Een parade van louter hoogtepunten

Dans
Gala 50 jaar Het Nationale Ballet, Het Nationale Ballet en gastsolisten, Gezien: 13 september, Het Muziektheater Amsterdam, Het jubileumseizoen van Het Nationale Ballet is ook te zien bij Pathé Cinemas in onder andere Den Haag, Rotterdam en Arnhem.

In het historische filmoverzicht van vijftig jaar Het Nationale Ballet (HNB) sprak oprichtster Sonia Gaskell (1904-1974) vanaf het filmdoek. Over Nederland van na de Tweede Wereldoorlog, een onbeschreven blad als het ging om ballet, en de mogelijkheden die dat bood om zonder last van klemmende tradities iets geheel nieuws te bouwen.

Tijdens het jubileumgala in het Muziektheater zijn we, in aanwezigheid van de balletminnende koningin, kroonprins en -prinses, op geweldige wijze getuige van wat daaruit is voortgekomen. Een parade van louter hoogtepunten, die stuk voor stuk iets zeggen over de evolutie van het gezelschap en de dans in Nederland: van zwart schaap tot balletnatie met geheel eigen signatuur.

We zien karakter, lef en innovatie in stukken van de zogeheten 'Drie Vans': Rudi van Dantzig, de choreograaf die dertig jaar de koers bepaalde, Toer van Schayk en Hans van Manen. Een duet uit Van Dantzigs 'Vier Letzte Lieder' (1977) laat zien waar hij 'zijn' HNB mee bezwangerde: expressie, inleving, geen dans zonder betekenis áchter de passen. Toer van Schayks 'Bartók pas de deux' (1987) heeft een sterke plastische uitdrukkingskracht en smeedt vriendschapsbanden met beeldende kunst. En Hans van Manens 'Trois Gnossiennes' (1982): barstensvol onderhuidse spanning, veel abstracter dan die andere twee 'Vans', en tegelijk onnavolgbaar helder.

We zien ook werk waar een belangrijke HNB-pijler op rust: balletvernieuwer George Balanchine, wiens neoklassieke schatkamer bij HNB in goede handen is. Duetten uit 'The Sleeping Beauty' en 'Don Quichot' maken duidelijk dat HNB met hulp van grote internationale balletnamen (Peter Wright, Alexei Ratmansky) de grote klassieke werken in de loop van zijn bestaan met smaak heeft opgefrist. De evolutie gaat voort in werk van huidig directeur Ted Brandsen en huischoreograaf Krzysztof Pastor; beiden duidelijk schatplichtig aan de HNB-bron waaraan ze zijn ontsproten, maar ieder doet er wel zijn 'eigen ding' mee.

Waar zou HNB staan zonder de solisten, zij die HNB smoel hebben gegeven? Dit gala was hún avond: Cédric Ygnace, Igone de Jongh, en de ronduit fenomenale Anna Tsygankova en Matthew Golding maakten er, samen met o.a. ex-HNB-dansers Sofiane Sylve en Yumiko Takeshima, een onvergetelijk feestje van. We hebben kunnen zien dat het pionieren, behalve in uniek repertoire, ook heeft geresulteerd in een technische standaard waarmee HNB in het buitenland prima voor de dag komt.

Op film vertelden BN'ers waarom ze HNB een warm hart toedragen. Vooral schrijver Arthur Japin maakte indruk: "Een lijf is er om bezield te raken. Dansen is loskomen van de werkelijkheid, om grenzen te kunnen overschrijden."

Vijftig jaar HNB: we hebben kunnen zien dat het goud was.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden