Reportage

Een nieuwe Navo-basis waar nu nog vliegtuigen verroesten, daar hoopt Albanië beter van te worden

Het militaire vliegveld van Kucova, dat wordt omgevormd tot een hypermoderne Navo-luchtmachtbasis. Beeld REUTERS

Een nieuwe Navo-basis in Albanië moet meer voorspoed en banen brengen. Maar het is nog de vraag wie er zal profiteren van de komst van de militairen. 

Taxichauffeur Skender Caushi (56) hangt loom over het portier van zijn oude Mercedes. Maar als de Navo-basis die hier binnenkort moet verrijzen ter sprake komt, gaat hij rechtop staan. “Natuurlijk is die goed voor Kucova”, zegt hij.

Verderop ziet hij de vergane glorie liggen van wat ooit de grote elektriciteitscentrale was, waaromheen het Albanese stadje van 31.000 inwoners zich de vorige eeuw ontwikkelde. Sinds de centrale na de val van het communisme in de jaren negentig verwoest werd, staan alleen delen van de gevel nog overeind, net als een schoorsteen en een koeltoren.

“Die Navo-militairen komen straks koffiedrinken in de stad en eten in restaurants”, dagdroomt Caushi. Op het modderige stuk land waar zijn taxi staat, hangt een penetrante lucht; in Kucova werd in 1928 de eerste olie van het land gevonden. Die wordt nog steeds op bescheiden schaal gewonnen, maar overal in en om de stad herinneren de werkloze ja-knikkers aan betere tijden. “Met de komst van de Navo-basis kan het hier alleen maar beter worden.”

Roest

Nu nog staan er op het militaire vliegveld van Kucova oude Sovjet-toestellen weg te roesten, maar premier Edi Rama kondigde in de zomer aan dat het de komende tijd zal worden omgevormd tot een hypermoderne luchtmachtbasis van de Navo, de eerste op de westelijke Balkan. Albanië is sinds 2009 lid. Het bondgenootschap bevestigt een eerste investering van 50 miljoen euro, die de basis geschikt moet maken voor zaken als bewaking van het luchtruim en bevoorrading, bijtanken en logistieke ondersteuning van vliegtuigen. Later worden er mogelijk ook toestellen gestationeerd.

De keuze voor Kucova komt niet uit de lucht vallen, vooral dankzij de gunstige geografische ligging in een grote vlakte met het hele jaar door gunstige weersomstandigheden. Dat zag het streng-communistische regime destijds ook al. Het liet politieke gevangenen in de jaren vijftig een vliegbasis aanleggen, met steun van de Sovjet-Unie. Ze stopten dynamiet onder de grond om de boel op te kunnen blazen, mocht de basis in vijandige handen terechtkomen. Kucova werd militair gebied, ging op slot en kreeg officieel de naam Stalinstad.

Dat duurde tot de val van het communisme in. Het verval trad in en de basis werd deels verwoest en geplunderd. In 2005 besloot het leger de 224 stokoude MiGs voortaan aan de grond te houden. Het grootste deel werd verkocht. De 88 overgebleven toestellen staan nu op lekke banden te verroesten. In de struiken tussen de taxi- en landingsbaan grazen groepjes schapen.

Op papier

“De Albanese luchtmacht bestaat alleen op papier. We moeten er van de grondwet nou eenmaal een hebben”, zegt Redion Qirjazi, defensieonderzoeker bij het Instituut voor Democratie en Bemiddeling in de hoofdstad Tirana. “De hoop is dat de komst van de Navo-basis voor een impuls zorgt, maar er is nog maar weinig bekend over wat er precies gaat gebeuren. De overheid is niet scheutig met informatie.”

Behalve de gunstige geografische ligging noemt hij nog een andere reden dat het oog van de Navo op Kucova is gevallen: de uiterst goede banden tussen de VS en Albanië en de populariteit van het bondgenootschap in het Balkanland. Bij toetreding was maar liefst 95 procent van de Albanezen voorstander. “Dat vind je nergens anders in de regio. En laten we eerlijk zijn, als de VS iets willen binnen de Navo dan gebeurt het. Daarvan profiteert Albanië ook.”

Het ministerie van defensie benadrukt in een verklaring het belang voor de hele regio. “We denken dat een grotere aanwezigheid van de Navo meer vrede, veiligheid en stabiliteit met zich meebrengt. Door de indringers die onzekerheid, verdeeldheid en spanningen willen zaaien buiten de deur te houden.”

Op de vraag op wie ze daarmee doelt, zegt een woordvoerster dat ze niemand specifiek in gedachten heeft. Maar er zijn legio aanwijzingen dat ook Rusland probeert zijn greep op de westelijke Balkan te versterken. “Deze strategische investering van de Navo tilt ons leger naar een nieuwe standaard”, vervolgt ze. “En zonder twijfel biedt ze nieuwe kansen voor de economische en sociale ontwikkeling van het gebied rondom de basis.”

Vergane glorie: de elektriciteitscentrale van Kucova. Beeld Thijs Kettenis

Schroot

In Kucova moet Majlinda Spahiu (53) dat nog zien. Tot een jaar of dertig geleden werkte ze op de luchtmachtbasis en zette ze stempels op banden die er geproduceerd werden. Ze kwam op straat te staan toen het communistische regime viel. Nu handelt ze in schroot. “Nieuwe banen, ja, maar voor wie? Voor buitenlandse militairen? Of voor vriendjes van politici?”, vraagt ze zich af in kleine kantoortje. Ook zij heeft uitzicht op het karkas van de elektriciteitscentrale. Daar komt haar man aangereden in een vrachtwagentje, met in de laadbak weer een lading afgedankt metaal. “Ik geloof niet dat het voor ons iets uitmaakt. Wie weet voor toekomstige generaties.”

Lees ook:

Albanië blikt liever niet terug

Ruim 25 jaar na de val van het communisme zwijgen veel Albanezen over het verleden van hun land. Twee schrijvers proberen daar tegen de klippen op verandering in te brengen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden