Een ongerieflijk feestje voor de Duitse grondwet

ANTOINE VERBIJ

De Duitse grondwet heeft de pensioengerechtigde leeftijd bereikt. Ze werd 65 jaar geleden geschreven. Voor de Duitsers is de verjaardag van de grondwet nog altijd reden tot feest. De wet uit 1949 maakte definitief een eind aan de rechtswillekeur die in Hitlers Derde Rijk heerste en behoort nog altijd tot de modernste ter wereld.

Elk jaar vindt er in het belangrijkste parlement, de Bondsdag, een stemmige bijeenkomst plaats om de verjaardag te vieren. Midden in de arena staan de stoelen opgesteld voor de vertegenwoordigers van de belangrijkste constitutionele organen: het Constitutionele Hof, de Bondsraad (een soort Eerste Kamer), de bondspresident (Gauck) en de regering (Merkel).

Plus nog een stoel voor de jaarlijks wisselende feestredenaar. Die redenaar was dit keer de Duits-Iraanse schrijver en islamoloog Navid Kermani (46). In Duitsland geboren en getogen en houder van zowel de Duitse als de Iraanse nationaliteit. Maar voor een aantal parlementariërs was de rede helemaal niet zo feestelijk.

De fijngebouwde en fijnzinnige Kermani las met een mooie, zachte stem zijn toespraak voor. Hij begon met een literaire analyse van de beroemde eerste twee zinnen van de grondwet. "De waarde van de mens is onaantastbaar", luidt de eerste zin, en de tweede: "Haar te waarderen en beschermen is de verplichting van alle staatsinstellingen."

"Een paradox", meende Kermani, "want wanneer de waarde van mensen inderdaad onaantastbaar is, heeft ze ook geen bescherming nodig". Menig parlementslid begon onrustig te verzitten. Toch hebben beide zinnen, vervolgde Kermani, 'louter door de macht van het woord' een werkelijkheid geschapen die men in 1949 niet voor mogelijk had gehouden.

Kermani zong onder meer een loflied op SPD-kanselier Willy Brandt. Hij vertelde over de tranen die diens knieval in 1974 in het voormalige getto van Warschau nog altijd bij hem oproepen. Veel bijval vanaf de SPD-banken, ongedurig getwitter in de banken van CDU en CSU. "Waarom noemt hij onze Adenauer niet, grondlegger van de Bondsrepubliek?"

Toen kwam Kermani op het grondwettelijke asielrecht. Het desbetreffende artikel is in de loop der jaren zo verminkt 'dat Duitsland het grondrecht op asiel praktisch heeft afgeschaft'. In de banken van de Groenen en de Linkspartij applaudiseerde men enthousiast, uit de banken van de CSU stapten een paar mensen op en verlieten de zaal.

Ineens was het allemaal niet zo feestelijk meer. Daar veranderde Kermani's laatste zin weinig aan. "Namens mijn inmiddels 26-koppige immigrantenfamilie maak ik een diepe buiging: Duitsland, bedankt!"

Conservatieve politici twitterden boos dat Duitsland van alle landen in Europa de meeste asielzoekers herbergt.

Het linkerblok in de Bondsdag was toen al opgestaan om Kermani met een staande ovatie te belonen. Traag verhieven zich ook de christen-democraten om de spreker eer te bewijzen. Omid Nouripour, Bondsdaglid van de Groenen en evenals Kermani van Iraanse afkomst, twitterde: "Ik heb zelden zo gehuild als bij deze te gekke redevoering!"

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden