Een onderwijzend Christuskind met openvallend hemdje

Maria met het kind Jezus op de arm. Zo worden ze al eeuwenlang afgebeeld. Dit houten beeld uit de vijftiende eeuw toont een zittende Maria en een staand Christuskind, wat maar zelden voorkomt. Museum Catharijneconvent in Utrecht spreekt daarom van een 'unieke aanwinst van nationaal belang'.

Er zijn meer dingen bijzonder aan dit 28 cm hoge beeld. Zo valt het hemdje van Jezus open, waardoor oorspronkelijk zijn geslachtsdeel zichtbaar was. Dat is later verwijderd, waarschijnlijk uit preutsheid. Deze pose is volgens kenners mogelijk een verwijzing naar de besnijdenis, waarvoor in de late Middeleeuwen een grote verering bestond. Opvallend is ook dat Jezus zijn hand op het boek legt dat Maria vasthoudt, en zich daarmee lijkt te presenteren als een onderwijzer.

De aanwinst, aangekocht op de kunstbeurs Tefaf in Maastricht, is nu te zien op de tentoonstelling 'De zomer van Herman Pleij'. Pleij is neerlandicus, gespecialiseerd in de Middeleeuwen en bekend door zijn optredens op tv, bij onder meer 'DWDD'. Als BN'er mocht hij van het museum een expositie inrichten met laat-middeleeuwse kunst. Pleij gaf dit beeld de titel 'Met openvallend tuniekje leest Jezus ons de les'. In zijn toelichting gaat hij in op de fixatie op de genitaliën van Jezus in de Middeleeuwen.

Het is niet bekend wie dit beeld heeft gemaakt, maar het lijkt sterk op het werk van de Utrechtse beeldhouwer Adriaen van Wesel (ca. 1417-1490). Maria beeldde hij altijd af met een eivormig gezicht en golvende haren met de scheiding in het midden. Dat is ook hier het geval, wat erop wijst dat het gemaakt is door een kunstenaar uit de directe omgeving van Van Wesel.

Het Catharijneconvent heeft de aanwinst gekocht met steun van de Vereniging Rembrandt, het legaat van Koos Bogaards en vrienden en familie van oud-directeur Henri Defoer.

'De zomer van Herman Pleij' duurt t/m 4 september.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden