Het verwoeste dorpje Binnish in Idlib, Syrië

Syrië

Een nieuwe escalatie in Idlib is een kwestie van tijd

Het verwoeste dorpje Binnish in Idlib, SyriëBeeld AFP

De escalatie in Idlib valt niet meer te beteugelen en het geweld zal weer oplaaien, waarschuwt een bevelhebber van de Syrische oppositie. Hij pleit voor Navo-steun aan Turkije.

Zoals verwacht is het staakt-het-vuren in Idlib onmiddellijk geschonden. Nog geen halfuur nadat het bestand donderdagnacht van kracht ging, stroomden op sociale media al berichten binnen van nieuwe luchtaanvallen van het Assad-regime. Volgens het Syrisch Observatorium voor de Mensenrechten zijn al zeker vijftien doden gevallen.

Kolonel Fateh Hassoun is niet verrast. “We kennen het Assad-regime, Rusland en Iran langer dan vandaag”, reageert de Syrische rebellenaanvoerder cynisch. “Na eerdere afspraken in Sotsji en Astana hebben ze ieder staakt-het-vuren keer op keer geschonden. Dat zal dit keer ook gebeuren.”

Hassoun was een generaal in het Syrische leger van president Assad, maar deserteerde toen hij in 2011 zag hoe het regime demonstranten neerschoot. Sindsdien speelt hij een centrale rol in de organisatie van de Syrische oppositie en woonde hij vredesonderhandelingen in Genève en Astana bij. Daarnaast is Hassoun kolonel in het Nationaal Bevrijdingsfront, een brigade binnen het ‘Nationale Syrische Leger’ dat nu samen met Turkije tegen Assad vecht.

De realiteit op het slagveld

Dagelijks pendelt de brede bevelhebber met grijze stoppelbaard tussen zijn bescheiden kantoortje in de Turkse grensstad Antakya en de frontlinie in Idlib. Volgens hem valt de realiteit op het slagveld niet meer te beteugelen met diplomatieke onderhandelingen. “Politici proberen hun legers in bedwang te houden”, aldus Hassoun. “Maar strijders aan alle zijden willen doorzetten. De situatie is allang uit de hand gelopen.”

Turkse grondtroepen vechten zelf ook mee aan het front, vertelt Hassoun, en botsten daar al talloze keren met Russische huurlingen. “In feite is het al oorlog tussen Turkije en Rusland, maar beide partijen ontkennen dat. Wanneer de Russen de Turken raken, zeggen ze: oh, sorry, ik wist niet dat jullie troepen in dat gebied hadden. De Turken doen hetzelfde.”

Ook de luchtaanval waarbij afgelopen week 36 Turkse soldaten werden gedood, was volgens Hassoun mede het werk van de Russen. “Om precies te zijn: de aanval kwam van een Syrisch gevechtsvliegtuig, maar de Russen gaven de precieze locatie door. Rusland gaf het bevel, het regime voerde het uit.”

Geen juiste luchtafweer

Vooral voor Turkije brengt een nog verdere escalatie enorme risico’s met zich mee. Op het moment beschikt Ankara niet over de juiste luchtafweer om Russische luchtaanvallen in Idlib af te slaan.

Zonder luchtsteun vanuit de Navo is het voor de Turken te riskant om een openlijke confrontatie met de Russen op te zoeken. Dat het westers bondgenootschap die steun niet toezegde, verklaart dan ook dat Turkije tijdens onderhandelingen in Moskou een stap terug leek te zetten. Terwijl Ankara eerder eiste dat het Assad-regime zich zou terugtrekken achter Turkse grensposten, wordt daarover met geen woord gerept in het memorandum dat president Erdogan en zijn Russische collega Poetin afgelopen donderdag ondertekenden.

“Dit verdrag komt niet overeen met de wensen van Turkije of van de Syrische oppositie”, aldus kolonel Hassoun. Desalniettemin bezweert hij dat zijn troepen het duidelijke bevel hebben gekregen om het staakt-het-vuren niet te schenden. “Iedere stap die mensenlevens kan redden is een stap vooruit.”

Het is echter maar de vraag of alle door Turkije gesteunde rebellen dat bevel zullen opvolgen. Als ervaren kolonel weet Hassoun als geen ander dat sommige strijders in het Syrische Nationale Leger nauwelijks in het gareel te houden zijn.

“Je moet eens weten hoeveel paracetamolletjes ik nodig heb na iedere ontmoeting met de andere bevelhebbers”, lacht hij hardop. “Sommige groeperingen luisteren gewoon niet. Zelfs niet naar Turkije.”

De beruchte Wagner-groep

Op haar beurt maakt Rusland gebruik van de huurlingen van de beruchte Wagner-groep. Zij zullen het staakt-het-vuren al helemaal aan hun laars lappen, is Hassouns verwachting.

“Daarin worden ze aangemoedigd door de Iraanse milities met wie ze samen vechten. Iran is geen onderdeel van de verdragen tussen Moskou en Ankara en probeert alle afspraken te ondermijnen.”

Een nieuwe escalatie in Idlib is volgens Hassoun dan ook slechts een kwestie van tijd. De enige manier om een miljoen vluchtelingen in het gebied te beschermen tegen de bommen van Assad, zo stelt de Syrische kolonel, is een door de Navo opgelegde no-flyzone en een heldere toezegging voor militaire rugdekking. “De Navo moet in actie komen”, waarschuwt hij. “Turkije kan de Russische beer niet alleen aan.”

Lees ook:

Erdogan en Poetin sluiten akkoord over wapenstilstand in Idlib

Turkije en Rusland roepen op tot een staakt-het-vuren in de Syrische provincie Idlib. Voor wat het waard is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden