Een oproep voor Lady Penelope via de theepotradio

Festival in Haags Filmhuis, Theater a/h Spui en World Wide Video Centre. Met o.a. op 20-2 'Thunderbirds fab - the next generation' van Brits Mime Theatre Project, 26-2 Sylvia Anderson signeert autobiografie 'Yes, M' Lady', demonstratie Supermarionation. Van 27-2 t/m 1-3, van 12-24 uur tv-afl. en speelfilms. Expositie van requisieten, poppen en kleding. Inl. 070-365 60 30.

Alex van der Wyck is de organisator van het 'Andersons Are Go!'-festival dat morgenavond begint in het Haags Filmhuis en Theater aan het Spui. Dit retrospectief staat in het teken van de poppenseries die Gerry en Sylvia Anderson tussen 1956 en 1969 maakten voor televisie en bioscoop.

Het Britse echtpaar had het grootste succes met 'Thunderbirds', twee speelfilms en een tv-serie met levensechte marionetten en spectaculaire effecten. Maar zij waren ook verantwoordelijk voor series zoals 'Captain Scarlet', 'Stingray', commercials en videoclips. Bovendien voerden ze een merchandising-campagne waar Walt Disney jaloers op kon zijn.

Van der Wyck: “Ik loop al zeven jaar met het idee om de Andersons-series op een bioscoopscherm te laten zien. Maar de tijd was er niet rijp voor in Nederland. Als ik het over de Anderson-poppen had, gingen mensen ze meteen nadoen met van die spastische bewegingen.”

Tijdens een bezoek aan Groot-Brittannie ontdekte Van der Wyck een tijdschrift met een foto van Thunderbird 2 op de omslag. Hij kwam zo in contact met een fanclub die hard werkte aan een revival. Dat lukte; de BBC ging de 32 afleveringen opnieuw uitzenden en de speelgoedwinkels stonden weer vol met puzzels, posters, videospelletjes en bouwpakketten.

De rage sloeg al snel over naar Australie, Japan en de Verenigde Staten. Nederland bleef achter, maar sinds de AVRO 'Thunderbirds' herhaalt gaat het hard. Kleuters en dertigers zitten op zaterdagavond om een paar minuten voor zeven weer klaar voor: 'Five, four, three, two, one. . . . Thunderbirds are go!'

De serie gaat over een reddingsorganisatie onder leiding van miljonair Jeff Tracy. In de geest van de jaren zestig heeft deze zijn vijf zonen vernoemd naar astronauten. Vanaf een lanceerbasis op een eiland in de Zuidzee snellen zij in hun ruimtemachines naar de grote gevaren van het jaar 2026. Bruggen storten in, auto's vliegen in brand en vliegtuigen vallen te pletter. Maar bloed vloeit er nooit. Op de voorhoofden van de onverschrokken poppen staan hoogstens wat zweetdruppels.

In dat opzicht verschilt 'Thunderbirds' nog niet eens zoveel van spionageseries die gelijktijdig werden gemaakt, zoals 'Mission Impossible' en 'Batman'. Het bijzondere zit 'm meer in de afwijkende stijl en benadering. Van der Wyck: “De serie is doordrenkt van een groot optimisme over de technologie. Als je met je supersonische auto te dicht langs de wegrichel rijdt, bel je gewoon even International Rescue. Die trekt je wel weer uit de afgrond.”

Het futuristische element in 'Thunderbirds' is inmiddels wat achterhaald. De gestroomlijnde ruimtevaartuigen kunnen er nog mee door, maar de Mondriaanjurk van Lady Penelope en de oranje meubelen in het huis van Jeff Tracy zijn eerder typerend voor de jaren zestig.

Marionetten die konden praten waren wel een doorbraak. Een lid van het Andersons-team had daar een techniek voor ontwikkeld die bekend werd onder de naam Supermarionation. Via een schakelaar in het achterhoofd kon de onderlip van de poppen bewegen, terwijl een ander mechaniekje de ogen liet draaien.

Die truc was voor het eerst te zien in een andere serie van de Andersons, die tussen 1962 en 1964 op het Nederlandse scherm werd vertoond: 'Four Feather Falls'. Maar bij Thunderbirds vielen de klapperende kaken pas goed op. Alex van der Wyck: “Hoe vaak ik dat praten niet voor de spiegel heb geoefend!”

Nog een verbetering ten opzichte van eerdere series was de vervanging van zichtbare draden door flinterdunne staaldraden aan hoofd en handen. Alleen het lopen bleef een probleem, omdat de draden vastzaten aan de knieen. Het leek daardoor net of de poppen een huppeltje maakten. De Andersons waren daar zo ontevreden mee dat ze de rijdende stoelen, zweefauto's en andere geavanceerde transportmiddelen lieten aanrukken. Zij suggereerden daarmee dat lopen niet meer nodig was in het jaar 2026.

De meest kleurrijke figuur van de serie is Lady Penelope. Deze geheim agente woont met haar butler - een ex-crimineel op het rechte pad - in Londen. Als het tijd is om in te grijpen, krijgt zij een oproep via de theepotradio. Zij stapt dan in haar roze Rolls Royce met machinegeweren en een rookgordijn (net als James Bonds vervoermiddel in de gelijktijdige 'Goldfinger'-film).

Alex van der Wyck: “Lady Penelope is op en top een Britse dame. Als bandieten haar vastbinden, begint ze niet hysterisch te gillen. Ze zegt gewoon: 'I don't mind that' en slaat via haar spiegeltje alarm. Eigenlijk is Lady Penelope heel feministisch.”

De Britse televisiemaatschappij was daar aanvankelijk niet zo tevreden over, maar de kijkers reageerden enthousiast. Ze stuurden Lady Penelope zoveel fanmail, dat de vrijgevochten pop een eigen tijdschrift kreeg. Niemand die erover viel dat zij onmogelijk kon reageren op brieven uit vroegere tijden.

De andere personages hebben allemaal een Amerikaans accent. Dat is om commerciele redenen zo verordonneerd: de Andersons hadden klachten gekregen dat het Amerikaanse publiek hun vorige series slecht verstond. Bovendien lag het voor de hand om de serie een Amerikaans tintje te geven. De makers leefden tenslotte in de Space Age.

In latere serie kwamen nog levensechtere poppen, nog meer zweet en zelfs bloed voor. Maar het grote succes was voorbij. Gerry en Sylvia Anderson gingen in 1975 uit elkaar en verkochten de rechten aan een Amerikaanse tv-maatschappij. Geen van beiden vermoedde toen dat hun creatie tijdloos zou blijken. Afgezien van het slome aftellen dan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden