OpinieDemocratie

Een nieuwe politieke arena zou de debatcultuur goed doen

De Tweede Kamer wil de oude zaal met de groene bankjes weer in ere herstellen. Vervang dan direct de huidige zaal door deze mooie debatarena, zegt Daniël Boomsma, onderzoeker aan het Instituut voor Publieke Waarden.

Vorige maand pleitte SGP-Kamerlid Roelof Bisschop per motie voor herstel in oude staat van de Oude Zaal van de Tweede Kamer, inclusief de groene zetels. Sinds het parlement in 1992 is verhuisd, wordt de zaal alleen nog voor recepties en lezingen gebruikt. Aanleiding voor Bisschop is de aanstaande verbouwing van het Binnenhof.

Eind november werd bekend dat een Kamermeerderheid het voorstel van Bisschop steunt. Maar waarom de Tweede Kamer niet weer verhuizen naar de Oude Zaal? Dat zou een uiterlijke verbetering zijn. In 1919 ontwierp architect Berlage een indrukwekkende politieke arena. De bouw daarvan vond de regering toen te duur. Nu heeft het Nederlands parlement een van de minst indrukwekkende plenaire vergaderzalen van het Europese continent.

Regering kijkt letterlijk neer op parlement

Belangrijker: verhuizing naar de ­oude zaal is een democratische stap vooruit. De indeling van de huidige zaal bevordert niet het vuur en de levendigheid die bij een gezonde democratie horen. Voormalig D66-leider Alexander Pechtold stelde eens: “In de oude zaal was de camera te gast, maar in de huidige zaal zijn wij, de politici, te gast.” Het ontbreekt aan een fatsoenlijke debatopstelling, zoals in het Britse Lagerhuis. De zaal is veel te breed, waardoor parlementariërs ver van elkaar af zitten.

Daarbij spreekt uit de inrichting van de huidige zaal een problematische opvatting van de verhouding tussen regering en parlement. Het parlement is het hoogste democratische orgaan, maar de regering zit op een verhoging. Om de regering aan te kunnen spreken, moeten Kamerleden vanaf de voorste zetelrij omhoog kijken. Ministers en staatssecretarissen kijken letterlijk neer op de volksvertegenwoordiging. Staan Kamerleden op het spreekgestoelte, dan moeten ze het hoofd naar links wenden. Bovendien kunnen zij elkaar bij de interruptiemicrofoon niet direct aankijken. Dat leidt vaak tot klungelig gedraai. In haar eigen huis wordt het de controlerende macht moeilijk gemaakt om onbeschroomd de uitvoerende macht het vuur aan de schenen te leggen. De Oude Zaal was beter. Alleen de zitbankjes waren krap.

Mocht het blijven bij het weer in oude staat herstellen van de Oude Zaal, dan zou het goed zijn naast de bestaande plenaire zaal een extra vergaderzaal in te richten. Een nieuwe politieke arena alleen is geen garantie voor behoud van de democratie, maar het zou de debatcultuur in onze nationale vergaderzaal goed doen.

Lees ook:
De verbouwing van het Binnenhof is net een reality-soap

Het Binnenhof is hard toe aan renovatie. Daar is iedereen het wel over eens. Maar hoe, door wie, wanneer? Verbouwen is emotie. Die is er volop in het Haagse, concludeerde politiek redacteur Wendelmoet Boersema eerder dit jaar. En dan te bedenken dat de verbouwing zelf nog niet eens is begonnen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden