Een nieuwe lente en een nieuw geluid

Het zal u niet zijn ontgaan. Mariss Jansons heeft gisteren zijn laatste concert als chef-dirigent van het Koninklijk Concertgebouworkest geleid. Elders in deze krant blikt hij terug op dit vanaf vandaag historische decennium bij het orkest dat onder zijn leiding het predikaat 'beste orkest ter wereld' verwierf. Een wat discutabele titel, want hoe meet je nou zoiets, maar op de Jansons-disc die u vandaag bij de krant aantreft, is het hoge kaliber van het orkest wel in elke maat hoorbaar.

Jansons vertrok op de laatste dag van de winter, waarin we ook nog met een eclips van de zon te maken hadden. Hoog kaliber ook in de symboliek. Vandaag is de lente begonnen en bij die lente hoort volgens Gorter een nieuw geluid. Toepasselijke regels in deze omstandigheden. Want zou het Concertgebouworkest na de periode-Jansons een nieuw geluid ontwikkelen onder zijn opvolger?

Vooralsnog is dat niet geval, omdat het orkest vanaf vandaag chefloos is. Een beetje verweesd eigenlijk. De nieuwe chef, de Italiaanse maestro Daniele Gatti, komt pas in september volgend jaar. Tot die tijd moet het orkest het met een paar geliefde gastdirigenten doen. Het grote gat werd deze week symbolisch opgevuld toen Gatti bij een ochtendrepetitie van Jansons' afscheidsconcerten aanwezig was. Het Concertgebouworkest zette op zijn facebookpagina een foto waarop de komende chef de vertrekkende een hand geeft. Ik zag geen estafettestokje.

Onopvallend, minzaam en bescheiden, alles ten dienste van de muziek, geen overdreven aandacht voor zijn persoon. Zo is Jansons, zo zullen we ons hem herinneren. Bij zijn komst ontstond het idee om hem tijdens de Uitmarkt op het Museumplein in een helikopter een James Bond-achtige entree te laten maken - mét a licence to thrill zoals op affiches in de stad al te lezen stond. Jansons bedankte fijntjes voor dat hem opgedrongen imago.

In 2006 leidde hij bij De Nationale Opera Sjostakovitsj' 'Lady Macbeth van Mtsensk'. Het was - ook voor Jansons zelf - een moment van ultieme glorie. Dagen achtereen stonden wanhopigen in de rij die nog probeerden een kaartje voor deze wondervoorstelling te bemachtigen. Ikzelf stond er ook een keertje tussen toen ik ineens Jansons zelf zag aankomen. De rij week uiteen voor die onopvallende man met zijn rolkoffertje, maar niemand herkende de maestro, niemand gaf een blijk van herkenning of vroeg om een handtekening. Ze stonden in de rij voor iets unieks, maar herkenden de man niet die dat unieke veroorzaakte.

Ook het afscheid is eigenlijk niet meer dan een 'gewoon' abonnementsconcert dat al was ingeroosterd ver vóór men wist dat Jansons zou gaan. Het orkest probeerde nog een speciaal feestconcert te bedenken, maar van de maestro hoefde dat niet. En zo dirigeerde hij gisteren als allerlaatste Bartóks Concert voor orkest uit 1945. In 2004 was hij hier begonnen met Honeggers Derde symfonie, ook uit 1945. Onbedoeld was de cirkel daarmee toch nog een beetje rond.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden