Een perfecte jurk. Uit de printer

Een druk op de knop en huppakee daar komt je droomjurk uit de 3D-printer. Modeontwerper Pauline van Dongen is ervan overtuigd dat 3D-printing de modewereld gaat veroveren

SARAH-MIE LUYCKX

Paradoxaal genoeg is de mode-industrie een conservatief bolwerk, zegt de Arnhemse ontwerpster Pauline van Dongen. "Mode gaat over vernieuwing; bij fast-fashionketens als Zara en H&M worden om de paar weken nieuwe collecties geproduceerd. Maar voor innovatie is nauwelijks aandacht. De machines moeten blijven draaien, waardoor er bijna geen tijd is voor onderzoek en ontwikkeling."

Ondanks die trage industrie lijkt de opkomst van 3D-printing niet te stuiten. Bij 3D-printen maakt een printer van een digitaal model een driedimensionaal object. Over deze nieuwe technologie wordt wel beweerd dat ze een derde industriële revolutie zal veroorzaken, die niet alleen de luchtvaart, auto- en medische industrie maar ook de modewereld drastisch gaat veranderen.

Van Dongen (1986) is een van de voorlopers. Toen ze in 2010 afstudeerde aan de Arnhemse modeacademie ArtEZ, maakte ze samen met het bedrijf Freedom of Creation 3D-geprinte schoenen voor haar eindexamencollectie. Die bezorgden haar veel publiciteit omdat ze de eerste ter wereld waren. Tegenwoordig vervaardigt ze kledingcollecties voor haar eigen label die in Parijs worden verkocht, én kan ze haar avant-gardistische aspiraties kwijt op de Technische Universiteit Eindhoven. Daar doet ze, als eerste modeontwerper, promotieonderzoek naar de toepassing van technologie in kleding bij de faculteit Industrial Design. Ze werkt er onder meer aan haar Wearable Solar-jurk, die op de schouders zonnecellen bevat waarmee een mobiele telefoon kan worden opgeladen. Het is de uitdaging die jurk op zo'n manier te maken dat-ie modieus, draagbaar én goed te produceren is. 3D-printing is in dat proces heel bruikbaar, zegt Van Dongen. "Ontwerpers kunnen er kleine onderdelen mee maken, zoals de omhulsels van elektronica, zodat technologie optimaal in de kleding kan worden geïntegreerd. Doordat ze de prototypes zelf digitaal ontwikkelen en vervolgens printen, hoeven er niet eerst in een fabriek dure mallen te worden gemaakt. En dat is wel zo efficiënt."

Om buitenstaanders ervan te overtuigen dat kleding in de toekomst veel meer nuttige

functies kan krijgen dan slechts een - modieuze - omhulling van het lichaam, moet ze vaak praten als Brugman. "Ze vinden het toch een soort Star Wars waarmee ik bezig ben", zegt Van Dongen. "Maar het feit dat er veel belangstelling is voor de Google bril (draagbare computer in de vorm van een bril, red.) is een stap in de goede richting."

Ook 3D-printing geniet de laatste tijd uitbundige publieke belangstelling. 'Logisch', vindt Van Dongen, "mensen vinden het natuurlijk fascinerend om te zien hoe vanuit de spuitmond van zo'n printer laagje voor laagje een product wordt opgebouwd. Een beetje een hype is het wel. De techniek staat zeker voor wat de modewereld betreft nog in de kinderschoenen."

Dat er desondanks al spectaculaire resultaten mee zijn te behalen, illustreert het werk van modeontwerper Iris van Herpen, die net als Van Dongen is afgestudeerd aan ArtEZ. Sinds een paar jaar gooit de Amsterdamse hoge ogen in de internationale modewereld met haar gecompliceerde ontwerpen, die zonder de toepassing van ingenieuze 3D-technieken nooit het daglicht hadden gezien. Van Herpens betoverende creaties hebben haar naast veel media-aandacht inmiddels verschillende modeprijzen opgeleverd, plus de nodige lof. Het Amerikaanse weekblad Time riep in 2011 haar 3D-geprinte jurken uit als een van de beste vijftig uitvindingen van dat jaar. En Lady Gaga, Björk en Beyoncé - de allergrootste namen uit de popwereld - lenen zo nu en dan graag een ontwerp bij de Nederlandse.

"In esthetisch opzicht is het fantastisch wat Iris van Herpen doet", stelt Van Dongen onomwonden. "Maar het zijn showstukken voor op de catwalks, die veel weg hebben van harnassen - de modellen kunnen zich er nauwelijks in bewegen. We moeten de grenzen oprekken, zodat in de toekomst draagbare kleding wel mogelijk wordt. Daarvoor is de ontwikkeling van nieuwe, flexibele materialen nodig. Inmiddels kunnen er al onder meer glas, hout en edele metalen uit de 3D-printer komen, maar voor wat betreft kleding zijn we nog beperkt tot tamelijk hard nylon en rubberachtige plastics. Dat er straks wel comfortabele stoffen zullen zijn, is een kwestie van tijd. Neem het polyester waarvan tegenwoordig veel kleding wordt gemaakt; ook een plastic dat zich de afgelopen decennia heeft ontwikkeld tot een geweldig ademend materiaal."

"Daarbij moeten modeontwerpers die met 3D-printing aan de slag gaan nog een hoop leren", vervolgt ze. "Het vergt een andere manier van denken. 3D-geprinte kleding ontwerp en modelleer je rond een virtueel lichaam, zonder dat daar patronen en naden aan te pas komen. En even een proefmodel printen en vervolgens aanpassen, is niet mogelijk. Ook omdat de techniek momenteel nog veel te duur is om ermee op los te experimenteren."

Dat het ook voor de modewereld van belang is 3D-printing verder te ontwikkelen, is volgens Van Dongen evident. Ze ziet het als een alternatief voor de massaproductie, die kleding tot wegwerpartikel heeft gedevalueerd. "Dankzij 3D-printen en 3D-scannen - waarbij het lichaam nauwkeurig in kaart wordt gebracht - kunnen we perfect passende jurken en pakken maken die volledig op de wensen van de consument zijn afgestemd. Van zulke customized kledingstukken heeft iemand veel langer profijt en plezier. Die dank je niet af na een paar keer dragen. Bovendien is voor een jurk uit de printer geen vervuilend transport en kinderarbeid nodig."

Voorlopig is het toekomstmuziek. Maar Pauline van Dongen is ervan overtuigd dat 3D-shops in het straatbeeld zullen verrijzen. Daar kun je dan met een ontwerper je gedroomde unieke kledingstuk samenstellen, en die vervolgens laten printen. Het zal wat meer kosten dan een item van de Zara of H&M, maar moet tegen die tijd zeker betaalbaar zijn.

Ontwerpen van Pauline van Dongen en Iris van Herpen zijn nog t/m 18 januari te zien in het museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam in de expositie 'The future of fashion is now'. Ook hier ligt het accent op duurzaam ontwerpen.

undefined

3D-producten kopen

Op de draagbare 3D-geprinte jurk is het nog even wachten, maar er zijn al wel volop accessoires, gadgets en gebruiksvoorwerpen verkrijgbaar die met behulp van 3D-techniek zijn gemaakt. Je kunt bijvoorbeeld shoppen bij de online 3D-printservices Shapeways en I.materialise. Eerstgenoemde komt uit de koker van Philips en heeft vestigingen in Eindhoven en New York. Op Shapeways bieden inmiddels 10.000 designers hun ontwerpen aan, die van dertig verschillende materialen kunnen worden gemaakt. De internetonderneming beschikt daarvoor over een tiental manshoge 3D-printers, waarvan de meeste laagjes nylonpoeder op elkaar leggen die door een laser razendsnel worden gesmolten. Ook zijn er machines om de ontstane producten te polijsten en kleuren.

Voor wie zelf wil ontwerpen, is er de online community van Shapeways. Daar kunnen vragen worden gesteld aan ervaren 3D-ontwerpers, die je op weg helpen. Inmiddels zijn er ook 3D-printers voor privégebruik op de markt, vanaf circa 1200 euro. Om daarmee te werken, is niet echt makkelijk. Maar het laat zich raden dat ook daar verandering in komt.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden