herkend als de man met wie hij ruim zestig geleden wacht gelopen zou hebben. Tegen Nagorny zelf, die in Beieren woont, loopt nu een vooronderzoek. Hij wordt in verbinding gebracht met het doodschieten van Joden in Treblinka.

De rechter bepaalde zich na de woordvoeringen van Busch en Nestler tot het voorlezen van relevante stukken. Hij las uit het Nederlands vertaalde documenten voor van de Amsterdamse burgerlijke stand, het bevolkingsregister en het Nederlandse Rode Kruis. En ineens kwamen daar weer de namen voorbij, en geboorte- en sterfdata, van joodse slachtoffers. Koopman, Wurms, Hellmann, Huffener, Westerveld, De Groot, Fransman. Tijdens het lezen maakte een smoezend verdedigingsduo onderling grapjes, pijnlijk om te zien – tot Nestler ze via de rechter tot de orde liet roepen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden