Review

Een originele en prikkelende 'Carmen'

De grote reclamestier van Osborne sherry waarvan er vele het Spaanse landschap (ont)sieren is dominant aanwezig in de laatste akten van de nieuwe 'Carmen'-productie van Opera Zuid. Het bordkartonnen beest staat op een verlaten parkeerplaats, waar zich even later zes oude auto's vol smokkelaars zullen verzamelen. Daarvóór voert een blote danser een imaginair stierengevecht uit; een uiterst originele verbeelding van de entr'acte-muziek die Bizet op dat moment in de opera componeerde.

In de Utrechtse Stadsschouwburg (Opera Zuid gaf daar dinsdagavond de tweede voorstelling in een reeks) gniffelde een tjokvolle zaal om deze blote toreador. Velen ontging kennelijk de link die regisseur Calixto Bieito daarmee legde met de Spaanse film 'Jamón, jamón', een parodie op de Spaanse maatschappij waarin gespierd, naakt machismo en die Osborne-stier veelvuldig voorkomen. Ook deze 'Carmen' toont ons de bikkelharde mannenmaatschappij waarin soldaten en stierenvechters het voor het zeggen hebben en op wie vrouwen verliefd worden.

Tekenend is het openingsbeeld waarin op een kaal kazerne-terrein een peloton exercitie houdt. Om hen heen moet een bijna naakte man voor straf hardlopen; een duurloop in de hete zon tot hij er letterlijk bij neervalt. Deze agressieve opening krijgt vervolg gedurende een voorstelling met veel handgemeen. Een paar uur later dondert de reclamestier met veel geraas om. Op het moment dat die met een klap de toneelvloer raakt en Carmens waarzegkaarten dwarrelend in de orkestbak worden geblazen, zet het orkest de opzwepende beginmuziek van de vierde akte in. IJzersterk.

Aan het slot wordt de dode Carmen als een verslagen stier door Don José over het toneel gesleept. Deze Carmen heeft het onderspit moeten delven omdat zij als vrouw te veel haar mannetje stond. Regisseur Calixto Bieito beeldt dat direct mooi uit bij Carmens opkomst met de andere meisjes uit de sigarettenfabriek; zij zondert zich af om in een telefooncel iemand te bellen (zeer waarschijnlijk een minnaar). Deze Carmen hoort niet bij deze meiden die voor stoere toreadors gillen; zij bevecht en overwint mannen op hun eigen terrein.

Met hele simpele middelen weet Bieito veel sfeer op te roepen. Na zijn desastreuze regie bij Opera Zuid van Haydns 'Il mondo della luna' vorig jaar, revancheert de regisseur zich met een originele, sterke 'Carmen' die heel wat prikkelender is dan de flauwe, futloze enscenering die De Nederlandse Opera vorig seizoen van Bizets meesterwerk bracht. En hoewel de zangers niet allemaal evenveel overtuigen met hun stem, zijn ze wel allemaal als personage geloofwaardig. Je snapt best dat deze Carmen valt voor de soldaat José, om hem even later weer net zo makkelijk te laten vallen voor stierenvechter Escamillo.

Het Limburgs Opera Koor en het Zuidelijk Theater Koor lijden aan wat stralingstekort in de tenorengroep, maar het enthousiasme van de zangers leverde hen terecht een open doekje op. Bieito plaatste hen tijdens de opkomst van de stierenvechters aan de toneelrand, de zaal inkijkend en zwaaiend alsof daar de optocht was. Simpel, maar erg aanstekelijk. Onder leiding van David Jones speelde het Limburgs Symphonie Orkest met veel elan en met dramatische kracht.

In de dragende Carmenrol was de Franse mezzo Annie Vavrille een begrijpelijke keuze. Ze ziet er fantastisch uit en speelde haar vamp-rol met verve. Een vreemde druk in het middenregister maakte haar stem minder aangenaam, maar in de hoogte straalde zij echte girlpower uit. Ana Rodrigo (Micaëla) is geen slechte zangeres, maar het was hoorbaar hoe moeilijk deze rol eigenlijk is. De Rus Youri Alexeev (Don José) is niet de fijnzinnigste tenor, zijn Frans is abominable, maar hij kan een toon (ook pianissimo) uitzingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden