Een paradijs voor vogels in de Rotterdamse haven

Rust voor vogels en andere dieren, in de haven van Rotterdam? Jazeker. Het is er stiller dan in een gemiddeld natuurgebied. Het Rotterdamse Havenbedrijf legt er eigen natuurgebieden aan, waaronder één voor vogels.

Wie het woord 'Vogelvallei' hoort denkt misschien aan een paradijs met kleurrijke bloemen, tropische temperaturen, hoge bomen, sierlijke vogels en bonte vlinders. Heel wat anders is de eerste indruk van de Vogelvallei op de Tweede Maasvlakte, een industriegebied van de Rotterdamse haven. Allereerst is het niet eens een vallei, maar een plas water met een eilandje in het midden. Verder is het er nog grauw, kaal en nat. Naast de Maasvlakteweg kunnen de vogels broeden en komen ze tot rust, tussen de rokende schoorstenen en de 24-uursindustrie. Ze vinden het er heerlijk.

Zo heerlijk zelfs dat de Vogelvallei is heringericht en uitgebreid, van vijftien naar eenentwintig hectare. Een historisch moment, vindt landschapsarchitect Hank van Tilborg. Hij is betrokken bij de herinrichting van de Vogelvallei en het ontwerpen van Maasvlakte Plaza, de nieuw te bouwen truckersparkeerplaats met verschillende voorzieningen naast de Vogelvallei. "Eigenlijk was de Vogelvallei altijd bedoeld als iets tijdelijks. Nu is besloten om dit tijdelijke gebied de permanente bestemming van natuurgebied te geven." De herinrichting betekent dat enkele stroken grond in een grotere plas water naast het bestaande eiland toegevoegd worden aan de Vogelvallei. Hier en daar groeit een beetje gras, maar er ligt vooral zand.

Tie Schellekens van het Havenbedrijf Rotterdam noemt het belangrijk om de Rotterdammer naar de haven te lokken. Daarom investeert het Havenbedrijf in dit vogelgebied. "Vroeger had iedereen wel iets met de haven. Of opa werkte er, of een broer, maar nu is dat niet meer. Met actief natuurbeheer wil het Havenbedrijf de Rotterdammer meer bij de haven betrekken, dan komen ze er misschien ook sneller werken." Dit betekent voor de Vogelvallei dat er kijkschermen komen. Dan kunnen de mensen kijken en hebben de vogels rust.

undefined

Stiller dan een natuurgebied

Rust? In de grootste haven van Europa? Jazeker. Het is er rustiger dan in een gemiddeld natuurgebied. Mensen hebben er niet veel te zoeken. Er is honderdtwintig kilometer aan fietspad maar er zijn geen terrassen of hondenuitlaatplaatsen. Er kan naar de vogels gekeken worden, maar moet de toeschouwer naar het toilet dan zal hij goed moeten zoeken.

De Vogelvallei kleurt nu nog vooral wit van de meeuwen. De haven kent de grootste kolonie kleine mantelmeeuwen van Europa. De kokmeeuw en zilvermeeuw zijn ook present, naast de kievit, wintertaling en verschillende soorten eenden en ganzen. Een kievit zit te broeden tussen het meeuwengeweld in. De meeuwen kwamen vanuit de duinen naar de haven, weggejaagd door vossen en recreanten. Wat als de vos naar de haven komt? Dan moet hij goed kunnen zwemmen, want de vogels zitten als prinsen en prinsessen op een kasteel, omringd door een ijskoude gracht.

Het industriegebied telt tienduizenden meeuwen en andere broedvogels. Mark Benders van Staro Natuurbeheer houdt ze nauwlettend in de gaten, in opdracht van het Havenbedrijf. Soms staat hij uren vogels te tellen.

De vallei is niet de enige plek waar ze zich thuis voelen. Benders wijst naar een grasveld met aan de ene kant de doorgaande weg en aan de andere kant een ingewikkelde installatie met veel buizen. "Binnenkort zitten er op dat grasveld wel vijfhonderd meeuwen te broeden." Het gebrek aan beschutting is voor de vogels geen probleem. "Mocht er een roofvogel komen, dan wordt hij door de hele kolonie aangevallen."

De Vogelvallei is verboden terrein voor mensen. Eens per jaar wordt het gras in de vallei gemaaid, om struikgewas te voorkomen. Want struikgroei betekent ratten en muizen, en dat betekent weer stress voor de vogels en gevaar voor de eieren. De vogels zouden dan wegblijven. Op de ene strook land groeit een beetje gras, op de andere komt riet, maar dat is het wel.

undefined

Gedragscode

Levert de combinatie van natuur en industrie dan nooit conflict op? Niet echt, zegt Robbert Wolf, adviseur natuur en milieu van het Havenbedrijf. "Je voorkomt conflicten door op tijd samen te werken. Daarnaast hebben we een ontheffing van het ministerie en een gedragscode. Bedrijven weten van tevoren dat ze zich hieraan moeten houden." In de haven geldt de flora- en faunawet, de natuur is er beschermd. Maar de functie van haven zal altijd voorop blijven staan. Dit betekent voor de betrokken biologen en natuurorganisaties dat er creatief geschipperd moet worden met beschikbare plekken, zodat er voor de natuur altijd ruimte zal zijn.

Er is veel meer natuur te beheren in het havengebied. Het Geuzenbos werd uitgedund om meer kans te geven aan de lagere planten, waar bijen dan weer van profiteren. De Taur- ossen, oerrunderen met enorme horens, hebben net gekalfd en in het Botlekbos wonen Exmoor pony's. Op leidingstroken (stukken waar leidingen onder de grond lopen) mag niet gebouwd worden, dus bloeien er bijzondere orchideeën en andere planten. Dat lokt weer insecten en kleine knaagdieren. De haven is een thuis voor duizenden konijnen, er is een jachtopziener om de populatie in toom te houden. Aangelegde paddenpoeltjes huisvesten honderden beschermde rugstreeppadden, visdieven broeden hun eieren uit op een houten vlot midden op het water.

De haven wordt groen

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden