Een pestkop slaan? Je mag kinderen niet aanzetten tot geweld, maar toch...

Mag een pestslachtoffer haar belager in elkaar meppen? Nee, zeggen deskundigen. Al hélpt het soms wel.

Er zijn twee mogelijkheden, schreef etiquette-expert Beatrijs Ritsema vorige week aan de moeder van een achtjarig meisje, dat gepest wordt met het feit dat zij twee moeders heeft. Ofwel het meisje scheldt terug, ’liefst zo gemeen mogelijk’. Ritsema gaf er wat scheldsuggesties bij: „jouw moeder is een smerige rat / een vies varken / een takkenwijf”.

Mogelijkheid twee is volgens Ritsema: geweld gebruiken. Het meisje geeft de pester in kwestie – een achtjarig jongetje uit de buurt – een flinke vuistslag, een schop tegen zijn schenen of een krab in zijn gezicht. „Een spatje bloed is niet erg.”

Met dit advies raakte Ritsema een gevoelige snaar: via de Trouw-website en de e-mail kwamen zo’n honderd reacties binnen. Veel verontwaardigde, zoals van mevrouw Van der Does-de Bruin uit Hellevoetsluis: „Gericht klappen geven en stompen, hoe verzint u het! Er is al genoeg geweld en ruzie in de wereld.” Andere lezers noemden haar oog-om-oogbenadering ’onverantwoord’, ’schokkend’ en ’een heel slecht voorbeeld’.

Maar steunbetuigingen kreeg Ritsema ook. ’Verfrissend’, schreef Nicky uit Nootdorp: „Ik heb mijn zoon ooit hetzelfde aangeraden, zelfs met toestemming van de leerkracht. Hij heeft het helaas nooit opgevolgd.” De zoon van Lucky uit Zeeland deed dat wel: „Hij heeft de jongen net niet het ziekenhuis in geslagen en toen was het pesten klaar.”

De lezers van Ritsema’s rubriek zijn dus verdeeld. En de deskundigen? Hoe beoordelen zij haar – niet direct pedagogisch correct klinkende – advies? Zou dit meisje met een goed geplaatste vuistslag van haar kwelgeest verlost raken?

Laura, een medewerker van Pestweb, betwijfelt het: „Wij vinden wel dat het meisje weerbaar moet worden. Ze moet tegen dit jongetje zeggen: ’Ik vind het hartstikke stom wat je zegt, het is helemaal niet raar om twee moeders te hebben. Ik wil dat je stopt met je getreiter’. Maar ze moet geen geweld gebruiken. Dat is strafbaar.”

Met een klap of schop geeft het meisje haar pester bovendien zijn zin, zegt Laura. Want hij is uit op ruzie, hij wil dat ze boos wordt. Olie op het vuur dus, de mep van het meisje zou zijn gepest kunnen verhevigen.

Pestweb heeft een andere suggestie voor de moeder: ga naar de school van het jongetje, als zijn ouders niet willen luisteren. Of naar de wijkagent of de buurtcoach. Zoek, kortom, steun voor een geweldloze oplossing.

Daar is psychologe en pestdeskundige Alice Vlottes, die ’pesttrainingen’ voor leerkrachten verzorgt, het mee eens. „Ik zou nooit adviseren om geweld te gebruiken.” Conflicten los je op met woorden – dát moet volgens haar de boodschap zijn.

Laat het meisje vriendjes en vriendinnetjes optrommelen, laat haar de jongen verbaal van katoen geven, laat haar uitstralen dat ze ongenaakbaar is, dat zijn gepest haar niets doet. Met een beetje geluk druipt het jongetje dan af.

En zo niet, is een mep dan niet stiekem toch effectief? Tsja, zegt Vlottes: „Nogmaals: wij adviseren het dus nóóit. Maar ik hoor wel heel vaak van leerkrachten en ouders: dit kind werd jarenlang geterroriseerd, sloeg er één keer flink op los en dat deed het pesten stoppen.”

Beatrijs Ritsema begrijpt de afwijzende reacties. Maar ze neemt niets terug. „Natuurlijk horen ouders hun kinderen voor te houden dat het niet goed is om geweld te gebruiken, maar intussen wordt er in de wereld wél volop oorlog gevoerd. Er is een groot verschil tussen geweld als initiatief en geweld als zelfverdediging. Verbale agressie (pesten, treiteren, zuigen) kan op termijn enorme psychische schade aanrichten. Veel meer in ieder geval dan een paar gerichte klappen of schoppen.

Het is goed als een meedogenloos getergd kind de moed bij elkaar kan rapen om zich fysiek te weer te stellen tegen intimidatie en wreedheid. Zelf enig machtsvertoon aan de dag leggen is in een pestsituatie effectiever dan het inschakelen van autoriteiten. Soms lost geweld wel degelijk iets op.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden