Een ontspannen klimaatdiscussie? Die kan premier Rutte vergeten

Beeld Tom Janssen

Twee planbureaus melden vandaag of het klimaatakkoord volstaat om de Nederlandse CO2-uitstoot te halveren. Een pikant moment. Met de verkiezingen in zicht, staat de oppositie op scherp.

Mark Rutte deed maandagavond op de radio een dringend, haast smekend beroep op de oppositie: “Laten we de klimaatdiscussie met enige ontspanning voeren”. De premier wees er in de uitzending van ‘Dit is de Dag’ op dat Nederland nog 31 jaar de tijd heeft om aan de afspraken uit het klimaatverdrag van Parijs te voldoen. Er is, wat hem betreft, nu geen reden voor oververhitte debatten die ‘de mensen angst aanjagen’.

Rutte weet: die felle discussies komen er wel degelijk. Deze week nog.

Vanmiddag presenteren het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Centraal Planbureau (CPB) een analyse van de honderden klimaatvoorstellen uit de polder. Eind 2018 hebben overheid, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties een concept-klimaatakkoord gesloten, dat moet leiden tot 49 procent CO2-reductie in 2030. De rekenmeesters van PBL en CPB maken vandaag bekend of deze plannen toereikend zijn.

Dit nieuws komt op een pikant moment. Over exact een week mag Nederland naar de stembus voor de Provinciale Staten, door GroenLinks al omgedoopt tot klimaatverkiezingen. De fractievoorzitters van de oppositiepartijen zullen, mochten de voorstellen die nu op tafel liggen onvoldoende zijn, onmiddellijk aandringen op actie van het kabinet. “De klimaatdiscussie lijdt al te lang aan een gebrek aan politiek leiderschap”, zegt de woordvoerder van Jesse Klaver.

Bij somber nieuws van de planbureaus dreigt tweespalt in de coalitie. D66 en ChristenUnie hebben haast met het klimaatbeleid, CDA en VVD minder. Vooral voor Rob Jetten (D66) staat er veel op het spel. De nieuwe fractievoorzitter profileert zich nadrukkelijk op dit thema, veel meer dan zijn voorganger Alexander Pechtold ooit heeft gedaan. Het leidde ertoe dat VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff collega Jetten onlangs wegzette als ‘drammer’.

Geen rust voor Rutte

Het klimaat zal, of premier Rutte dat nu leuk vindt of niet, de komende politieke week domineren. De oppositie wil donderdag al een Kamerdebat over de doorrekeningen van de planbureaus. Het is twijfelachtig of de coalitie daar iets voor voelt. Dijkhoff: “Partijen zijn kennelijk op zoek naar een paar extra zeteltjes. Laten we hier vooral niet in verkiezingstijd een nummertje van maken.”

De coalitiepartijen willen graag de tijd nemen om zelf tot een klimaatakkoord te komen. Als vandaag uit de analyse blijkt dat die 49 procent CO2-reductie niet haalbaar is, zijn aanvullende plannen nodig. Mogelijk zet het kabinet de ‘klimaattafels’ in de polder, onder leiding van Ed Nijpels, opnieuw aan het werk. Het is ook denkbaar dat Rutte en minister Eric Wiebes (economische zaken) het heft in eigen hand nemen.

Ook als de coalitie deze week geen trek heeft in een Kamerdebat, zal de klimaatdiscussie in alle hevigheid en op diverse podia losbarsten. Vanavond schuiven Klaver, Jetten en Thierry Baudet (Forum voor Democratie) aan bij ‘Nieuwsuur’. Vrijdag treffen Klaver en Sybrand Buma (CDA) elkaar bij ‘Pauw en Jinek’.

GroenLinks zal de druk op het kabinet maximaal willen opvoeren. “Het klimaatakkoord had er vorig jaar zomer al moeten liggen”, zegt de woordvoerder. Verdere vertraging vindt de partij onverantwoord. GroenLinks gaat ervan uit dat de coalitie als gevolg van de verkiezingen de meerderheid in de Eerste Kamer kwijtraakt en de oppositie hard nodig heeft voor haar plannen. Klaver verwacht dan een uitnodiging van het kabinet om direct mee te praten over het klimaatakkoord. Hij wil Rutte zijn rust niet gunnen.

Waar moeten we op letten?

Daling CO2-uitstoot
Hoe ver daalt de CO2-uitstoot dankzij alle plannen uit het ­klimaatakkoord? Dat is de hamvraag. De bedoeling is dat alle maatregelen leiden tot 49 procent CO2-reductie in 2030. Die opdracht kregen de onderhandelaars, verspreid over vijf sectoren, mee. De energiesector en industrie moeten het meest ­bijdragen aan CO2-daling. Van landbouw, huizen en verkeer wordt minder gevraagd. De (bijna) halvering van broeikasgas komt uit het regeer-­akkoord. Nederland heeft dit CO2-doel nodig om te kunnen voldoen aan het Parijs-­akkoord. Daarin beloofden alle landen om in 2050 uitstoot tot vrijwel nul terug te brengen, om zo het klimaatprobleem te beteugelen.

De rekening thuis
Klimaatbeleid zal iedereen financieel raken, dat staat vast. Op welke manier, dat verschilt flink. Wie spaargeld heeft en duurzamer wil leven, kan financiële voordeeltjes en subsidie uit het klimaatakkoord benutten, bij de aankoop van een stekkerauto of warmtepomp. Maar de massa die moet sparen zal meer opzien tegen de kosten. Het klimaatakkoord wil de pijn verdelen. De planbureaus moeten inzichtelijk maken of burgers inderdaad niet onevenredig op kosten worden gejaagd, ook niet bij een verhoogde gasprijs. Het kabinet zweert bij klimaatbeleid dat voor iedereen ‘behapbaar en betaalbaar’ is. Alles wat de planbureaus over de kosten zeggen, zal met extra aandacht worden gelezen. 

Wat betaalt industrie?
Kosten voor grote vervuilers trekken ook de aandacht vandaag. Volgens de industrie is er een prima CO2-heffing voor bedrijven bedacht. Afgesproken is een systeem van boetes en beloningen (bonus-malus). Daarbij moeten de vuilste ­fabrieken tientallen euro’s per ton CO2 betalen, terwijl de schoonste bedrijven geld ­ontvangen. Dat systeem is een farce, aldus milieuorganisaties. De boete kan dankzij de spelregels altijd 0 euro worden. Met dit CO2-plan zal de industrie nooit verduurzamen, aldus de boze milieubeweging. Of dat klopt, moeten de planbureaus vandaag onthullen. Het keek, op verzoek van het kabinet, ook naar een malus van 100 euro per ton CO2

Lees ook:

Wie gelooft Haagse cijfers nog? Nu ligt ook Klimaatakkoord onder vuur

Na de fout rond de energierekening ligt het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) onder vuur. Tot voor kort gold het PBL als de onomstreden rekenmeester van het kabinet.

Hoe groen zijn de klimaatafspraken?

Ondanks afhaken van milieuclubs en FNV ligt er een klimaatplan. Het is een tussenstap, geen slotakkoord.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden