Een nep-bekering om te overleven

Christenen onder IS | De Irakese Zarifa Badoos Daddo bleef in haar stadje toen dat was ingenomen door IS. De christelijke vrouw vertelt over de bezetting die dertig maanden duurde.

"Soms vroeg ik aan Maryam: wat ben ik nou, moslim of christen?" Zarifa Badoos Daddo (77) vertelt het lachend, maar haar gesprekje met de maagd Maria toont iets van de enorme stress tijdens de ruim twee jaar dat ze onder de bezetting van Islamitische Staat leefde.

Toen haar stad Qaraqosh in de Iraakse Nineve-vallei eind vorige maand bevrijd werd, hadden zij en haar iets oudere vriendin (die anoniem is gebleven voor de pers) net hun laatste brood opgegeten. "Het was zo blauw als dit", wijst ze naar de koningsblauwe broek van de vertaler. "We wasten het eindeloos, en toen met wat olie in de pan..."

Ze is duidelijk vermagerd, maar thuis bij haar broer in Ainkawa, de christelijke voorstad van de Koerdische hoofdstad Erbil kan Daddo niet ophouden met vertellen. In de tijd lopen de verhalen van de afgelopen twee jaar door elkaar, en ze klaagt over vermoeidheid, maar als haar buurman uit Qaraqosh binnenloopt, vertelt ze met twinkelende ogen hoe de bezetters hem vroegen: "Hoe is het met Abu Tarik?"

"Ik heb ze allemaal weleens verzorgd in de kliniek", legt de verpleger uit, en verzucht: "Je denkt niet dat ze zich tegen je zullen keren."

Wat Daddo's overlevingsverhaal vooral duidelijk maakt, is dat Qaraqosh was overgenomen door IS-aanhangers uit de omringende dorpen. Ze zag ze door de stad rijden, vanachter het raam in haar huis op een heuvel dat uitkeek over een deel van de stad, en dat ze al die tijd niet verliet. "Sommigen hadden een baard, anderen niet", zegt ze. Sommigen waren aardig. Zij brachten haar regelmatig eten. "Water moest ik buiten uit de tank halen. Een van hen zei dat ik op bepaalde tijden binnen moest blijven vanwege de bommen."

Want de Amerikanen bombardeerden huizen waar ze beweging waarnamen en IS haar centra had. Die bommen, en de helikopters en laagvliegende vliegtuigen maakten haar bang. "Er stond zo'n ding om mee te schieten vlakbij het huis, dat werd een paar weken voor de bevrijding vernield."

Het waren de jongemannen, die de problemen gaven. Zij dwongen haar onder bedreiging met een Kalasjnikov tot bekering. "Een nep-bekering," lacht ze, en ze mompelt een deel van de daartoe geëigende verklaring in het Arabisch, zo rap dat het niet te verstaan is. Ze dwongen haar op haar crucifix te spugen, en op een portret van Maria te trappen. "Wat kan je anders doen dan wat ze je opdragen?"

Zij en haar man waren gebleven toen bijna iedereen in augustus 2014 wegvluchtte, omdat ze dachten dat de dreiging snel weer voorbij zou zijn. Toen IS-strijders na een paar weken de meer dan tweehonderd achtergebleven bewoners verzamelden en registreerden, beloofden ze hen naar Erbil te brengen. "We wachtten. Toen dachten we: ze zijn ons vergeten." Wat vermoedelijk waar is, want de meeste andere achterblijvers zijn kort daarna de stad uitgezet.

Daddo's man overleed al in de eerste weken na de overname, waarna de vriendin en haar echtgenoot bij haar kwamen wonen. Maar de dementerende man liep weg, en is later in Erbil teruggevonden.

Ook Daddo had het psychisch zwaar: "Ik kon niet slapen, maakte me zorgen. Ik dacht soms dat ik gek werd, dan sloeg ik mezelf." Aan haar vriendin, die doof en blind is en door gebrek aan medicijnen in slechte gezondheid verkeerde, had ze weinig.

Hoewel haar huis het enige in de stad moet zijn geweest dat niet leeggeplunderd is, kwamen de IS-aanhangers wel meermalen voor geld en eigendommen.

Ze vonden de geldbuidel die ze op haar lichaam droeg en namen haar sieraden af. Maar veel belangrijker was dat ze ook de 15 miljoen Iraakse dinar (ruim 11.000 euro) die ze in een pot met olie in de koelkast had verstopt ontdekten, net als de 20 miljoen (20.000 euro) van haar vriendin.

De bevrijding kwam met bombardementen en beschietingen. Angstig zag Daddo vanuit haar raam hoe IS alle huizen in brand stak, zelfs dat van de buren.

"Toen liepen er opeens mensen door de straat. Ik dacht dat ze eindelijk eten kwamen brengen. Maar toen spraken ze onze christelijke taal... Het is door God dat we die dertig maanden hebben overleefd."

undefined

Nog meer dan dertig christenen vermist

Tijdens de IS-bezetting van christelijke steden in de Nineve-vallei was het lot van 37 christenen onbekend, aldus christelijke bronnen in Erbil. Families verloren het contact toen IS mobiele telefoons innam. Daarna hoorden ze dat ouderen naar Mosul waren overgeplaatst en hoopten het beste.

Behalve Daddo en haar vriendin, zijn nog twee anderen terecht; zij overleefden het echter niet. Een 44-jarige vrouw werd dood aangetroffen op het dak van haar huis; de 73-jarige Faraj Saqat was begraven in zijn voortuin, waar zijn zoon Edmon hem vond. "Ik zag wat stenen, en zijn wandelstok. Het was een moslimgraf." Hij denkt dat een moslimvriend die hem tot een jaar geleden nog verzorgde, hem vorige winter begraven heeft. "Hij wilde in Qaraqosh sterven. Als zijn lichaam officieel geïdentificeerd is, wil ik hem daar ook begraven."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden