Een nieuwe markt: hoe een drone een drone vangt

Beeld Delft Dynamics

Het aantal meldingen van illegaal droneverkeer neemt hand over hand toe. Dat biedt kansen voor bedrijven die de onbemande vliegtuigjes uit de lucht kunnen plukken.

De drones die het vliegverkeer bij luchthaven Gatwick in Groot-Brittannië in december drie dagen plat legden, maakten waarschijnlijk voorgeprogrammeerde vluchten en daardoor konden de luchthaven en de politie ze niet opsporen. Dat vermoeden uit Siete Hamminga, de oprichter en directeur van Robin Radar Systems uit Den Haag, een van de weinige ondernemingen in de wereld die radarapparatuur heeft ontwikkeld om dit soort drones wel op te sporen in gebieden waar ze verboden zijn en gevaar opleveren.

Het opsporen en onderscheppen van illegale gevaarlijke drones is een snel groeiende internationale markt. Nederlandse bedrijven lopen hierin wereldwijd voorop met het ontwikkelen van nieuwe technieken en het binnenhalen van klanten.

“De drones bij Gatwick werden niet, zoals meestal het geval is, via een radiosignaal aangestuurd door iemand op de grond. Dat signaal is namelijk op te pikken en te volgen. Zo is ook de bestuurder op de grond te traceren.”

De drone en de piloot op de grond zijn in Engeland niet gevonden. Zelfs niet na diverse meldingen van drones boven Gatwick. Boze tongen beweren dat actiegroepen tegen de uitbreiding van de luchthaven ervoor verantwoordelijk zijn – een geavanceerde, maar levensgevaarlijke manier van actievoeren.

Op Gatwick konden vliegtuigen wegens botsingsgevaar met die drones niet opstijgen of landen. 140.000 passagiers werden de dupe. De schade bij Gatwick wordt geschat op 20 miljoen pond, zegt Hamminga. Vorige week overkwam de luchthaven Heathrow, de grootste van Europa hetzelfde. De melding van een drone bij het vliegveld zorgde toen voor het stilleggen van ruim een uur van al het vliegverkeer.

Met een vangnet kunnen illegale drones uit de lucht gehaald worden. Beeld Delft Dynamics

Vogels

De groei van het aantal drones, recreatief en commercieel, brengt risico’s met zich mee. Een vliegtuig dat botst met een drone kan zwaar beschadigd raken. Al jarenlang worden vogels op vliegvelden verjaagd omdat ze in vliegtuigmotoren kunnen belanden, met alle gevolgen van dien. Een drone bestaat uit harde onderdelen (zoals de accu) en daardoor is de impact veel groter bij een botsing. Drones kunnen ook voor actie-doelen en zelfs voor terroristische aan- slagen worden gebruikt en daarin schuilt een groot gevaar.

In Nederland zijn daarom regels ontwikkeld waar ze mogen vliegen en hoe hoog. Maar niet iedereen houdt zich eraan en soms wordt er illegaal gevlogen in een verboden gebied, zoals rondom een vliegveld.

De radarsystemen die traditioneel op luchthavens worden gebruikt om het vliegverkeer te monitoren en te begeleiden zijn veel te grof om minivliegtuigjes van een tot maximaal vier kilo te signaleren. Robin Radar kan die drones wel detecteren en ook onderscheiden van vogels. Bovendien kan Elvira –zo heet het detectiesysteem van Robin Radar – geïntegreerd worden in de bestaande radarsystemen, legt Hamminga uit.

Ook kunnen ze met een door hen zelf ontwikkelde techniek illegale drones detecteren die vliegen zonder radiosignaal; een visuele signalering is niet nodig. Robin Radar kan drones die een voorgeprogrammeerde vlucht maken zelfs in de mist herkennen. En van die voorgeprogrammeerde drones was waarschijnlijk sprake bij Gatwick.

Robin Radar is inmiddels in gesprek, via hun Britse partner Operational Solutions met de luchthaven Heathrow om apparatuur te leveren, zegt Hamminga. “We zijn een van de drie partijen die nu om tafel zitten.” Voor Robin Radar zou Heathrow een belangrijke klant zijn.

Zijn product wordt nu wereldwijd verkocht om luchthavens te beschermen tegen drones van recreanten, maar ook drones met een actiedoel of, erger, een terroristisch oogmerk.

Dreigingsbeeld

De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) is zich inmiddels bewust van het potentiële gevaar van drones. Van een nationale dreiging met drones is nog nooit sprake geweest zegt Lodewijk Hekking van de NCTV. “Maar we hebben dit scenario, een aanslag met een drone, weleens in een van onze dreigingsbeelden meegenomen als risico.”

Het aantal meldingen bij de Luchtverkeersleiding Nederland van drones in de buurt van luchthavens of vliegtuigen ligt de afgelopen drie jaar gemiddeld rond de vijftig per jaar. “Een melding is een vermoeden van een drone”, zegt Loek Houtepen van de Luchtverkeersleiding. “Meldingen zijn nog geen incidenten”, benadrukt hij. Nederlandse luchthavens hebben echter nog geen detectiesysteem voor drones, laat staan dat ze gevaar opleverende minivliegtuigjes kunnen onderscheppen. Zo’n systeem is ook niet verplicht.

Maar ook de luchtvaartpolitie registreert meldingen over drones – niet alleen rond het vliegverkeer, maar in heel Nederland – en het aantal meldingen bij de politie laat de laatste jaren wél een stevige stijging zien. “In Nederland zijn er geen actiegroepen die gebruikmaken van drones bij luchthavens”, zegt Ed Kraszewski van de Landelijke Eenheid van de politie die zich met drones bezighoudt. Het aantal meldingen over heel Nederland, dus rond luchthavens en boven de bebouwde kom, groeide snel van 33 in 2016 naar 244 in de eerste maanden van 2018 jaar november. Vaak gaat het over drones die in verboden gebied vliegen. In Nederland bestaat er een gedetailleerde zonekaart waar wel en niet mag worden gevlogen met drones. In 83 gevallen maakte de politie afgelopen jaar een proces-verbaal op dat naar justitie ging. Het gaat volgens Kraszewski vooral om recreanten die in overtreding waren.

Vangnet

Van die groei profiteren bedrijven als Robin Radar Systems – volgens Hamminga een van de snelst groeiende start-ups van Nederland. In Nederland heeft het bedrijf al apparatuur geleverd aan de militaire vliegbasis Woensdrecht. Het bedrijf hoopt ook op orders van andere Nederlandse vliegvelden.

“Er is vaak een incident nodig, zoals nu bij Gatwick en vorige week ook bij Heathrow, om mensen wakker te schudden”, zegt Hamminga. “De kosten voor Gatwick van drie dagen niet kunnen vliegen zijn vele malen hoger dan de aanschaf van ons drone-detectiesysteem.” Niet vreemd dus dat Robin Radar na dit incident een stroom verzoeken om informatie kreeg uit de hele wereld.

Partnerbedrijf Delft Dynamics ervaart hetzelfde. Dat vangt met zijn Drone Catcher illegale drones, als Robin Radar ze heeft opgespoord. Met een eigen drone wordt een net afgeschoten waarin zo’n illegale drone wordt gevangen. Daarna wordt de drone afgevoerd naar een veilige plek om die te kunnen onderzoeken. Delft Dynamics is in 2014 gestart met deze techniek. ”Eind 2017 hebben we de huidige versie gelanceerd”, zegt directeur Arnout de Jong. “We hopen op contracten van Defensie, daar zijn ze inmiddels ook bezig met ‘counter-drones’, om de onbemande minivliegtuigjes te kunnen onderscheppen die spioneren of aanvallen plegen. Wij hopen natuurlijk zaken met het leger en de marechaussee te kunnen doen.”

Het detectiesysteem van drones van Robin Radar wordt inmiddels veel breder ingezet. Zo zijn er gevangenissen die er gebruik van maken om te voorkomen dat met minivliegtuigjes drugs en wapens aan gevangenen worden afgeleverd.

Autotest

“We worden ook ingehuurd door de automobielindustrie. Als nieuwe auto’s worden getest op een circuit, wil de fabrikant geen pottenkijkers”, vertelt Hamminga. “Met een drone met camera kunnen makkelijk beelden worden gemaakt die door concurrenten worden misbruikt. Wij worden ingehuurd om spionerende drones snel op te sporen.”

De luchtvaart en Defensie blijven potentieel de grootste klanten voor beide bedrijven. “Met onze techniek lopen we ver vooruit”, zegt De Jong. “Alleen in Japan en de Verenigde Staten proberen concurrenten onze techniek te kopiëren.” 

Bij Robin Radar Systems zit de vaart er ook goed in. “Ons team is vorig jaar verdubbeld. We draaiden een omzet in 2018 van 6 miljoen euro”, zegt Hamminga. “Maar onze orderportefeuille voor de komende tijd is veel groter.”

Lees ook:

Wat kunnen vliegvelden doen tegen drones?

Na dagenlange vertraging nadat drones rond vliegveld Gatwick werden gesignaleerd, kwamen de vluchten op het Londense vliegveld Gatwick vanmiddag weer op gang. Hoe valt dergelijke sabotage in de toekomst te voorkomen? 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden